CHÀO MỪNG CÁC EM
THAM GIA LỚP HỌC TRỰC TUYẾN
MÔN NGỮ VĂN 6
Tiết 94, 95: Văn bản
ĐÊM NAY BÁC KHÔNG NGỦ
Minh Huệ
I. ĐỌC - HIỂU CHÚ THÍCH
1. Tác giả
Nhà thơ Minh Huệ (1927-2003), quê Nghệ An.
Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam
Nhà thơ Minh Huệ tên khai sinh là Nguyễn Đức Thái.
Ông sinh năm 1927 mất năm 2003, quê gốc Bến Thủy, thành phố Vinh_ Nghệ An. Hội viên Hội Nhà văn Việt Nam.
1. Tác giả

a. Hoàn cảnh sáng tác:
2. Tác phẩm:
Dựa vào sự kiện chiến dịch biên giới Thu – Đông 1950
Bài thơ có bố cục như thế nào?
- Phần 1: 9 khổ thơ đầu: Cảm xúc của anh đội viên về Bác qua lần thứ nhất thức dậy
- Phần 2: 6 khổ thơ tiếp: Cảm xúc của anh đội viên về Bác qua lần thứ ba thức dậy
- Phần 3: khổ cuối: Khẳng định hình tượng Bác như một chân lí.
3 phần
c.Thể thơ: ngũ ngôn
d. Phương thức biểu đạt: Tự sự + Miêu tả + Biểu cảm
b. Bố cục:
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
Trong bài thơ, hình ảnh của Bác Hồ được miêu tả qua những phương diện nào
Thời gian, không gian: Trời khuya, bên bếp lửa, mưa, lều xơ xác.
1. Hình ảnh Bác Hồ trong đêm
không ngủ:
Vậy trong khoảng thời gian và không gian đó có gì đặc biệt?
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
Thời gian, không gian: Trời khuya, bên bếp lửa, mưa, lều xơ xác.
1. Hình ảnh Bác Hồ trong đêm
không ngủ:
Nhưng hình ảnh của Bác Hồ chúng ta hiện như như thế nào giữa không gian và thời gian ấy về hình dáng, cử chỉ, lời nói, tâm tư?
Hình dáng: vẻ mặt trầm ngâm, mái tóc bạc, ngồi đinh ninh, chòm râu im phăng phắc, cao lồng lộng
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
Thời gian, không gian: Trời khuya, bên bếp lửa, mưa, lều xơ xác.
1. Hình ảnh Bác Hồ trong đêm
không ngủ:
Hình dáng: vẻ mặt trầm ngâm, mái tóc bạc, ngồi đinh ninh, chòm râu im phăng phắc, cao lồng lộng
- Hành động, cử chỉ: đốt lửa, dém chăn cho từng người, nhón chân nhẹ nhàng
II. ĐỌC – HIỂU VĂN BẢN
Thời gian, không gian: Trời khuya, bên bếp lửa, mưa, lều xơ xác.
1. Hình ảnh Bác Hồ trong đêm
không ngủ:
Hình dáng: vẻ mặt trầm ngâm, mái tóc bạc, ngồi đinh ninh, chòm râu im phăng phắc, cao lồng lộng
- Hành động, cử chỉ: đốt lửa, dém chăn cho từng người, nhón chân nhẹ nhàng
- Lời nói, tâm tư: chú cứ việc ngủ ngon, không an lòng, thương đoàn dân công, mong trời mau sáng
-> Lòng yêu thương bao la, rộng lớn
-> Các từ láy gợi hình, so sánh ẩn dụ:
Khi miêu tả về hình ảnh của Bác Hồ, tác giả đã sử dụng biện pháp nghệ thuật gì? Tác dụng của biện pháp nghệ thuật đó?
=> Hình ảnh Bác vừa gần gũi, thân thiết vừa cao cả, thiêng liêng. Bác dành trọn tình yêu thương bao la của Bác cho quân và dân ta.
a. Lần thức dậy thứ nhất:
Trong lần thứ nhất thức dậy, tâm tư của anh được thể hiện qua những tâm trạng, cảm xúc nào?
- Từ ngạc nhiên: trời khuya Bác vẫn ngồi.
- Trào dâng niềm thương Bác: Càng nhìn lại càng thương.
- Cảm động khi chứng kiến cảnh Bác chăm sóc cho bộ đội.
- Trạng thái như trong giấc mộng, anh cảm nhận được sự vĩ đại mà gần gũi của vị lãnh tụ.
2. Tâm tư và tình cảm của anh đội viên
a. Lần thức dậy thứ nhất:
Biện pháp nghệ thuật chính được sử dụng trong câu thơ? Tác dụng của biện pháp nghệ thuật đó
- Từ ngạc nhiên: trời khuya Bác vẫn ngồi
- Trào dâng niềm thương Bác: Càng nhìn lại càng thương
- Cảm động khi chứng kiến cảnh Bác chăm sóc cho bộ đội
- Trạng thái như trong giấc mộng, anh cảm nhận được sự vĩ đại mà gần gũi của vị lãnh tụ
2. Tâm tư và tình cảm của anh đội viên
->So sánh, ẩn dụ: Bóng Bác - ngọn lửa hồng
a. Lần thức dậy thứ nhất:
Các chi tiết miêu tả tâm tư của anh đội viên trong lần thứ nhất thức dậy đã toát lên tình cảm nào của người chiến sĩ đối với Bác?
- Từ ngạc nhiên: trời khuya Bác vẫn ngồi
- Trào dâng niềm thương Bác: Càng nhìn lại càng thương
- Cảm động khi chứng kiến cảnh Bác chăm sóc cho bộ đội
- Trạng thái như trong giấc mộng, anh cảm nhận được sự vĩ đại mà gần gũi của vị lãnh tụ
2. Tâm tư và tình cảm của anh đội viên
->So sánh, ẩn dụ: Bóng Bác - ngọn lửa hồng
=> Yêu thương, cảm phục trước tấm lòng yêu thương bộ đội của Bác.
Tìm các câu thơ thể hiện tâm tư tình cảm của anh đội viên trong lần thứ ba thức dậy?
b. Lần thức dậy thứ ba:
2. Tâm tư và tình cảm của anh đội viên
Nội dung của câu thơ
“ Mời Bác ngủ! Bác ơi
Trời sắp sáng mất rồi
Bác ơi! Mời Bác ngủ”
Thể hiện tâm trạng nào của anh đội viên?
b. Lần thức dậy thứ ba:
2. Tâm tư và tình cảm của anh đội viên
- Bồn chồn, lo lắng, hốt hoảng, giật mình, nằng nặc mời Bác ngủ.
Em có nhận xét gì về cấu tạo của câu thơ trên?
b. Lần thức dậy thứ ba:
2. Tâm tư và tình cảm của anh đội viên
- Bồn chồn, lo lắng, hốt hoảng, giật mình, nằng nặc mời Bác ngủ.
-> Đảo trật tự ngôn ngữ, lặp lại các cụm từ
Em cảm nhận được gì từ lời thơ?
“ Lòng vui sướng mênh mông
Anh thức luôn cùng Bác”
b. Lần thức dậy thứ ba:
2. Tâm tư và tình cảm của anh đội viên
- Bồn chồn, lo lắng, hốt hoảng, giật mình, nằng nặc mời Bác ngủ.
-> Đảo trật tự ngôn ngữ, lặp lại các cụm từ
- Ở bên Bác người chiến sĩ như được tiếp thêm niềm vui, sức sống
=> Niềm vui của anh đội viên khi hiểu được tấm lòng và sự vĩ đại của Bác
Khổ thơ cuối là suy ngẫm của tác giả, vì sao tác giả nói “ Vì một lẽ thường tình” cách nói giản dị như vậy có gì độc đáo?
b. Lần thức dậy thứ ba:
2. Tâm tư và tình cảm của anh đội viên
- Bồn chồn, lo lắng, hốt hoảng, giật mình, nằng nặc mời Bác ngủ.
-> Đảo trật tự ngôn ngữ, lặp lại các cụm từ
- Ở bên Bác người chiến sĩ như được tiếp thêm niềm vui, sức sống
=> Niềm vui của anh đội viên khi hiểu được tấm lòng và sự vĩ đại của Bác
III. GHI NHỚ : SGK /67
IV. LUYỆN TẬP

Bài thơ “Đêm nay Bác không ngủ” Thể hiện tình cảm gì của anh đội viên đối với Bác?
Tình cảm yêu thương, kính trọng, cảm phục , tự hào.
D
Tình cảm không rõ ràng.
B
C
A
Tình cảm yêu thương, trân trọng.
Tình cảm xao xuyến, bâng khuâng.
III. GHI NHỚ : SGK /67
Tâm trạng của anh đội viên trong bài thơ : “Đêm nay Bác không ngủ” diễn biến theo mạch cảm xúc nào?
Lo lắng -> xúc động -> ngạc nhiên -> vui sướng thức cùng Bác.
A
Ngạc nhiên -> xúc động -> lo lắng -> Vui sướng thức cùng Bác.
B
C
D
Ngạc nhiên -> lo lắng -> vui sướng thức cùng Bác.
vui sướng thức cùng Bác -> Xúc động -> ngạc nhiên -> lo lắng
VẬN DỤNG
Bài tập: Em hãy viết một đoạn văn ngắn từ 5 đến 7 câu nêu cảm nhận của em về bài thơ.

TÌM TÒI MỞ RỘNG
Bài tập: Em hãy kể một số câu chuyện mà em biết nói về tấm lòng nhân ái của Bác Hồ đối với nhân dân?



Dặn dò: - Học thuộc bài thơ và nội dung bài học.
- Soạn bài: Lượm