SINH HỌC 6
GV: Phạm Thị Huyền Trang
CHƯƠNG X: VI KHUẨN - NẤM - ĐỊA Y
BÀI 50: VI KHUẨN
1. Hình dạng, kích thước và cấu tạo của vi khuẩn
- Vi khuẩn có nhiều hình dạng:
+ Hình cầu (cầu khuẩn)
+ Hình que (trực khuẩn)
+ Hình dấu phẩy (phẩy khuẩn)
+ Hình xoắn (xoắn khuẩn)…
a. Hình dạng
Vi khuẩn E.coli dài 2-3µm,
đường kính 0,5µm
Xoắn khuẩn đường kính 0,2-0,5µm, dài 5-500µm
Liên cầu khuẩn 0,5-4μm
Em có nhận xét gì về kích thước của vi khuẩn?
- Vi khuẩn có kích thước nhỏ bé, mắt thường không nhìn thấy được.
1. Hình dạng, kích thước và cấu tạo của vi khuẩn
a. Hình dạng
b. Kích thước
1. Hình dạng, kích thước và cấu tạo của vi khuẩn
c. Cấu tạo
- Cấu tạo tế bào vi khuẩn gồm:
+ Vách tế bào bao bọc bên ngoài
+ Chất tế bào
+ Chưa có nhân hoàn chỉnh
a. Hình dạng
b. Kích thước
Tế bào vi khuẩn
Tế bào thực vật
Tế bào vi khuẩn
Vách tế bào
Chất tế bào
Nhân chưa hoàn chỉnh
Vách tế bào
Chất tế bào
Nhân
Lục lạp
Không bào
So với tế bào thực vật thì tế bào vi khuẩn có gì khác?
- Không có chất diệp lục.
- Chưa có nhân hoàn chỉnh.
- Không có không bào.
- Kích thước nhỏ.
- Có chất diệp lục.
- Có nhân hoàn chỉnh.
- Có không bào.
- Kích thước lớn hơn.

TẾ BÀO VI KHUẨN

TẾ BÀO THỰC VẬT
Hoại sinh
Kí sinh
Kí sinh
Hoại sinh
1
2
3
4
Xác động vật đang phân huỷ
Vết thương bị nhiễm khuẩn
Người bị viêm da
Dưa cải muối nhờ vi khuẩn lên men
2. Cách dinh dưỡng
Vi khuẩn dinh dưỡng bằng cách dị dưỡng: hoại sinh hoặc kí sinh
Hoại sinh
+ Hoại sinh: sống bằng chất hữu cơ có sẵn trong xác động, thực vật đang phân huỷ.
Kí sinh
+ Kí sinh: sống nhờ trên cơ thể sống khác.
Vi khuẩn lam sống cộng sinh với bèo hoa dâu
Vi khuẩn cố định đạm sống cộng sinh trong rễ cây họ đậu
A
B
Vi khuẩn tự dưỡng có hai nhóm:
- Nhóm vi khuẩn quang hợp: chế tạo thức ăn từ chất vô cơ nhờ năng lượng ánh sáng mặt trời: đó là các vi khuẩn có chứa màu xanh hoặc màu tía đặc trưng của vi khuẩn và không phải là chất diệp lục như ở các tế bào thực vật.
- Nhóm vi khuẩn hoá tổng hợp: sử dụng năng lượng sinh ra từ các phản ứng ôxi hoá các chất vô cơ: NH3, H2S, Fe,… để chế tạo chất hữu cơ.
Có vi khuẩn nào có khả năng tự dưỡng không?
2. Cách dinh dưỡng
Vi khuẩn dinh dưỡng bằng cách dị dưỡng: hoại sinh hoặc kí sinh
+ Hoại sinh
+ Kí sinh
Vi khuẩn có những loại nào?
3. Vai trò của vi khuẩn
a. Vi khuẩn có ích
Điền vào các chỗ trống trong đoạn câu sau đây bằng các từ thích hợp cho trước: chất hữu cơ , vi khuẩn, muối khoáng
Xác động vật, thực vật chết rơi xuống đất được..................... ở trong đất biến đổi thành các ........................ Các chất này được cây sử dụng để chế tạo thành ............................ nuôi sống cơ thể.
vi khuẩn
muối khoáng.
chất hữu cơ
- Xác động vật và lá, cành cây rụng xuống đất được vi khuẩn ở trong đất phân hủy thành mùn rồi thành muối khoáng cung cấp cho cây sử dụng để chế tạo thành chất hữu cơ nuôi sống cơ thể
* Trong tự nhiên
- Một số vi khuẩn phân hủy không hoàn toàn các chất hữu cơ thành các hợp chất đơn giản hơn chứa cacbon. Những chất này bị vùi lấp hoặc lắng sâu xuống đất trong thời gian dài, không bị phân hủy tiếp tục nữa, tạo thành than đá hoặc dầu lửa.
- Một số vi khuẩn khác (ví dụ vi khuẩn cộng sinh với rễ cây họ Đậu tạo thành các nốt sần) có khả năng cố định đạm. Do đó trồng các cây họ Đậu có nốt sần sẽ bổ sung được nguồn chất đạm cho đất.
* Trong đời sống
Nhiều vi khuẩn gây hiện tượng lên men và được con người sử dụng để chế biến một số thực phẩm như muối dưa, muối cà, làm dấm, làm sữa chua…
Vi khuẩn còn có vai trò trong công nghệ sinh học: tổng hợp Prôtêin, vitamin B12, axít glutamic để làm mì chính (bột ngọt), làm sạch nguồn nước thải và môi trường nước nói chung, ủ phân bón, xử lý phân chuồng làm giảm mùi hôi trong chăn nuôi, sản xuất các sợi thực vật…
 Tổng kết lại vai trò của
vi khuẩn có ích?
a) Vi khuẩn có ích
* Trong tự nhiên:
Phân hủy hoàn toàn xác động, thực vật thành chất mùn rồi thành muối khoáng cung cấp cho cây.
Phân hủy không hoàn toàn chất hữu cơ tạo thành than đá hoặc dầu lửa.
*Trong đời sống:
- Nông nghiệp:Vi khuẩn cố định đạm cho rễ cây họ đậu
- Lên men thực phẩm: muối dưa cà, làm sữa chua…
- Có vai trò trong công nghệ sinh học: tổng hợp prôtêin, vitamin, sản xuất bột ngọt…
Em hãy kể tên một vài bệnh do vi khuẩn gây ra?
b) Vi khuẩn có hại
Trực khuẩn lao
Vi khuẩn sốt thương hàn
Vi khuẩn gây viêm phổi
Vi khuẩn uốn ván
ECOLI TRONG TOILET
- Thức ăn sẽ bị ôi thiu do vi khuẩn hoại sinh làm hỏng.
- Muốn giữ thức ăn không bị ôi thiu cần ngăn ngừa vi khuẩn sinh sản bằng cách: làm lạnh, phơi khô, ướp muối...
Môi trường bị ô nhiễm vì vi khuẩn phân hủy xác động vật sẽ gây mùi hôi thối ảnh hưởng đến sức khỏe con người.
 Nêu các tác hại của vi khuẩn?
b) Vi khuẩn có hại
Kí sinh trong cơ thể người và động vât gây bệnh.
- Vi khuẩn hoại sinh gây ôi thiu làm hỏng thức ăn
Phân hủy rác rưởi, xác động, thực vật gây mùi hôi thối, làm ô nhiễm môi trường.
Em cần làm gì để phòng chống tác hại do vi khuẩn gây ra?
- Vệ sinh cá nhân, nhà ở, lớp học sạch sẽ...
- Không ăn thức ăn đã bị ôi thiu.
Bảo quản thực phẩm (làm lạnh, phơi khô, ướp muối).
Giữ vệ sinh môi trường (không vứt xác động vật bừa bãi...)
4. Sơ lược về virut
Vi rút rất nhỏ, chưa có cấu tạo tế bào sống, kí sinh bắt buộc và thường gây bệnh cho vật chủ
Bệnh sởi
Quai bị
Bệnh Rubella
Bệnh dại
1. Vi khuẩn phân hủy hoàn toàn xác động, thực vật thành chất……rồi thành ……. cung cấp cho cây.
A. bùn, muối khoáng
B. mùn, muối khoáng
C. mùn, axit
2. Vi khuẩn phân hủy không hoàn toàn, chất ……. tạo thành than đá hoặc dầu lửa.
A. cacbon
B. thải
C. hữu cơ
CỦNG CỐ
Học bài, trả lời câu hỏi SGK/167, làm bài tập VBT.
Đọc mục “Em có biết”
Tìm hiểu trước bài 51: NẤM
- Vì sao cơm hoặc thức ăn để lâu sẽ bị ôi thiu?
- Nguyên nhân đồ đạc hoặc quần áo để lâu sẽ có chấm đen?
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ