BÀI 6: HỆ QUẢ CHUYỂN ĐỘNG XUNG QUANH MẶT TRỜI CỦA TRÁI ĐẤT
NỘI DUNG BÀI HỌC
Chuyển động tự quay và tịnh tiến xung quanh Mặt trời của Trái Đất
Hướng chuyển động: Tây  Đông
Quỹ đạo chuyển động: Theo hình Elip
Trong quá trình chuyển động trục Trái Đất luôn nghiêng một góc 66033’’ so với quỹ đạo chuyển động.
Thời gian chuyển động hết một vòng: 365 ngày 6 giờ
I. Chuyển động biểu kiến hằng năm của Mặt Trời
Hàng ngày ta thường nhìn thấy Mặt Trời mọc ở hướng đông vào buổi sáng và lặn ở hướng tây vào buổi chiều.
Giống như ta ngồi trên xe, xe chạy chúng ta nhìn ra cửa xe thấy hàng cây bên đường đang di chuyển. Nhưng thực ra thì ta đang di chuyển cùng xe. Như vậy, chuyển động của hàng cây là không có thật.
Thực tế thì Mặt Trời đứng yên (tương đối) còn Trái Đất chuyển động xung quanh Mặt Trời.
Thế nào là chuyển động biểu kiến hàng năm của Mặt Trời ?
Là chuyển động không có thực của Mặt Trời giữa hai chí tuyến Bắc và Nam.

Thế nào là hiện tượng Mặt Trời lên thiên đỉnh ?
- Hiện tượng Mặt Trời ở đúng đỉnh đầu lúc 12h trưa gọi là Mặt Trời lên thiên đỉnh.
(Chí tuyến Bắc)
23o27B
(Xích đạo)
0o
23o27N
(Chí tuyến Nam)
Khu vực nào trên Trái Đất có Mặt Trời lên thiên đỉnh mỗi năm hai lần, khu vực nào chỉ một lần? Khu vực nào không có hiện tượng Mặt Trời lên thiên đỉnh ?
(Chí tuyến Bắc)
23o27B
(Xích đạo)
0o
23o27N
(Chí tuyến Nam)
- Từ 23027’B đến 23027’N
+ Hai lần ở khu vực nội chí tuyến
+ 1 lần ở chí tuyến bắc và chí tuyến nam
+ Ở ngoại chí tuyến không có hiện tượng này
II. Các mùa trong năm
- Khái niệm: Mùa là khoảng thời gian trong một năm có những đặc điểm riêng về thời tiết và khí hậu.
- Mùa ở bán cầu Bắc:
+ Mùa xuân: 21/3 đến 22/6
+ Mùa hạ: 22/6 đến 23/9
+ Mùa thu: 23/9 dến 22/12
+ Mùa đông: 22/12 đến 21/3
- Mùa ở bán cầu Nam: ngược lại
Sư phân hoá các mùa ở Việt Nam như thế nào ?
Miền Bắc có mấy mùa ?
Miền Nam có mấy mùa ?
HIỆN TƯỢNG MÙA Ở MIỀN BẮC VIỆT NAM
Mùa xuân
Mùa hạ
Mùa thu
Mùa đông
HIỆN TƯỢNG MÙA Ở MIỀN NAM VIỆT NAM
Mùa mưa
Mùa khô
- Nguyên nhân: do trục Trái Đất nghiêng và không đổi phương khi chuyển động trên quỹ đạo quanh Mặt Trời.
III. Ngày, đêm dài ngắn theo mùa và theo vĩ độ
1. Ngày, đêm dài ngắn theo mùa ở Bán cầu Bắc

a. Theo mùa
- Mùa xuân và mùa hạ có ngày dài hơn đêm.
- Mùa thu và mùa đông có ngày ngắn hơn đêm.
- Ngày 21 - 3 và 23 - 9 có ngày dài bằng đêm ở khắp nơi trên Trái Đất
2. Ngày, đêm dài ngắn theo vĩ độ.
           
b. Theo vĩ độ


- ở Xích Đạo ngày và đêm quanh năm dài bằng nhau.
- Càng xa Xích Đạo, thời gian ngày và đêm càng chênh lệch.
- Khu vực từ hai vòng cực về cực có ngày hoặc đêm dài 24 giờ.
- Việt Nam nằm ở nội chí tuyến bắc
- Do hệ quả chuyển động xung quanh măt trời của Trái Đất.
- Khi chuyển động quanh Mặt Trời, trục Trái Đất nghiêng về 1 hướng & không đổi phương nên từng nửa bán cầu ngả về phía Mặt Trời, còn nửa kia thì cách xa Mặt Trời. vào tháng 5 (AL) (tức tháng 6 DL) thì bán cầu Bắc ngả về phía Mặt Trời, còn bán cầu Nam cách xa Mặt Trời nên bán cầu Bắc nhận lượng nhiệt lớn, khi đó là mùa hạ, nên ngày dài, đêm ngắn (Đêm tháng 5 chưa nằm đã sáng).
- Vào tháng 10,11 (âm lịch) (tức tháng 12) thì bán cầu Bắc cách xa Mặt Trời nên nhận được lượng nhiệt ít, khi đó là mùa đông, nên ngày ngắn, đêm dài (Ngày tháng 10 chưa cười đã tối).