LIÊN KẾT CÂU VÀ LIÊN KẾT ĐOẠN VĂN
1. Vớ d?:
Tác phẩm nghệ thuật nào cũng xây dựng bằng vật liệu mượn ở thực tại (1). Nhưng nghệ sĩ không ghi lại cái đã có rồi mà còn muốn nói một điều gì mới mẻ (2). Anh gửi vào tác phẩm một lá thư, một lời nhắn nhủ, anh muốn đem một phần của mình góp vào đời sống chung quanh (3).
(Nguyễn Đình Thi, Tiếng nói của văn nghệ)
I. Khái niệm liên kết:
Tiết 107
Tác phẩm nghệ thuật nào cũng xây dựng bằng vật liệu mượn ở thực tại (1). Nhưng nghệ sĩ không ghi lại cái đã có rồi mà còn muốn nói một điều gì mới mẻ (2). Anh gửi vào tác phẩm một lá thư, một lời nhắn nhủ, anh muốn đem một phần của mình góp vào đời sống chung quanh (3).
(Nguyễn Đình Thi, Tiếng nói của văn nghệ)
1.Đoạn văn trên bàn về vấn đề gì? Nội dung đó có quan hệ như thế nào với nội dung văn bản?
2.Nội dung của từng câu trong đoạn văn? Nội dung các câu có hướng đến nội dung chung của đoạn văn không?
Tác phẩm nghệ thuật nào cũng xây dựng bằng vật liệu mượn ở thực tại (1). Nhưng nghệ sĩ không ghi lại cái đã có rồi mà còn muốn nói một điều gì mới mẻ (2). Anh gửi vào tác phẩm một lá thư, một lời nhắn nhủ, anh muốn đem một phần của mình góp vào đời sống chung quanh (3).
(Nguyễn Đình Thi, Tiếng nói của văn nghệ)
Đoạn văn bàn về cách người nghệ sĩ phản ánh thực tại.
Có quan hệ với chủ đề của văn bản “Tiếng nói của văn nghệ” :
là một trong những yếu tố ghép vào chủ đề chung của văn bản “ Tiếng nói của văn nghệ”.
Nội dung của từng câu? Nội dung các câu có quan hệ như thế nào với chủ đề đoạn văn?
Nội dung của từng câu trong đoạn:
Câu 1: Tác phẩm nghệ thuật phản ánh thực tại.
Câu 2: Khi phản ánh thực tại những người nghệ sĩ muốn nói một điều gì mới mẻ.
Câu 3: Điều mới mẻ ấy là lời nhắn gửi của người nghệ sĩ.
=> LIÊN KẾT
CHỦ ĐỀ
Các nội dung trên đều hướng vào chủ đề của đoạn văn.
Tác phẩm nghệ thuật nào cũng xây dựng bằng vật liệu mượn ở thực tại (1). Nhưng nghệ sĩ không ghi lại cái đã có rồi mà còn muốn nói một điều gì mới mẻ (2). Anh gửi vào tác phẩm một lá thư, một lời nhắn nhủ, anh muốn đem một phần của mình góp vào đời sống chung quanh (3).
(Nguyễn Đình Thi, Tiếng nói của văn nghệ)
LIÊN KẾT NỘI DUNG
LIÊN KẾT CHỦ ĐỀ
Các đoạn văn phải phục vụ chủ đề chung của văn bản, các câu phải phục vụ chủ đề chung của đoạn văn
Tác phẩm nghệ thuật nào cũng xây dựng bằng vật liệu mượn ở thực tại (1). Nhưng nghệ sĩ không ghi lại cái đã có rồi mà còn muốn nói một điều gì mới mẻ (2). Anh gửi vào tác phẩm một lá thư, một lời nhắn nhủ, anh muốn đem một phần của mình góp vào đời sống chung quanh (3).
(Nguyễn Đình Thi, Tiếng nói của văn nghệ)
Trình tự sắp xếp các câu:
+Câu 1: Tác phẩm nghệ thuật làm gì?(Phản ánh thực tại)
+Câu 2: Phản ánh thực tại như thế nào?)Tái hiện và sáng tạo)
+Câu 3: Tái hiện và sáng tạo để làm gì?(Nhắn gửi một điều gì đó)
Sắp xếp hợp lí, thể hiện rõ hơn nội dung của đoạn văn
Anh gửi vào tác phẩm một lá thư, một lời nhắn nhủ, anh muốn đem một phần của mình góp vào đời sống chung quanh (3). Nhưng nghệ sĩ không ghi lại cái đã có rồi mà còn muốn nói một điều gì mới mẻ (2).Tác phẩm nghệ thuật nào cũng xây dựng bằng vật liệu mượn ở thực tại (1)..
? So sánh cách sắp xếp các câu trong hai đoạn văn đó?
Tác phẩm nghệ thuật nào cũng xây dựng bằng vật liệu mượn ở thực tại (1). Nhưng nghệ sĩ không ghi lại cái đã có rồi mà còn muốn nói một điều gì mới mẻ (2). Anh gửi vào tác phẩm một lá thư, một lời nhắn nhủ, anh muốn đem một phần của mình góp vào đời sống chung quanh (3).
(Nguyễn Đình Thi, Tiếng nói của văn nghệ)
Các câu được sắp xếp theo một trình tự hợp lí.
=> LIÊN KẾT LÔ- GÍC
Tác phẩm nghệ thuật nào cũng xây dựng bằng vật liệu mượn ở thực tại (1). Nhưng nghệ sĩ không ghi lại cái đã có rồi mà còn muốn nói một điều gì mới mẻ (2). Anh gửi vào tác phẩm một lá thư, một lời nhắn nhủ, anh muốn đem một phần của mình góp vào đời sống chung quanh (3).
(Nguyễn Đình Thi, Tiếng nói của văn nghệ)
LIÊN KẾT NỘI DUNG
LIÊN KẾT LO- GIC
Các đoạn văn, câu văn phải được sắp xếp theo một trình tự hợp lí
LIÊN KẾT LO- GIC
Các đoạn văn, câu văn phải được sắp xếp theo một trình tự hợp lí
LIÊN KẾT CHỦ ĐỀ
Các đoạn văn phải phục vụ chủ đề chung của văn bản, các câu phải phục vụ chủ đề chung của đoạn văn
LIÊN KẾT NỘI DUNG
Phép nối
Phép lặp
Phép thế
Phép đồng nghĩa, trái nghĩa
Phép liên tưởng
PHÉP NỐI
Là cách sử dụng những từ, tổ hợp từ biểu thị quan hệ ở câu văn, đoạn văn sau với câu văn đoạn văn trước
Dùng quan hệ từ: nhưng mà…
Dủng từ ngữ chuyển tiếp
Dùng phụ từ: còn, cùng…
PHÉP LẶP
Là cách sử dụng những từ, tổ hợp từ ở câu văn, đoạn văn sau với câu văn đoạn văn trước.
Lặp từ vựng
Lặp cấu trúc
Lặp ngữ âm
PHÉP THẾ
Là cách dùng từ, tổ hợp từ có tác dụng thay thế ở câu văn, đoạn văn sau cho từ, tổ hợp từ ở câu văn, đoạn văn trước
Dùng các đại từ thay thế: Nó, hắn, Ông…rút gọn câu
PHÉP ĐỒNG NGHĨA, TRÁI NGHĨA
Một chiếc mũ len xanh nếu chị sinh con gái (1).Chiếc mũ sẽ đỏ tươi nếu chị đẻ con trai (2).
Những người yếu đuối vẫn hay hiền lành(1). Muốn ác phải là kẻ mạnh.(2)
PHÉP LIÊN TƯỞNG
GIỮA VẬT VỚI VẬT
GIỮA VẬT VỚI ĐẶC TRƯNG CHỨC NĂNG CỦA VẬT
GIỮA SỰ VẬT VỚI HOÀN CẢNH CỦA VẬT
Tác phẩm nghệ thuật nào cũng xây dựng bằng vật liệu mượn ở thực tại (1). Nhưng nghệ sĩ không ghi lại cái đã có rồi mà còn muốn nói một điều gì mới mẻ (2). Anh gửi vào tác phẩm một lá thư, một lời nhắn nhủ, anh muốn đem một phần của mình góp vào đời sống chung quanh (3). (Nguyễn Đình Thi, Tiếng nói của văn nghệ)
Xác định từ ngữ liên kết trong câu (1) và câu (2) ?
Xác định từ ngữ liên kết trong câu (2) và câu (3) ?
Xác định từ ngữ liên kết trong câu (1) và câu (3) ?
Tìm những từ ngữ cùng trường từ vựng trong đoạn văn trên?
Từ Nhưng ở câu 2 biểu thị quan hệ bổ sung cho câu 1.
-Cụm từ cái đã có rồi ở câu 2 đồng nghĩa với cụm từ những vật liệu mượn ở thực tại ở câu 1.
ĐÁP ÁN
PHÉP NỐI
PHÉP ĐỒNG NGHĨA
-Từ Anh ở câu 3 thay thế cho từ nghệ sĩ ở câu 2
PHÉP THẾ
- Lặp lại từ tác phẩm
PHÉP LẶP
- Những từ tác phẩm, nghệ sĩ cùng trường từ vựng.
PHÉP LIÊN TƯỞNG
Tìm phương tiện liên kết trong văn bản trên .Cho biết đó là phép liên kết gì?
Đây là liên kết câu hay liên kết đoạn?
Môi trường bao gồm tất cả các yếu tố vô sinh và hữu sinh có tác động, ảnh hưởng trực tiếp hoặc gián tiếp đến sức khỏe, đời sống của con người(1). Môi trường cung cấp cho ta không gian để sống, cung cấp nguồn tài nguyên để sản xuất và là nơi chứa đựng chất thải(2).
Đối xử tốt, sống thân thiện với nó, ta sẽ tận hưởng được những giây phút thư giãn, thoải mái trong bầu không khí trong lành, hưởng những cảnh đẹp từ thiên nhiên.(3)
( Trích từ bài dự thi viết về môi trường của Thùy Dung)
Câu (1) (2) PHÉP LẶP
Câu (2) (3) PHÉP THẾ
=> Liên kết câu
=> Liên kết đoạn
Liên kết đoạn thực chất là sự liên kết giữa các câu khác đoạn. Còn liên kết câu là sự liên kết giữa các câu cùng đoạn

- Về nội dung:
+ Các đoạn văn phải phục vụ chủ đề chung của văn bản, các câu phải phục vụ chủ đề của đoạn
+ Các câu, các đoạn phải được sắp xếp theo một trình tự ( liên kết lô-gic)
Về hình thức: Liên kết bằng một số biện pháp
Lặp lại ở câu đứng sau từ ngữ đã có ở câu trước (lặp từ ngữ )
+ Sử dụng từ đồng nghĩa, trái nghĩa hoặc cùng trường liên tưởng với câu đứng trước ( Phép đồng nghĩa, trái nghĩa và liên tưởng)
+ Từ ngữ có tác dụng thay thế từ ngữ đã có ở câu đứng trước ( phép thế)
+ Sử dụng các từ biểu thị mối quan hệ với câu đứng trước ( phép nối)
1. Vớ d?:
I. Khái niệm liên kết:
2. Ghi nh? :
Phân tích sự liên kết về nội dung, về hình thức giữa các câu trong đoạn văn sau:
Cái mạnh của con người Việt Nam không chỉ chúng ta nhận biết mà cả thế giới đều thừa nhận là sự thông minh, nhạy bén với cái mới (1). Bản chất trời phú ấy rất có ích trong xã hội ngày mai mà sự sáng tạo là một yêu cầu hàng đầu (2). Nhưng bên cạnh cái mạnh đó cũng còn tồn tại không ít cái yếu (3). Ấy là những lỗ hổng về kiến thức cơ bản do thiên hướng chạy theo những môn học “thời thượng”, nhất là khả năng thực hành và sáng tạo bị hạn chế do lối học chay, học vẹt nặng nề (4). Không nhanh chóng lấp đầy những lỗ hổng này thì thật khó bề phát huy trí thông minh vốn có và không thể thích ứng với nền kinh tế mới chứa đựng đầy tri thức cơ bản và biến đổi không ngừng (5). (Vũ Khoan, Chuẩn bị hành trang vào thế kỉ mới)
Cái mạnh của con người Việt Nam không chỉ chúng ta nhận biết mà cả thế giới đều thừa nhận là sự thông minh, nhạy bén với cái mới (1). Bản chất trời phú ấy rất có ích trong xã hội ngày mai mà sự sáng tạo là một yêu cầu hàng đầu (2). Nhưng bên cạnh cái mạnh đó cũng còn tồn tại không ít cái yếu (3). Ấy là những lỗ hổng về kiến thức cơ bản do thiên hướng chạy theo những môn học “thời thượng”, nhất là khả năng thực hành và sáng tạo bị hạn chế do lối học chay, học vẹt nặng nề (4). Không nhanh chóng lấp đầy những lỗ hổng này thì thật khó bề phát huy trí thông minh vốn có và không thể thích ứng với nền kinh tế mới chứa đựng đầy tri thức cơ bản và biến đổi không ngừng (5).
(Vũ Khoan, Chuẩn bị hành trang vào thế kỉ mới)
1) Liên kết nội dung
► Liên kết chủ đề: Khẳng định năng lực trí tuệ của con người Việt nam và những hạn chế cần khắc phục.
►Liên kết lôgic:Trình bày theo trình tự hợp lí :
- Mặt mạnh của trí tuệ Việt Nam.(Câu 1,2)
- Những điểm hạn chế. (Câu3,4)
- Cần khắc phục hạn chế để đáp ứng sự phát triển của nền kinh tế mới.(Câu 5)
b) Liên kết hình thức
(3) -- (4) “ Ấy là” => phép nối
Cái mạnh của con người Việt Nam không chỉ chúng ta nhận biết mà cả thế giới đều thừa nhận là sự thông minh, nhạy bén với cái mới (1). Bản chất trời phú ấy rất có ích trong xã hội ngày mai mà sự sáng tạo là một yêu cầu hàng đầu (2). Nhưng bên cạnh cái mạnh đó cũng còn tồn tại không ít cái yếu (3). Ấy là những lỗ hổng về kiến thức cơ bản do thiên hướng chạy theo những môn học “thời thượng”, nhất là khả năng thực hành và sáng tạo bị hạn chế do lối học chay, học vẹt nặng nề (4). Không nhanh chóng lấp đầy những lỗ hổng này thì thật khó bề phát huy trí thông minh vốn có và không thể thích ứng với nền kinh tế mới chứa đựng đầy tri thức cơ bản và biến đổi không ngừng (5).
(Vũ Khoan, Chuẩn bị hành trang vào thế kỉ mới)
(1) – (2) “ sự thông minh…- bản chất trời phú ấy” => phép đồng nghĩa
(2) – (3) “Nhưng” => phép nối
(4) - (5) “những lỗ hổng” => phép lặp từ ngữ
(5) - (1) “thông minh” => phép lặp từ ngữ
LIÊN KẾT CÂU VÀ LIÊN KẾT ĐOẠN VĂN
LIÊN KẾT
NỘI DUNG
LIÊN KẾT
HÌNH THỨC
LIÊN KẾT CHÙ ĐỀ
LIÊN KẾT LO-GIC
PHÉP LẶP
PHÉP THẾ
PHÉP LIÊN TƯỞNG
PHÉP NỐI
PHÉP ĐỒNG NGHĨA, TRÁI NGHĨA

Học phần ghi nhớ sách giáo khoa trang 43.
CHUẨN BỊ BÀI MỚI:
Bài : Liên kết câu và liên kết đoạn văn(Luyện tập)
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ