BÀI 6
XU HƯỚNG BIẾN ĐỔI MỘT SỐ TÍNH
CHẤT CỦA NGUYÊN TỬ CÁC NGUYÊN
TỐ TRONG MỘT CHU KÌ VÀ TRONG
MỘT NHÓM

CHÀO MỪNG CÁC EM ĐẾN VỚI
BÀI HỌC NGÀY HÔM NAY!

KHỞI ĐỘNG
Hãy dự đoán
• Trong một chu kì, bán kính nguyên tử của các
nguyên tố tăng hay giảm dần?
• Trong một nhóm, bán kính của nguyên tử của các
nguyên tố tăng hay giảm dần?

BÀI 6
XU HƯỚNG BIẾN ĐỔI MỘT SỐ TÍNH
CHẤT CỦA NGUYÊN TỬ CÁC NGUYÊN
TỐ TRONG MỘT CHU KÌ VÀ TRONG
MỘT NHÓM

NỘI DUNG BÀI HỌC
I.

Cấu hình electron nguyên tử của các

II.

Bán kính nguyên tử

III.

Độ âm điện

IV.

Tính kim loại và tính phi kim

nguyên tố nhóm A

I. Cấu hình electron nguyên tử
của các nguyên tố nhóm A

Sự giống
của sốhoàn
electron
Sự
biến nhau
đổi tuần
của
hóahình
trị dẫn
đến sự tương
tự
cấu
electron
lớp ngoài
Nhóm A gồm các
nhau vềlàtính
chất hóa
học của
cùng
nguyên
nhân
sự
nguyên tố nhóm s và p.
cácđổi
nguyên
trong về
cùngtính
biến
tuầntốhoàn
nhóm A.tố.
chất các nguyên

Sau mỗi chu kì, cấu hình electron lớp

Vì sao các nguyên tố trong cùng một
Nhóm
A
gồm
các
nguyên
tố
nào
ngoài cùng có lặp lại không? Điều
nhóm thì có tính chất
trong
4 loại
nguyên
tố s,
p, thế
d, fnào
?
này
dẫn
đến sự
biến đổi
như
hóa học tương tự nhau?
về tính chất của các nguyên tố?

Câu 1: Dựa vào bảng 6.1, cho
biết số electron lớp ngoài cùng
của nguyên tử các nguyên tố:
Li, Al, Ar, Ca, Si, Se, P, Br.

Số elctron lớp ngoài cùng của nguyên tử
các nguyên tố: Li = 1; Al = 3; Ar = 8; Ca = 2;
Si = 4; Se = 6; P = 5; Br = 7.

Lesson
For Today

Câu 2: Nêu vị trí trong bảng tuần hoàn của các nguyên
tố có Z= 8, Z=11, Z= 17 và Z=20. Xác định số electron
hóa trị của nguyên tử các nguyên tố đó
Vị trí trong bảng tuần hoàn
Nguyên tố

Số electron

Ô

Chu kì

Nhóm

hóa trị

Z= 8

8

2

VIA

2

Z=11

11

3

IA

1

Z= 17

17

3

VIIA

7

Z= 20

20

4

IIA

2

II. Bán kính nguyên tử

Electron chuyển động hỗn loạn xung quanh hạt nhân, vậy
làm thế nào để xác định được bán kính của một nguyên
tử?

2r

Bán kính nguyên tử được xác định bằng một nửa khoảng cách
trung bình giữa hai hạt nhân trong chất rắn đơn chất hoặc
trong phân tử hai nguyên tử giống nhau.

Nhận xét xu hướng biến đổi bán kính tăng dần hay giảm dần trong
một chu kì, trong một nhóm A.

• Trong một chu kì, bán kính nguyên tử giảm dần
theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân.
• Trong một nhóm A, bán kính nguyên tử tăng
dần theo chiều tăng dần của điện tích hạt nhân.

Giải thích nguyên nhân xu hướng biến đổi bán kính dựa vào lực hút
tĩnh điện giữa hạt nhân, các electron và số lớp electron.

• Do trong một chu kì điện tích hạt nhân tăng, số lớp electron
không đổi nên lực hút giữa hạt nhân với các electron lớp
ngoài cùng cũng tăng theo.
• Do trong một nhóm A, theo chiều từ trên xuống dưới số lớp
electron tăng dần, bán kính nguyên tử của các nguyên tố tăng
theo, mặc dù điện tích hạt nhân tăng nhanh.

Câu 3: Dựa vào bảng tuần hoàn hãy so sánh và
giải thích sự khác nhau về bán kính nguyên tử của:
a, lithium (Z=3) và potassium (Z=19)
b, calcium (Z=20) và selenium (Z-34)

Đáp án
a, Lithium < potassium (cùng nhóm IA).
Trong nhóm IA, K có 4 lớp electron > Li có 2 lớp
electron, lực hút giữa hạt nhân với electron lớp ngoài
cùng của K < Li nên bán kính nguyên tử K > Li.

b, Calcium > selennium (cùng chu kì 4).
Trong chu kì 4, Se có 34 điện tích dương hạt nhân và 6
electron lớp ngoài cùng, lực hút giữa hạt nhân với
electron lớp ngoài cùng của Se > Ca ( có 20 điện tích
dương và 2 electron lớp ngoài cùng) nên bán kính
nguyên tử Se < Ca.

III. Độ âm điện

Độ âm điện là gì ?

Độ âm điện (ꭓ) là đại lượng đặc trưng cho khả năng hút
electron của nguyên tử một nguyên tố hóa học khi tạo
thành liên kết hóa học.

Nhận xét xu hướng biến đổi giá trị độ âm điện trong một chu kì,
trong một nhóm A

• Trong một chu kì, độ âm điện
tăng dần từ trái qua phải.
• Trong một nhóm, độ âm điện
giảm từ trên xuống dưới.