Chào mừng các thầy cô giáo về dự giờ thăm lớp
NGỮ VĂN LỚP 6
Giáo viên: Lê Thị Thanh Thủy
Tiết 118,119:
CÂU TRẦN THUẬT ĐƠN
CÂU TRẦN THUẬT ĐƠN CÓ TỪ “LÀ”
CÂU TRẦN THUẬT ĐƠN KHÔNG CÓ TỪ “LÀ”
KIỂM TRA BÀI CŨ
- Xác định các thành phần chính của câu sau:
Ngày mai, trên đất nước này, sắt thép có thể nhiều hơn tre nứa.
? Thế nào là thành phần chính của câu? Kể tên các thành phần chính của câu?
Trả lời:
- Thành phần chính của câu là những thành phần bắt buộc phải có mặt để câu có cấu tạohoàn chỉnh và diễn đạt được một ý trọn vẹn.
- Thành phần chính gồm có chủ ngữ và vị ngữ.
TN
TN
CN
VN
Tiết 111 – Tiếng Việt CÂU TRẦN THUẬT ĐƠN
I. Câu trần thuật đơn là gì?
1. Ví dụ sgk/ 101
Chưa nghe hết câu, tôi đã hếch răng lên xì một hơi rõ dài. Rồi, với bộ điệu khinh khỉnh, tôi mắng:
- Hức! Thông ngách sang nhà ta? Dễ nghe nhỉ! Chú mày hôi như cú mèo thế này, ta nào chịu được. Thôi, im cái điệu hát mưa dầm sùi sụt ấy đi. Đào tổ nông thì cho chết! Tôi về, không một chút bận tâm.
( Tô Hoài )
(1)
(2)
(3)
(4)
(5)
(9)
(7)
(8)
(9)
2. Nhận xét.
- Đoạn trích có 9 câu.
Kể, tả
Bộc lộ cảm xúc
Tả, kÓ
Hỏi
Bộc lộ cảm xúc
Nêu ý kiến
Cầu khiến
Bộc lộ cảm xúc
Kể và nêu ý kiến
Tiết 111 – Tiếng Việt CÂU TRẦN THUẬT ĐƠN
Kể, tả
Bộc lộ cảm xúc
Tả, kÓ
Hỏi
Bộc lộ cảm xúc
Nêu ý kiến
Cầu khiến
Bộc lộ cảm xúc
Kể và nêu ý kiến
Dựa vào kiến thức đã học ở tiểu học, em hãy phân loại câu theo mục đích nói?
- Câu trần thuật(câu kể) : câu 1,2,6,9 - Câu nghi vấn (câu hỏi) :4 - Câu cảm thán : câu 3,5,8 - Câu cầu khiến :câu 7
Câu trần thuật
Câu trần thuật
Câu trần thuật
Câu trần thuật
Câu nghi vấn
Câu cảm thán
Câu cảm thán
Câu cảm thán
Câu cầu khiến
Tiết 111 – Tiếng Việt CÂU TRẦN THUẬT ĐƠN
I. Câu trần thuật đơn là gì?
(1) Chuưa nghe hết câu, tôi đã hếch rang lờn, xì

một hơi rõ dài.

(2) Rồi, với điệu bộ khinh khỉnh, tôi mắng.

(6) Chỳ m�y hụi nhu cỳ mốo th? n�y, ta n�o

ch?u du?c.

(9) Tụi v?, khụng m?t chỳt b?n tõm.
CN VN
+ Câu do 1 cụm C-V tạo thành:
CN VN
CN VN
VN
CN
CN VN
+ Câu do 2 hoặc nhiều cụm C- V sóng đôi tạo thành:
+ Câu do 1 cụm C-V tạo thành:
Câu 1; 2; 9
Câu 6
Tiết 111 – Tiếng Việt CÂU TRẦN THUẬT ĐƠN
1. Ví dụ sgk/ 101
2. Nhận xét.
=> Câu trần thuật ghép
=> Câu trần thuật đơn
+ Câu do 2 hoặc nhiều cụm C- V sóng đôi tạo thành:
9. T«i vÒ, kh«ng mét chót bËn t©m.
//
//
//
I. Câu trần thuật đơn là gì?
1. Ví dụ sgk/101.
2. Nhận xét.
1. Chưa nghe hết câu, tôi đã hếch răng lên xì một hơi rõ dài.
2. Råi, víi bé ®iÖu khinh khØnh, t«i m¾ng:
C
V
C
V
C
V
Tiết 111 – Tiếng Việt CÂU TRẦN THUẬT ĐƠN
+ Câu do 2 hoặc nhiều cụm C- V sóng đôi tạo thành:
=> Câu trần thuật ghép
+ Câu do 1 cụm C-V tạo thành:
=> Câu trần thuật đơn
Ví dụ:
Nam là học sinh lớp 6B.
C
V
=> Dùng để giới thiệu
=> Dùng để kể, tả, nêu ý kiến.
I. Câu trần thuật đơn là gì?
1. Ví dụ sgk/101.
2. Nhận xét.
Câu trần thuật đơn
Câu 1, 2, 9, VD
Xét về cấu tạo:
Là câu đơn (chỉ có một cụm C-V )
Xét về mục đích nói: (dùng để giới thiệu, kể, tả, nêu ý kiến)
Tiết 111 – Tiếng Việt CÂU TRẦN THUẬT ĐƠN
+ Câu do 2 hoặc nhiều cụm C- V sóng đôi tạo thành:
=> Câu trần thuật ghép
+ Câu do 1 cụm C-V tạo thành:
=> Câu trần thuật đơn
3. Ghi nhớ sgk/101.
- Cấu tạo: do một cụm C- V tạo thành.
- Tác dụng: Dùng để kể, tả, giới thiệu, về một sự vật, sự việc hay để nêu một ý kiến.
I. Câu trần thuật đơn là gì?
1. Ví dụ sgk/101.
2. Nhận xét.
Tiết 111 – Tiếng Việt CÂU TRẦN THUẬT ĐƠN
3. Ghi nhớ sgk/101.
- Cấu tạo: do một cụm C- V tạo thành.
- Tác dụng: Dùng để kể, tả, giới thiệu, về một sự vật, sự việc hay để nêu một ý kiến.
Ví dụ:
- Mai, Hoa, Thảo đều là
C1 C2 C3
học sinh chăm ngoan.
V
- Tre trông thanh cao,
V1
giản dị, chí khí như người.
V2 V3
LƯU Ý
Câu trần thuật đơn có thể có một hay nhiều chủ ngữ hoặc một hay nhiều vị ngữ.
I. Câu trần thuật đơn là gì?
1. Ví dụ sgk/101.
2. Nhận xét.
Tiết 111 – Tiếng Việt CÂU TRẦN THUẬT ĐƠN
3. Ghi nhớ sgk/101.
- Cấu tạo: do một cụm C- V tạo thành.
- Tác dụng: Dùng để kể, tả, giới thiệu, về một sự vật, sự việc hay để nêu một ý kiến.
LƯU Ý
- Câu trần thuật đơn có thể có một hay nhiều chủ ngữ hoặc một hay nhiều vị ngữ.
- Quyển sách này bìa rất đẹp.
- Mèo chạy làm đổ lọ hoa.
CN
VN
C
V
CN
VN
C
V
=> Câu trần thuật đơn ( Câu mở rộng thành phần)
- Câu có 2 cụm C-V trong đó một cụm c-v làm nòng cốt đó cũng gọi là câu trần thuật đơn.
Tìm câu trần thuật đơn trong đoạn trích sau: “Xưa, mẹ Âu Cơ sinh được trăm con. Năm mươi xuống biển, năm mươi lên non.”
Xưa, mẹ Âu Cơ sinh được trăm con
Trong các câu sau, câu nào không phải là câu trần thuật đơn ? Vì sao ?
1. Tre vẫn mang khúc nhạc tâm tình.
2. Trăng đẹp quá !
3. Gió đưa tiếng sáo, gió nâng cánh diều.
2. Trăng đẹp quá !
3. Gió đưa tiếng sáo, gió nâng cánh diều.
BÀI TẬP NHANH
* Đặt câu trần thuật đơn với mỗi hình ảnh sau:
Hoa rất đẹp.
C
V
Bác Hồ ngồi bên bếp lửa.
C
V
Dựa vào bức hình dưới đây, đặt hai câu trần thuật đơn?
I. Câu trần thuật đơn là gì?
1. Ví dụ sgk/101.
2. Nhận xét.
Tiết 111 – Tiếng Việt CÂU TRẦN THUẬT ĐƠN
3. Ghi nhớ sgk/101.
II. Luyện tập
Bài tập 1 sgk/101
Bài tập 1 (SGK 101)
Tìm câu trần thuật đơn trong đoạn trích dưới đây? Cho biết những câu trần thuật đơn ấy được dùng làm gì?

(1)Ngày thứ năm trên đảo Cô Tô là một ngày trong trẻo, sáng sủa. (2) Từ khi có vịnh Bắc Bộ và từ khi quần đảo Cô Tô mang lấy dấu hiệu của sự sống con người thì, sau mỗi lần giông bão, bao giờ bầu trời Cô Tô cũng trong sáng như vậy.(3) Cây trên núi đảo lại thêm xanh mượt, nước biển lại lam biếc đậm đà hơn hết cả mọi khi, và cát lại vàng giòn hơn nữa.(4) Và nếu cá có vắng tăm biệt tích trong một ngày động bão, thì nay lưới càng thêm nặng mẻ cá giã đôi.
(Nguyễn Tuân)
Các câu trần thuật đơn:
(1) Ngày thứ năm trên đảo Cô Tô là một ngày trong trẻo sáng sủa.


Từ khi có vịnh bắc bộ và từ khi có quần đảo Cô Tô mang lấy dấu hiệu của sự sống con người thì, sau mỗi lần dông bão, bao giờ bầu trời Cô Tô cũng trong sáng như vậy.
 Giới thiệu vẻ đẹp của Cô Tô
-> Nêu ý kiến nhận xét về vẻ đẹp trong sáng của Cô Tô sau trận bão.
I. Câu trần thuật đơn là gì?
1. Ví dụ sgk/101.
2. Nhận xét.
Tiết 111 – Tiếng Việt CÂU TRẦN THUẬT ĐƠN
3. Ghi nhớ sgk/101.
II. Luyện tập
Bài tập 1 sgk/101
Bài tập 2 sgk/102
Bài tập 2: Dưới đây là một số câu mở đầu các truyện em đã học. Chúng thuộc loại câu nào và có tác dụng gì?

a) Ngày xưa, ở miền đất Lạc Việt, cứ như bây giờ là Bắc Bộ nước ta, có một vị thần thuộc nòi rồng, con trai thần Long nữ, tên là Lạc Long Quân.
(Con Rồng, cháu Tiên)
b) Có một con ếch sống lâu ngày trong một giếng nọ.
( Ếch ngồi đáy giếng)
c) Bà đỡ Trần là người huyện Đông Triều.
(Vũ Trinh)
Trả lời:
a. Câu trần thuật đơn dùng để giới thiệu nhân vật: Lạc Long Quân
b. Câu trần thuật đơn dùng để giới thiệu nhân vật: con ếch
c. Câu trần thuật đơn dùng để giới thiệu nhân vật: bà đỡ Trần
Bài tập 3 : (SGK/102)
So sánh cách giới thiệu nhân vật chính trong những truyện ở bài tập 3 ( phần a, b) có gì khác với cách giới thiệu nhân vật trong bài tập 2 (ph?n b,c - T102).

thảo luận nhóm ( 3 phỳt )
Giới thiệu ngay nhân vật
chính
Giới thiệu nhân vật phụ
trước rồi từ những việc làm
của nhân vật phụ mới giới
thiệu nhân vật chính
So sánh cách giới thiệu nhân vật chính ở 2 bài tập
b. Hùng Vương thứ mười tám có một người con gái tên là Mị Nương, người đẹp như hoa, tính nết hiền dịu. Vua cha yêu thương nàng hết mực, muốn kén cho con một người chồng thật xứng đáng.
M?t hụm cú hai ch�ng trai d?n c?u hụn.
( Son Tinh, Th?y Tinh )
Bài tập 4 (SGK/105)
Ngoài tác dụng giới thiệu nhân vật, những câu mở đầu sau đây còn có tác dụng gì ?
a) Xưa có một người thợ mộc dốc hết vốn trong nhà ra mua gỗ để làm nghề đẽo cày.
( Đẽo cày giữa đường)
b) Người kiếm củi tên mỗ ở huyện Lạng Giang, đang bổ củi ở sườn núi, thấy dưới thung lũng phía xa, cây cỏ lay động không ngớt mới vác búa đến xem, thấy con hổ trán trắng, cúi đầu cào bới đất, nhảy lên, vật xuống, thỉnh thoảng lấy tay móc họng, mở miệng nhe cỏi răng, máu me, nhớt dãi trào ra.
( Vũ Trinh )
=> Câu mở đầu ngoài giới thiệu nhân vật còn miêu tả hoạt động của các nhân vật.
Bài tập bổ trợ
Viết một đoạn văn ngắn (5 đến 7 câu) miêu tả cảnh trong đó có sử dụng câu trần thuật đơn.
“Mùa xuân đã đến. Khắp không gian tràn ngập mùi hương của các loài hoa. Từng đàn chim én bay lượn trên bầu trời xanh. Chúng cất tiếng hót véo von như đón chào mùa xuân. Cây bàng đang nhú những chồi non xanh biếc. Mấy chú chim sâu nhảy nhót trên luống rau cải đang trổ bông vàng hoe. Xuân đến khiến mọi vật đều hân hoan chào đón.”
Hướng dẫn học sinh học bài:
Hoàn thiện bài tập còn lại.
Viờ?t mụ?t doa?n van miờu ta? khung ca?nh Cụ Tụ sau con ba~o trong do? co? su? du?ng cõu trõ`n thuõ?t don.
Chuẩn bị bài: Câu trần thuật đơn có từ Là


về dự tiết học ngày hôm nay
Chân thành cảm ơn quý thầy cô, các em học sinh
1
2
3
4
5
CÁNH HOA MAY MẮN
Kể, tả
Bộc lộ cảm xúc
Tả, kÓ
Hỏi
Bộc lộ cảm xúc
Nêu ý kiến
Cầu khiến
Bộc lộ cảm xúc
Kể và nêu ý kiến
- Câu trần thuật(câu kể) : Câu 1,2,6,9 - Câu nghi vấn (câu hỏi) :4
- Câu cảm thán : câu 3,5,8 - Câu cầu khiến :câu 7
Câu trần thuật
Câu trần thuật
Câu trần thuật
Câu trần thuật
Câu nghi vấn
Câu cảm thán
Câu cảm thán
Câu cảm thán
Câu cầu khiến
Tiết 111 – Tiếng Việt CÂU TRẦN THUẬT ĐƠN

- Hỏi
- Bộc lộ cảm xúc
- Cầu khiến
- Kể, tả, nêu ý kiến
(1) Chưa nghe hết câu, tôi đã hếch răng lên, xì một hơi rõ dài.
(2) Rồi, với bộ điệu khinh khỉnh, tôi mắng.
(6) Chú mày hôi như cú mèo thế này, ta nào chịu được.
(9) Tôi về, không một chút bận tâm.
(4) Thông ngách sang nhà ta?
(8) Đào tổ nông thì cho chết!
(7) Thôi, im cái điệu hát mưa dầm sùi sụt ấy đi.
(3) Hức!
(5) Dễ nghe nhỉ!
=> CÂU TRẦN THUẬT (câu kể)
=> CÂU NGHI VẤN (câu hỏi)
=> CÂU CẢM THÁN (câu cảm)
=> CÂU CẦU KHIẾN