Bài 20
XÂY DỰNG VÀ PHÁT TRIỂN VĂN HÓA DÂN TỘC (TK X-XV)
Trường THPThanh Oai A
Giáo viên: LÊ THỊ ANH THƯ
Ù
G
I - TƯ TƯỞNG, TÔN GIÁO
- Đất nước được độc lập, tự chủ tạo điều kiện thuận lợi cho sự phát triển của các tôn giáo.
- Dần trở thành hệ tư tưởng chính thống của giai cấp thống trị, chi phối nội dung giáo dục thi cử;
-Là công cụ để cai trị xã hội
Giữ vai trò quan trọng
- Phật giáo được suy tôn thành Quốc giáo
-Các nhà sư được triều đình trọng dụng, chùa chiền được xây dựng ở nhiều nơi…
- Tuy không phổ cập nhưng hòa nhập với các tín ngưỡng dân gian;
- Được đưa lên vị trí độc tôn
- Bị hạn chế, thu hẹp, dần đi vào trong nhân dân.
- Bị suy dần, số người theo Đạo giáo giảm bớt
- Hiện tượng “Tam giáo đồng nguyên” (Ba tôn giáo lớn Nho - Phật - Đạo kết hợp với tín ngưỡng bản địa)




Ngũ thường là quan niệm dành cho ai trong xh
PK?


-Nguồn gốc của Nho giáo là từ đâu?
-Ai là người sang lập ra Nho giáo?


Hãy giải thích về 3 cặp quan hệ”Tam cương”?
-Giáo lý cơ bản của Nho giáo là gì?
-Nho giáo giữ vị trí độc tôn ở nước ta vào thời kỳ nào?
- Giải thích Tại sao?

-Phật giao có nguồn gốc từ……..
-…………là người sang lập ra PG
-Thời kỳ……..PG đc suy tôn thành quốc giáo
-Nhà sư……..đã tạo những điều kiện để đưa Lý Công Uẩn lê ngôi thay thế nhà Tiền Lê thành lập ra nhà Lý?
-Vị vua Trần…….. .đã xuất gia đầu Phật và sang lập thiền Trúc Lâm Yên Tử?

-
-Chùa một cột được xây dựng theo lối kiến trúc…………….
-Đc xây dựng vào thời kỳ nào?
-Kể tên 1 số tín ngưỡng trong Đạo giáo?
-”Tam giáo đồng nguyên” nghĩa là gì?
-
-Ai là người sang lập ra Đạo Giáo?

-Kể tên 1 số tín ngưỡng trong Đạo giáo?

-”Tam giáo đồng nguyên” nghĩa là gì?
- Từ thời kỳ nào :Nho giáo, PH, Đạo giáo được du nhập vào nước ta?
-Hãy cho biết tên?
-Ông đã sang lập ra tôn giáo nào?
II. Giáo dục, văn học, nghệ thuật, khoa học kỹ thuật:

1. Giáo dục:
- Giáo dục thời kì này rất phát triển.
Năm 1070 vua Lý Thánh Tông cho lập Văn Miếu
Năm 1075 cho mở khoa thi đầu tiên.
Thời Lê sơ: ba năm thi Hội một lần.
Năm 1484, nhà nước quyết định dựng bia tiến sĩ.
Ảnh hưởng nên GD Nho giáo Trung Quốc
- Tác dụng: đào tạo người tài phục vụ cho đất nước, nâng cao dân trí, nhưng không tạo điều kiện cho kinh tế phát triển.
-Nuoc ta mở khoa thi vào năm bao nhiêu/
-Thời Lê Sơ mấy năm tổ chức 1 lần?Người đứng đầu đc gọi là gi?
-Tác dụng của Giáo dục thi cử?

-vị vua nào đã cho lập Văn Miếu?
-Văn miếu là gì? Quốc tử giám là gì?
-Trong Văn Miếu thờ ai?
-Nội dung Giáo dục của thời ấy là gì?


Tượng Khổng Tử (551 - 479TCN)
thờ trong Văn miếu
Thầy Chu Văn An là nhà giáo, nhà văn hoá, nhà thơ lớn thời Trần

Trường thi
Lều chõng của sĩ tử ngày xưa khi đi thi
Thầy đồ ở Quốc tử giám
Thầy đồ ở làng dạy học trò tại nhà
2. Văn học:
- Phát triển mạnh từ thời nhà Trần, nhất là văn học chữ Hán. Tác phẩm tiêu biểu: Hịch Tướng Sĩ(Trần Quốc Tuấn), Nam Quốc Sơn Hà(Lý Thường Kiệt), Bạch Đằng Giang Phú(Trương Hán Siêu)

Từ thế kỷ XV, văn học chữ Nôm và chữ Hán tiêu biểu với các nhà thơ: Nguyễn Trãi, Lê Thánh Tông

*Đặc điểm:
-Ca ngợi quê hương đất nước và những chiến công oai hùng trong lịch sử dân tộc







Nguyễn Trãi – Được UNESCO ghi nhận là Danh nhân Văn hoá Thế Giới
3. Nghệ Thuật:

- Những công trình nghệ thuật Phật giáo như: Chùa một cột, Tháp Báo Thiên, Chuông Quy Điền, Đền Tháp Chăm

- Những công trình kiến trúc Nho giáo tiêu biểu là Thành Nhà Hồ

- Điêu khắc:Rồng mình cuộc trơn trong lá bồ đề, Bức phù điêu có hình các cô tiên

Nghệ thuật sân Khấu: Tuồng, chèo và múa Rối nước

Trò chơi gian phong phú như , đua thuyền, đấu vật

Văn hoá Đại Việt TK X – XV Phát triển phong phú đa dạng chịu ảnh hưởng yếu tố bên ngoài nhưng vân mang đậm tính dân tộc

Chùa Một Cột (Hà Nội)
Tháp Báo Thiên (Hà Nội)

Tượng Phật Quỳnh Lâm (Đông Triều, Quảng Ninh
Tháp Báo Thiên 1057 Thăng Long (Hà Nội
Chuông Quy Điền 1101 ở chùa Diên Hựu (chùa Một Cột), Thăng Long
Chùa Tháp Phổ Minh 1262
Tháng 12/1999, Khu đền tháp Mỹ Sơn đã được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa thế giới.
Thành nhà Hồ-Thanh Hoá. một thành tựu kỹ thuật quân sự
Rồng mình cuộn trơn trong lá bồ đề
Rồng mình trơn
Múa rối nước là một loại hình nghệ thuật đặc sắc, phát triển từ thời Lý.
Hát quan họ Bắc Ninh được UNESCO công nhận là Di sản Văn hóa phi vật thể.
4. Khoa học - Kĩ thuật
- “Lam Sơn thực lục”;
- “Đại Việt sử ký toàn thư”;
- “Dư địa chí”;
- “Hồng Đức bản đồ”;
- “Binh thư yếu lược”;
- “Thiên Nam dư hạ”;
- “Lập thành toán pháp”;
- “Đại thành toán pháp”;
- Súng thần cơ; Thuyền chiến có lầu;
- Thành nhà Hồ;
- Lê Văn Hưu;
- Nguyễn Trãi;
- Ngô Sĩ Liên;
- Nguyễn Trãi;
- Lê Thánh Tông;
- Trần Hưng Đạo;
- Vua Lê Thánh Tông tổ chức biên soạn;
- Lương Thế Vinh;
- Vũ Hữu;
- Hồ Nguyên Trừng;
- Hồ Quý Ly;
Súng thần cơ
Hồ Nguyên Trừng
Thuyền chiến có lầu
………..Là Bộ sử chính thống đầu tiên của nước ta .
……Là tác giả của Bạch Đằng Giang Phú
Thành nhà Hồ được xây dựng ở…..
.….đã chế tạo ra súng thần công
Nội dung của thơ Văn TK X – XV?
…..Đã sáng lập ra thiền phái Trúc lâm Yên Tử
-Hãy đọc tên và cho biết
Những bức ảnh trên
Thuộc thành tực văn hoá
Nào TK X-XV?
36