GI�O �N NG? VAN7
TRU?NG THCS THO?I NGOC H?U
GV :D? MINH HO�I
Bài dạy
Bài 10:Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê
(Hồi hương ngẫu thư)
Kiểm tra bài cũ:
* Hi`nh a`nh trờn go?i cho em nho? ba`i tho na`o?
*Ha~y do?c thuụ?c ba`i tho(phõ`n phiờn õm va` di?ch tho)
*Nờu ro~ nụ?i dung va` nghờ? thuõ?t cu?a ba`i tho trờn.
Quan sa?t bu?c tranh sau:
*
Phiờn õm:
S�ng ti?n minh nguy?t quang,
Nghi th? d?a thu?ng suong.
C? d?u v?ng minh nguy?t,
Dờ d?u tu c? huong.



Dịch thơ:
Đầu giường ánh trăng rọi,
Ngỡ mặt đất phủ sương.
Ngẩng đầu nhìn trăng sáng,
Cúi đầu nhớ cố hương.


Tĩnh dạ tứ:
Bài dạy
Bài 10:Ngẫu nhiên viết nhân buổi mới về quê
(Hồi hương ngẫu thư)
Bài 10:
Văn bản:
NGẪU NHIÊN VIẾT NHÂN BUỔI MỚI VỀ QUÊ
(Hồi hương ngẫu thư)
I.Đọc- Tìm hiểu chú thích
1.Tác giả:
Hạ Tri Chương(SGK/T127)
+ Quê:
- Vĩnh Hưng thuộc Việt Châu (nay là tỉnh Chiết Giang)
+ Bản thân:
- Giỏi về văn từ, kiến thức uyên bác, tính tình phóng khoáng.
- Được người đương thời gọi là Ngô trung tứ sĩ (Bốn danh sĩ đất Ngô).
+ Cuộc đời và Sự nghiệp:
-Đỗ Tiến Sĩ năm 695.
-Làm quan ở kinh đô Trường An hơn 50 năm.
- Ông còn để lại 20 bài thơ, trong đó bài Hồi hương ngẫu thư là nổi tiếng nhất.
Ha? Tri Chuong
(659 - 744)
+ H?i :
+ Huong:
+ Ng?u:
+ Thu:
Tr? v?
L�ng ,quờ huong.
Tỡnh c?, ng?u nhiờn
Chộp ,ghi l?i.
=> Ngõ~u nhiờn viờ?t nhõn buụ?i mo?i vờ` quờ
2. Ta?c phõ?m:
*Thờ? tho:
- Nguyờn ta?c: Thõ?t ngụn tu? tuyờ?t.
Di?ch tho:Tho lu?c ba?t.
*Nhan dờ` ba`i tho:
=> "Ng?u nhiờn vi?t nhõn d?p v? quờ ch? ụng khụng ch? d?nh l�m tho.

Phiên âm
Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi,
Hương âm vô cải, mấn mao tồi.
Nhi đồng tương kiến, bất tương thức
Tiếu vấn: Khách tòng hà xứ lai?
Dịch nghĩa
Rời nhà từ lúc còn trẻ, già mới quay về,
Giọng quê không đổi, nhưng tóc mai
đã rụng.
Trẻ con gặp mặt, không quen biết,
Cười hỏi: Khách ở nơi nào đến?
Trẻ đi, già trở lại nhà,
Giọng quê không đổi, sương pha mái đầu.
Gặp nhau mà chẳng biết nhau
Trẻ cười hỏi: Khách từ đâu đến làng?
(Trần Trọng San dịch, trong Thơ Đường, tập I
Bắc Đẩu, Sài Gòn, 1966)
D?ch khụng sỏt nghia
M?t t? "cu?i"
Dịch thơ
Khi đi trẻ, lúc về già
Giọng quê vẫn thế, tóc đà khác bao.
Trẻ con nhìn lạ không chào
Hỏi rằng: Khách ở chốn nào lại chơi?
( Phạm Sĩ Vĩ dịch, trong Thơ Đường, tập I NXB Văn học, Hà Nội, 1987)
---------------
------------
---------------------
------------
-------------------
-----------
---------------------------
-D?ch khụng sỏt nghia"suong pha mỏi d?u"
-M?t t? "nhi d?ng"
---------------------
---------
----------------
Bài thơ :HỒI HƯƠNG NGẪU THƯ
(Nguyên tác)

B�I THO:H?I HUONG NG?U THU
(Nguyờn tỏc)


Hồi hương ngẫu thư
Hạ Tri Chương
Phiên âm
Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi,
Hương âm vô cải, mấn mao tồi.
Nhi đồng tương kiến, bất tương thức,
Tiếu vấn: Khách tòng hà xứ lai ?


Hồi hương ngẫu thư
Hạ Tri Chương
Dịch nghĩa
Rời nhà từ lúc còn trẻ, già mới quay về,
Giọng quê không đổi, nhưng tóc mai đã rụng.
Trẻ con gặp mặt,không quen biết,
Cười hỏi: Khách ở nơi nào đến ?


Hồi hương ngẫu thư
Hạ Tri Chương
Dịch thơ
Trẻ đi, già trở lại nhà,
Giọng quê không đổi, sương pha mái đầu.
Gặp nhau mà chẳng biết nhau,
Trẻ cười hỏi: “Khách từ đâu đến làng ?”


Hồi hương ngẫu thư
Hạ Tri Chương
Phiên âm
Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi,
Hương âm vô cải, mấn mao tồi.
Dịch thơ
Trẻ đi, già trở lại nhà,
Giọng quê không đổi, sương pha mái đầu.
Thiếu tiểu li gia - lão đại hồi,
Hương âm vô cải - mấn mao tồi.
C�u h?i th?o lu?n:
Em ha~y xa?c di?nh phuong thu?c bi�?u da?t o? c�u tho 1 va` 2.
? Thành ngữ
Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi,
Hương âm vô cải, mấn mao tồi.
I.Đọc- Tìm hiểu văn bản
1.Hai câu thơ đầu:
Thiếu tiểu li gia ,lão đại hồi
Hương âm vô cải,mấn mao tồi.
-> Phép tiểu đối, lời kể, từ gơị tả
-> Khái quát cuộc đời xa quê và cái thay đổi với cái không thay đổi về nhà thơ.
=> Cuộc đời xa quê làm quan đã làm thay đổi tuổi tác ,tóc rụng nhưng giọng nói không đổi.Qua đó hé mở tình cảm gắn bó với quê hương.

1.Hai cõu tho cu?i:
Nhi d?ng tuong ki?n, b?t tuong th?c
Ti?u v?n:Khỏch tũng h� x? lai?
.
->B? coi l� khỏch l? ngay ? quờ mỡnh.
Chớnh noi chụn nhau c?t r?n.
?Tõm tr?ng: lỳc d?u ng?c nhiờn,b? ng? ? bu?n t?i? ng?m ngựi
?Xút xa cho chớnh mỡnh.
->Gi?ng di?u bi -h�i,húm h?nh

?S? ng? ng�ng d?n ng?m ngựi xút xa cho chớnh mỡnh khi b? xem l� khỏch l?.Qua dú giỳp cho ta hi?u rừ t?m lũng yờu quờ huong th?m thi?t c?a ụng cho dự cú xa quờ lõu ng�y.

III.Ghi nhớ: Sgk/T128


Hồi Hương Ngẫu Thư
(Thơ phổ nhạc)
(Ý thơ Hạ Tri Chương)
Thơ phóng tác: Vương Ngọc Long
Nhạc: Mai Đức Vinh

Ra đi thuở hãy còn thơ
Tuổi già mới được ngày mơ trở về
Thưa rằng chẳng mất giọng quê
Tóc sương điểm bạc lòng tê tái sầu
Người quen cảnh cũ còn đâu
Bạn xưa chẳng nhận ra nhau...nghẹn ngào
Trẻ con lạ lẫm lao xao
Hỏi cười “ Khách lạ phương nào đến đây ? “
Đời như gió thoảng mây bay
Xa quê nào biết tháng ngày trôi qua
Chơi vơi lá rụng sân nhà
Đìu hiu vườn cũ nhạt nhòa lệ rơi
Long đong góc bể chân trời
Bạn bè đếm được mấy người còn đây
Thoảng nghe con nước thở dài
Lung linh Hồ Kính nhà ai gợn sầu
Mặc đời lắm cảnh bể dâu
Gió Xuân chẳng đổi thay màu sóng xưa
Phiên âm
Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi,
Hương âm vô cải, mấn mao tồi.
Nhi đồng tương kiến, bất tương thức
Tiếu vấn: Khách tòng hà xứ lai?
Phiên âm
Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi,
Hương âm vô cải, mấn mao tồi.
Nhi đồng tương kiến, bất tương thức
Tiếu vấn: Khách tòng hà xứ lai?
Phiên âm
Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi,
Hương âm vô cải, mấn mao tồi.
Nhi đồng tương kiến, bất tương thức
Tiếu vấn: Khách tòng hà xứ lai?
Phiên âm
Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi,
Hương âm vô cải, mấn mao tồi.
Nhi đồng tương kiến, bất tương thức
Tiếu vấn: Khách tòng hà xứ lai?
Phiên âm
Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi,
Hương âm vô cải, mấn mao tồi.
Nhi đồng tương kiến, bất tương thức
Tiếu vấn: Khách tòng hà xứ lai?
Phiên âm
Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi,
Hương âm vô cải, mấn mao tồi.
Nhi đồng tương kiến, bất tương thức
Tiếu vấn: Khách tòng hà xứ lai?
II- LUYỆN TẬP
So sánh sự giống nhau và khác nhau giữa tình cảm yêu quê hương và phương thức biểu đạt qua hai bài thơ”Tĩnh dạ tứ” của Lý Bạch và “Ngẫu hương hồi thư” của Hạ Tri Chương
Ba`i tõ?p
A. Giống nhau
- Tình yêu quê hương sâu nặng. .
- Phương thức biểu đạt: Biểu cảm.
B,Khác nhau:
- Cách thể hiên về :
+ Bài“Tĩnh dạ tứ”: Từ nơi xa nhớ về quê hương..
+ Bài“ Hồi hương ngẫu thư”: Từ quê hương nhớ về quê hương .
- Phương thức biểu đạt :
+ Bài“Tĩnh dạ tứ”: Biểu cảm trực tiếp.
+ Bài“ Hồi hương ngẫu thư”: Biểu cảm gián tiếp.
Bài tập
Câu 1: Bài“ Hồi hương ngẫu thư” được viết trong hoàn cảnh nào?
A. Mới rời quê ra đi
B. Xa quê chưa bao lâu.
C. Xa quê rất lâu nay mới trở về
D. Sống tại quê nhà.
Câu 2: Tâm trạng của tác già trong bài thơ là gì?
A. Vui mừng hớn hở khi trở về quê.
B. Bâng khuâng trước sự thay đổi của quê hương.
C. Mgậm ngùi, xót xa khi trẻ xem mình là khách lạ giữa quê hương
D. Bâng khuâng , luyến tiếc khi phải rời xa chốn kinh thành.

Da?n do` - Ho?c thuụ?c ba`i tho(phiờn õm-di?ch tho
-Viờ?t doa?n van nga?n nờu ca?m nhõ?n vờ` ba`i tho.
- soa?n ba`i :`Ba`i ca nha` tranh bi? gio? thu pha?"-Dụ~ Phu?.
(Hồi hương ngẫu thư) -Hạ Tri Chương-
Da?n do`:
- Ho?c thuụ?c ba`i tho(phiờn õm-di?ch tho
-Viờ?t doa?n van nga?n nờu ca?m nhõ?n vờ` ba`i tho.
- soa?n ba`i :`Ba`i ca nha` tranh bi? gio? thu pha?"-Dụ~ Phu?.
Cảm ơn quí thầy cô đã về dự cùng tập thể lớp.Hen gặp lại.
Tư liệu thêm
Ngẫu Nhiên Khi Về Quê (Bài Hai)
1-
Năm tháng xa nhà chắc đã lâu
Bạn bè mất nửa, nửa về đâu
Hồ Gương trước cửa lung linh nước
Gió chẳng làm thay gợn sóng sầu

2-
Quê nhà xa cách tháng năm
Bạn bè thưa thớt biệt tăm phương trời
Mặt Hồ Gương trước ngõ soi
Gió xuân chắc chẳng đổi đời sóng xưa
Hải Đà

Hồi Hương Ngẫu Thư (Kỳ Nhị)

Ly biệt gia hương tuế, nguyệt đa
Cận lai nhân sự bán tiêu ma
Duy hữu môn tiền kinh hồ thủy
Xuân phong bất cải cựu thời ba
Hạ Tri Chương

Hồi Hương Ngẫu Thư (Thơ phổ nhạc)

Thơ phóng tác: Vương Ngọc Long
(Ý thơ Hạ Tri Chương)
Nhạc: Mai Đức Vinh

Ra đi thuở hãy còn thơ
Tuổi già mới được ngày mơ trở về
Thưa rằng chẳng mất giọng quê
Tóc sương điểm bạc lòng tê tái sầu
Người quen cảnh cũ còn đâu
Bạn xưa chẳng nhận ra nhau...nghẹn ngào
Trẻ con lạ lẫm lao xao
Hỏi cười “ Khách lạ phương nào đến đây ? “
Đời như gió thoảng mây bay
Xa quê nào biết tháng ngày trôi qua
Chơi vơi lá rụng sân nhà
Đìu hiu vườn cũ nhạt nhòa lệ rơi
Long đong góc bể chân trời
Bạn bè đếm được mấy người còn đây
Thoảng nghe con nước thở dài
Lung linh Hồ Kính nhà ai gợn sầu
Mặc đời lắm cảnh bể dâu
Gió Xuân chẳng đổi thay màu sóng xưa
Ông về đó để tìm lại những kỷ niệm dấu yêu thời hãy còn thơ ấu, để tìm lại bạn bè thuở hàn vi … nhưng những người bạn cũ đó, nếu may mắn còn sống được đến ngày nay như tuổi của ông thì thật là hiếm có vô cùng. Bạn bè kẻ mất người còn , "bán tiêu ma" (vắng đi một nửa).. nhưng thật ra khó mà tìm được bạn cũ người xưa còn nhớ ông để mà tri âm, kể lại chuyện vui buồn dĩ vãng thời niên thiếu .. Thương nhớ bạn bè xưa để mà suy ngẫm thân phận mình, về chuyện đời lắm nỗi thăng trầm dâu bể .. Tất cả đều đổi thay .. tang điền thương hải. Cuộc đời như giấc mộng, như gió thoảng, mây bay cuối trời .. Có còn lại chăng là cái hình ảnh của thiên nhiên vô thủy giữa cảnh trời đất mênh mông vô tận … mặt Hồ Kính trước nhà vẫn lung linh , sóng nước lăn tăn vẫn còn đó, vẫn còn nguyên vẹn trước gió Xuân, dẫu qua bao cuộc bể dâu :

Tiểu sử sơ lược
Đời Đường Trung Tông, Hạ Tri Chương đỗ tiến sĩ vào năm 684, được bổ làm Thái thường bác sĩ. Trong thời Khai nguyên, đời vua Đường Huyền Tông, ông làm Lễ bộ thị lang kiêm Tập hiền viện học sĩ, đổi làm Thái tử tân khách, rồi Bí thư giám. Đầu đời Thiên Bảo, ông xin từ quan về làm đạo sĩ.
Ông cùng với Trương Húc, Trương Nhược Hư, Bao Dung được người đương thời gọi là Ngô trung tứ sĩ (Bốn danh sĩ đất Ngô). Trong quyển Thơ Đường, Trần Trọng San cho biết: "Ở vào thời Sơ Đường, thơ của Ngô trung tứ sĩ không nhiều thì ít đều kế tục di phong phù mỹ của thời Lục Triều, nên được xếp vào phái thơ Ỷ mỹ phái." [2] Ông là bạn vong niên với Lý Bạch, từng gọi Lý Bạch là "trích tiên" (tiên bị đày). Hạ Tri Chương thích uống rượu, tính tình hào phóng. Ông còn để lại 20 bài thơ, trong đó bài Hồi hương ngẫu thư là nổi tiếng nhất.
Hạ Tri Chương tự Quý Chân, người quê Vĩnh Hưng thuộc Việt Châu (nay là Hợp Phố tỉnh Quảng Đông) . Ông đỗ Tiến Sĩ đời Vũ Hậu, làm quan đến chức Bí thư giám. Ông hơn Lý Bạch đến hơn bốn chục tuổi nhưng hai người kết bạn rất thân. Hạ Tri Chương giỏi về văn từ, có tài hùng biện, kiến thức uyên bác và trí nhớ đặc biệt , tính tình phóng khoáng , tự phong hiệu là “ Tứ Minh Cuồng Khách” . Ông mất năm 86 tuổi. Thơ văn của ông phần nhiều phục vụ cung đình. Có một số ít bài thơ xuất sắc phải kể đến là hai bài Hồi Hương Ngẫu Thư của Ông sáng tác khi từ quan về quê thăm nhà sau hơn năm mươi năm xa cách . Bài thơ dạt dào tình cảm, đã diễn tả những nỗi niềm chất phát bộc trực từ con tim và đáy lòng của nhà thơ. Ông đã từ giã quê hương ra đi để mưu tìm công danh sự nghiệp vào những năm còn trai trẻ, và qua bao nhiêu thăng trầm dâu bể của cuộc đời, bây giờ tóc đã rụng thưa, phơ phơ sương điểm, nhưng giọng nói quê cũ của ông vẫn chẳng bao giờ đổi thay, đã chứng tỏ tình cảm của ông vẫn luôn còn gắn bó tha thiết với quê hương cố quận, cho dù sống tha phương ngàn trùng xa cách , tận chân trời góc bể nào… Đã bao nhiêu năm xa cách nơi chôn nhau cắt rún, chắc hẳn không phải là điều ngạc nhiên khi người thơ về thăm quê cha đất tổ và gặp đàn trẻ nhỏ chạy chơi quanh quẩn, nhìn ông như một người khách từ phương xa đến đây