Tiết 99:
CÂU PHỦ ĐỊNH
Văn bản của bạn.
.
.
.
.
Các kiểu câu phân theo mục đích nói
Câu nghi vấn
Câu cầu khiến
Câu cảm thán
Câu trần thuật
Câu phủ định
Ví dụ 1:
Thảo luận
Nam đi Huế.
Nam không đi Huế.
Nam chưa đi Huế.
Nam chẳng đi Huế.
- Các câu (b) ,(c ),( d)có đặc điểm hình thức gì khác so với câu (a) ? Từ đó hãy nêu định nghĩa câu phủ định.
- Hãy xác định nội dung của các câu trên ?
- Qua ví dụ ta có thể thấy chức năng của câu phủ định này là gì?
Nam đi Huế.
Nam không đi Huế.
Nam chưa đi Huế.
Nam chẳng đi Huế.
Về hình thức:
có các từ không, chưa, chẳng.
Từ phủ định
Câu khẳng định
Câu phủ định
Câu phủ định
Câu phủ định
Câu phủ định là câu có chứa những từ ngữ phủ định.
Nam đi Huế.
Nam không đi Huế.
Nam chưa đi Huế.
Nam chẳng đi Huế.
Thông báo việc Nam đi Huế có xảy ra.
Thông báo việc Nam đi Huế không xảy ra.
Về chức năng:
xác nhận sự việc đi Huế của Nam là không diễn ra.
Câu phủ định dùng để thông báo, xác nhận không có sự việc, hiện tượng, tính chất, quan hệ nào đó (Câu phủ định miêu tả).
Ví dụ 2:
Thảo luận
Thầy sờ vòi bảo:
-Tưởng con voi như thế nào, hóa ra nó
sun sun như con đỉa .
Thầy sờ ngà bảo:
-Không phải, nó chần chẫn như cái đòn càn.
Thầy sờ tai bảo:
-Đâu có! Nó bè bè như cái quạt thóc.
( Thầy bói xem voi)
-Trong đoạn trích, những câu nào có từ ngữ phủ định?
-Thầy sờ ngà dùng câu phủ định để phản bác ý kiến của ai?
-Thầy sờ tai dùng câu phủ định để phản bác ý kiến của ai?
-Qua ví dụ ta có thể thấy chức năng của câu phủ định này là gì?
Ví dụ 2:
Thầy sờ vòi bảo:
-Tưởng con voi như thế nào, hóa ra nó
sun sun như con đỉa .
Thầy sờ ngà bảo:
nó chần chẫn như cái đòn càn.
Thầy sờ tai bảo:
Nó bè bè như cái quạt thóc.
( Thầy bói xem voi)
-Không phải,
-Đâu có!
Thảo luận nhóm
Không phải, nó chần chẫn như cái đòn càn.

Đâu có ! Nó bè bè như cái quạt thóc.
Phản bác ý kiến của thầy sờ vòi
Phản bác ý kiến của thầy sờ vòi và thầy sờ ngà.
Chức năng: phản bác ý kiến
Câu phủ định dùng đề phản bác một ý kiến, một nhận định (Câu phủ định bác bỏ).
- Đâu có! An không học giỏi môn toán.
- An học không giỏi môn toán.

Khái quát đặc điểm hình thức và chức năng của câu phủ định
2. Ghi nhớ: (SGK tr.53)
Một số câu mang hình thức của câu phủ định, nhưng lại mang ý nghĩa khẳng định.
Một từ phủ định kết hợp với một từ phủ định khác (không phải là không) hay kết hợp với một từ nghi vấn (ai chẳng) thì ý nghĩa của nó là khẳng định.
LƯU Ý
Bài 2: Đọc các đoạn trích sau và trả lời các câu hỏi:
a. Câu chuyện có lẽ chỉ là một câu chuyện hoang đường, song vẫn có ý nghĩa.
b. Tháng tám, hồng ngọc đỏ, hồng hạc vàng, ai cũng từng ăn trong Tết Trung thu, ăn nó như ăn cả mùa thu vào lòng vào dạ.
c. Từng qua thời thơ ấu ở Hà Nội, ai cũng có một lần nghển cổ nhìn lên tán lá cao vút mà ngắm nghía một cách ước ao chùm sấu non xanh hay thích thú chia nhau nhấm nháp món sấu dầm bán trước cổng trường.
Câu hỏi:
- Những câu trên có ý nghĩa phủ định không? Vì sao?
- Đặt những câu không có từ ngữ phủ định mà có ý nghĩa
tương đương với những câu trên.
II. Luyện tập
Bài 1: Trong tất cả các câu sau đây câu nào là câu phủ định bác bỏ? Vì sao?
Tất cả quan chức nhà nước vào buổi sáng ngày khai trường đều chia nhau đến dự lễ khai giảng ở khắp các trường học lớn nhỏ. Bằng hành động đó, họ muốn cam kết rằng, không có ưu tiên nào lớn hơn ưu tiên giáo dục thế hệ trẻ cho tương lai. ( Theo Lí Lan, Cổng trường mở ra)
b. Tôi an ủi Lão:
Vả lại ai nuôi chó mà chả bán hay giết thịt! Ta giết nó chính là ta hóa kiếp cho nó đấy, hóa kiếp để cho nó làm kiếp khác.
( Nam Cao, Lão Hạc)

Không, chúng con không đói nữa đâu.
Hai đứa ăn hết ngần
kia củ khoai thì no mòng bụng ra rồi còn đói gì nữa.
( Ngô Tất Tố, Tắt đèn)
c.
- Cụ cứ tưởng thế đấy chứ nó chả hiểu gì đâu!
Phản bác lại suy nghĩ của Lão Hạc.
Phản bác lại điều mà Cái Tí cho là mẹ nó đang nghĩ.
AI NHANH HƠN
Luật chơi: Chia lớp thành 3 đội tương ứng với 3 dãy bàn. Mỗi đội sẽ quan sát 1 hình ảnh để làm đề tài. Trong 3 phút đặt 4 câu phủ định và chạy thật nhanh dán hình và 4 câu phủ định đã đặt lên bảng sau đó đại diện của mỗi đội sẽ trình bày đáp án của đội mình.
Dặn dò
Học Ghi nhớ SGK
Hoàn thành bài tập 3,4, 5, 6 phần Luyện tập SGK