Bài 23- Tiết 95, 96
Ý NGHĨA VĂN CHƯƠNG
Em hãy nêu đôi nét chính về tác giả Hoài Thanh?
Hoài Thanh
(1909-1982)
- Tên khai sinh là Nguyễn Đức Nguyên,
-Quê: Nghi Lộc-Nghệ An, sinh ra trong một gia đình nhà nho nghèo
-Năm 1927 gia nhập Tân Việt Cách mạng đảng. Năm 1931 vào Huế đi dạy học, làm báo, viết văn
+ Đã từng là hội viên Hội nhà văn Việt Nam, Tổng thư kí Hội Liên hiệp Văn học nghệ thuật Việt Nam
->Nh� phờ bỡnh van h?c xu?t s?c, tỏc gi? c?a cu?n Thi nhõn Vi?t Nam (m?t cụng trỡnh nghiờn c?u v? phong tr�o Tho m?i)
*Một số tác phẩm tiêu biểu:




















Người ta kể chuyện đời xưa, một nhà thi sĩ Ấn Độ trông thấy một con chim bị thương rơi xuống bên chân mình. Thi sĩ thương hại quá, khóc nức lên, quả tim cùng hoà một nhịp với sự run rẩy của con chim sắp chết. Tiếng khóc ấy, dịp đau thương ấy chính là nguồn gốc của thi ca.
Câu chuyện có lẽ chỉ là một câu chuyện hoang đường, song không phải không có ý nghĩa. Nguồn gốc cốt yếu của văn chương là lòng thương người và rộng ra là thương cả muôn vật, muôn loài.[…]
Vậy thì, hoặc hình dung sự sống, hoặc sáng tạo ra sự sống, nguồn gốc của văn chương đều là tình cảm, là lòng vị tha. Và vì thế, công dụng của văn chương cũng là giúp cho tình cảm và gợi lòng vị tha.
Một người hằng ngày chỉ cặm cụi lo lắng vì mình, thế mà khi xem truyện hay ngâm thơ có thể vui, buồn, mừng, giận cùng những người ở đâu đâu, vì những chuyện ở đâu đâu, há chẳng phải là chứng cớ cho cái mãnh lực lạ lùng của văn chương hay sao?
Văn chương gây cho ta những tình cảm ta không có, luyện những tình cảm ta sẵn có; cuộc đời phù phiếm và chật hẹp của cá nhân vì văn chương mà trở nên thâm trầm và rộng rãi đến trăm nghìn lần.
Có kẻ nói từ khi các thi sĩ ca tụng cảnh núi non, hoa cỏ, núi non trông mới đẹp; từ khi có người lấy tiếng chim kêu, tiếng suối chảy làm đề ngâm vịnh, tiếng chim, tiếng suối nghe mới hay. Lời ấy tưởng không có gì là quá đáng.
[…] Nếu trong pho lịch sử loài người xoá hết các thi nhân, văn nhân và đồng thời trong tâm linh loài người xoá hết những dấu vết họ còn lưu lại thì cái cảnh tượng nghèo nàn sẽ đến bực nào!...

Văn chương sẽ là hình dung của sự sống muôn hình vạn trạng. Chẳng những thể, văn chương còn sáng tạo ra sự sống.[…]
Phần 1: Nguồn gốc cốt yếu của văn chương
 Nhiệm vụ của văn chương
Công dụng của văn chương
Phần 2
1. Nguồn gốc của văn chương
-Tác giả dẫn chứng từ một câu chuyện của thi sĩ Ấn Độ
“Câu chuyện về con chim bi thương và tiếng khóc của Thi Sĩ”

-Cách vào bài: Dẫn câu chuyện gây bất ngờ, cuốn hút, xúc động và rất tự nhiên

-Luận điểm: “…Nguồn gốc cốt yếu của văn chương là lòng thương người và rộng ra thương cả muôn vật, muôn loài[…]”
Để làm rõ nguồn gốc văn chương, tác giả đã đưa ra dẫn chứng gì?
Em có thể kể lại câu chuyện đó không?
Nhận xét cách vào bài của Tác giả?
Tìm luận điểm trong đoạn 1 để thấy rõ nguồn gốc cốt yếu của văn chương?
Nguồn gốc cốt yếu của văn chương là tình thương , lòng nhân ái, và vị tha!
Qua đoạn văn trên, em có nhận xét gì về quan niệm của tác giả?
Đó là quan niệm đúng đắn, rất sâu sắc và đầy tính thuyết phục
Văn chương là niềm xót thương của con người trước những điều đáng thương.
Người ta kể chuyện đời xưa, một nhà thi sĩ Ấn Độ trông thấy một con chim bị thương rơi xuống bên chân mình. Thi sĩ thương hại quá, khóc nức lên, quả tim cùng hoà một nhịp với sự run rẩy của con chim sắp chết.

Tiếng khóc ấy, dịp đau thương ấy chính là nguồn gốc của thi ca.
Câu chuyện có lẽ chỉ là một câu chuyện hoang đường, song không phải không có ý nghĩa.

Nguồn gốc cốt yếu của văn chương là lòng thương người và rộng ra thương cả muôn vật, muôn loài. [...]”
(Dẫn chứng)
(Lí lẽ)
- Lập luận chặt chẽ.
(Luận điểm)
Người ta kể chuyện đời xưa, một nhà thi sĩ Ấn Độ trông thấy một con chim bị thương rơi xuống bên chân mình. Thi sĩ thương hại quá, khóc nức lên, quả tim hoà cùng một nhịp với sự run rẩy của con chim sắp chết. Tiếng khóc ấy, dịp đau thương ấy chính là nguồn gốc cốt yếu của thi ca.
Câu chuyện có lẽ chỉ là một câu chuyện hoang đường song không phải là không có ý nghĩa. Nguồn gốc cốt yếu của văn chương là lòng thương người và rộng ra là thương cả muôn vật muôn loài ...
+ Văn chương xuất hiện khi con người có cảm xúc mãnh liệt trước một hiện tượng đời sống.
+ Văn chương là niềm xót thương của con người trước những điều đáng thương.
Em hãy kể một vài câu chuyện về tình thương, lòng nhân ái và hiện thực cuộc sống để thấy rõ nguồn gốc của văn chương?
Cuộc chia tay của những con búp bê
Cổng trường mở ra
Người ta kể chuyện đời xưa, một nhà thi sĩ Ấn Độ trông thấy một con chim bị thương rơi xuống bên chân mình. Thi sĩ thương hại quá, khóc nức lên, quả tim hoà cùng một nhịp với sự run rẩy của con chim sắp chết. Tiếng khóc ấy, dịp đau thương ấy chính là nguồn gốc cốt yếu của thi ca.
Câu chuyện có lẽ chỉ là một câu chuyện hoang đường song không phải là không có ý nghĩa. Nguồn gốc cốt yếu của văn chương là lòng thương người và rộng ra là thương cả muôn vật muôn loài ...

Tình thương, lòng nhân ái, vị tha
2. Ý nghĩa của văn chương
“Văn chương là hình dung của sự sống muôn hình vạn trạng. Chẳng những thế, văn chương còn sáng tạo ra sự sống [..]”
Theo tác giả: ý nghĩa của văn chương là gì? (tìm câu văn)
Thảo luận nhóm- 3p
Em hiểu “văn chương là hình dung của sự sống” là như thế nào?
Trâu ơi, ta bảo trâu này.
Trâu ra ngoài ruộng, trâu cày với ta
Cày đồng đang buổi ban trưa
Mồ hôi thánh thót như mưa ruộng cày
Ai ơi bưng bát cơm đầy
Dẻo thơm một hạt đắng cay muôn phần
 Văn chương bắt nguồn từ cuộc sống lao động, phản ánh cuộc sống.
-> Văn chương bắt nguồn từ thực tế đấu tranh bảo vệ Tổ quốc, chống giặc ngoại xâm.
Đêm nay Bác không ngủ.
Ngày Huế đổ máu
Chú Hà Nội về
Tình cờ chú cháu
Gặp nhau Hàng Bè…

Một hôm nào đó
Như bao hôm nào
Chú đồng chí nhỏ
Bỏ thư vào bao

Vụt qua qua mặt trận
Đạn bay vèo vèo
Thư đề thượng khẩn
Sợ chi hiểm nghèo…
Lượm
 “Văn chương bắt nguồn từ cuộc sống lao động, phản ánh cuộc sống, là hình dung của sự sống muôn hình vạn trạng..”
Tìm một số ví dụ làm sáng tỏ nhận định trên?
-> Từ văn hoá, lễ hội, trò chơi dân gian, phong tục truyền thống, …
Bánh chưng bánh dày
Lễ hội
Phong tục truyền thống
Trò chơi
” Văn chương sáng tạo ra sự sống”, tạo ra cuộc sống tươi đẹp nhiều màu sắc”
Qua những hình ảnh trên, em thấy văn chương có ý nghĩa như thế nào trong cuộc sống?
Cuộc chia tay của những con búp bê
Cổng trường mở ra
Qua đó, tác giả khẳng định điều gì về ý nghĩa của văn chương?
Văn chương phản ánh và sáng tạo ra cuộc sống, làm cuộc sống có ý nghĩa, thúc đẩy sự sống phát triển
* Công dụng của văn chương
“Văn chương giúp cho tình cảm
và gợi lòng vị tha”..




“Gây cho ta tình cảm mà ta không có”..




“Luyện cho ta tình cảm mà ta sẵn có”..
Sự giàu có của văn chương để nhân đôi tâm hồn mình
Văn chương giúp ta mài sắc hơn cái nhìn cuộc sống
Em hãy nhận xét nghệ thuật lập luận của tác giả?
Nghệ thuật lập luận chặt chẽ, có lí lẽ, dẫn chứng cụ thể, giàu hình ảnh, cảm xúc
Từ những ý nghĩa và công dụng của văn chương, tác giả đã đặt ra giả định gì?
“Nếu…xóa các thi nhân, văn nhân và đồng thời trong tâm linh loài người xóa hết những dấu vết họ còn lưu lại thì cái cảnh tượng nghèo nàn sẽ đến bực nào!..”
Qua đoạn văn trên, Em hãy nhận xét nghệ thuật lập luận và tác dụng của nghệ thuật đó?
Nghệ thuật lập luận theo lối “suy tưởng”
Tác dụng: khẳng định văn chương là món ăn tinh thần không thể thiếu..!
Em hãy phát biểu suy nghĩ của mình về ý nghĩa của văn chương
Ý nghĩa văn chương
Nguồn gốc
Công dụng












Từ lòng yêu thg
Sáng tạo sự sống
Giúp tình cảm. Lòng vị tha
Gây tình cảm chưa có
Luyện những tình cảm sẵn có
Ý nghĩa
Điền vào sơ đồ
Hình dung sự sống




HĐN- 3P:
Em hãy lấy ví dụ làm rõ vai trò, ý nghĩa của văn chương
Qua văn bản “Bài học đường đời đầu tiên” – lớp 6.
KHỞI ĐỘNG TIẾT 3
Bài học đường đời đầu tiên củaDế Mèn
Bài học đường đời đầu tiên
+ Phản ánh cuộc sống: thế giới loài vật phong phú, chân thực: Chân dung Dế Mèn có vẻ đẹp cường tráng, ưa nhìn, tự tin, yêu đời và đầy sức sống nhưng ích kỉ và xốc nổi.
+ Sáng tạo sự sống: Bài học: Không nên kiêu căng, phải suy nghĩ cẩn thận về lời nói và việc làm của mình; Thể hiện mơ ước về một cuộc sống đoàn kết, thân ái.
Nhóm : 1,3,5 : Viết đoạn văn chứng minh chủ đề 1
Nhóm: 2,4,6: Viết đoạn văn chứng minh chủ đề 2
Nhóm: 7,8: Viết đoạn văn chứng minh chủ đề 3
YÊU CẦU
Ngoài tình cảm đối với gia đình, người thân, bạn bè, thầy cô thì trong lòng mỗi người có một tình yêu đối với quê hương,đất nước cho dù tiềm ẩn hay bộc lộ ra ngoài. Văn chương đã khơi gợi cho ta những tính chất cao quý ấy.
“Quê hương là chùm khế ngọt
Cho con … thành người”
(Đỗ Trung Quân)
“Xưa yêu quê hương vì có chim có bướm
Có những ngày trốn học bị đòn roi
Nay yêu quê hương vì trong từng nắm đất
Có một phần xương thịt của em tôi” (Giang Nam)
Qua những lời ca, tiếng hát ngọt ngào, những câu thơ,câu văn thiết tha tình cảm, trong lòng mỗi người dường như đều có suy nghĩ, trăn trở về những người thân , làng xóm, quê hương và có thể họ sẽ điều chỉnh những hành vi chưa đúng hoặc phát huy những tình cảm trong sáng, cao đẹp, thiêng liêng.
CHỦ ĐỀ 1:
CHỦ ĐỀ 2
- Tình yêu đối với người thân
+ Công cha, ơn cha
+ Ngó lên nuộc lạt …
+ Mẹ già …
+ Chồng em …
- Tình cảm đối với thầy cô giáo
+ Không thầy đố mày làm nên
+ Bụi phấn
- Tình cảm đối với quê hương đất nước
+Việt Nam quê hương tôi
+Về quê
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Viết các đoạn văn cho các chủ đề :4,5,6 TL/ 64,65