- Bố cục văn bản
- Luyện tập chung về chủ đề
CHỦ ĐỀ:
TÌM HIỂU TÍNH THỐNG NHẤT VỀ CHỦ ĐỀ VÀ BỐ CỤC QUA VĂN BẢN: “TÔI ĐI HỌC” VÀ “TRONG LÒNG MẸ
Tiết 6: Tập làm văn
GV: Phạm Thị Hồng Vân
Bố cục của văn bản
1- Ví dụ: Văn bản
Người thầy đạo cao đức trọng
2- Nhận xét:
* Bố cục: 3 phần:
+ Phần 1: Phần mở bài: Giới thiệu Chu Văn An - người thầy tài đức
=> Nêu chủ đề của văn bản
+ Phần 2: Phần thân bài: Làm rõ các khía cạnh tài đức của Chu Văn An
=> Trình bày các khía cạnh của vấn đề
+Phần 3: Phần kết bài: Tình cảm của mọi người dành cho thầy Chu Văn An
=> Tổng kết chủ đề của văn bản
* Mối quan hệ giữa các phần trong văn bản:
+ Gắn bó chặt chẽ với nhau, phần trước là tiền đề cho phần sau.
+ Các phần đều tập trung làm rõ chủ đề của văn bản là: Người thầy đạo cao đức trọng
Đọc thầm phần bài đọc (SGK-tr24) và cho biết văn bản chia làm mấy phần? Nhiệm vụ của từng phần trong văn bản?
Phân tích mối quan hệ giữa các phần trong văn bản.
*Bố cục của văn bản là sự tổ chức các đoạn văn để thể hiện chủ đề. Văn bản thường có bố cục ba phần: Mở bài, Thân bài, Kết bài.
Từ phân tích bài đọc, ta hiểu thế nào là bố cục của văn bản? Bố cục văn bản gồm mấy phần? Nhiệm vụ của từng phần là gì? Các phần của văn bản có mối quan hệ với nhau như thế nào?
3. Ghi nhớ 1, 2 - sgk/25
b. Văn bản: Trong lòng mẹ
Diễn biến tâm lí
1-Ví dụ:
2. Nhận xét:
a. Văn bản: Tôi đi học

- Trước khi gặp mẹ: thương mẹ, đau đớn tủi cực, căm ghét những cổ tục đã làm mẹ khổ và muốn giải thoát cho mẹ khỏi những khổ đau, bất hạnh
- Khi gặp mẹ: sung sướng, hạnh phúc vô bờ

Cách bố trí sắp xếp nội dung phần thân của văn bản
c. Tả người, vật, con vật, phong cảnh:
- Không gian
- Thời gian.
- Chỉnh thể- bộ phận.
- Tình cảm, cảm xúc
Sự việc
- Cảm xúc trên đường đến trường
- Cảm xúc khi đứng trong sân trường
- Cảm xúc khi vào lớp học
Phần thân bài trong văn bản “Tôi đi học” kể về những sự kiện nào? Các sự kiện ấy được sắp xếp theo trình tự nào?
Chỉ ra diễn biến tâm trạng của bé Hồng trong văn bản “Trong lòng mẹ”. Diễn biến tâm trạng ấy được sắp xếp theo trình tự nào?
Khi tả người, vật, con vật, phong cảnh,… em sẽ lần lượt miêu tả theo trình tự nào? Hãy kể một số rình tự thường gặp mà em biết.
Để hướng tới làm rõ chủ đề “Người thầy đạo cao đức trọng”, văn bản này đã
sắp xếp các sự việc trong phần thân bài như thế nào?
Từ các bài tập trên, em hãy cho khái quát cách sắp xếp nội dung phần thân bài của văn bản.
d. Người thầy đạo cao đức trọng
- Thầy giáo giỏi: học trò đông, nhiều người đỗ đạt thành danh
Tính tình cứng cỏi, không màng danh lợi:
+ Can ngăn vua không được -> từ quan;
+ Học trò dù làm quan nhưng không giữ lễ, có điều không phải -> trách mắng, không cho vào thăm.
=> Trình bày theo mạch suy luận
3. Ghi nhớ 3 - sgk/25
- Một số cách bố trí, sắp xếp bố cục của văn bản
- Trình bày theo thứ tự thời gian, không gian
- Trình bày theo sự phát triển sự việc
- Trình bày theo mạch suy luận.
- Luyện tập
Bài tập 1: (SGK- trang 26). Phân tích cách trình bày ý trong đoạn trích
a. Theo không gian:
Giới thiệu đàn chim từ xa tới gần.
Miêu tả đàn chim bằng những quan sát mắt thấy, tai nghe.
Xen với miêu tả là cảm xúc và những liên tưởng, so sánh.
=> Trình tự không gian từ gần đến xa
b. Theo thời gian: sáng - chiều- hoàng hôn - trăng mọc.
Theo không gian : bao quanh với đồng bằng, hồ và suối -> đi sâu vào rừng (rừng keo, đảo) -> trên hồ nước (với thuyền, ca nô du khách).
c. Hai luận cứ được sắp xếp theo tầm quan trọng của chúng với luận điểm cần chứng minh: Bàn về mối quan hệ giữa sự thật lịch sử và truyền thuyết
.
III.
LUYỆN TẬP CHUNG VỀ CHỦ ĐÈ
Chọn phương án đúng ứng với mỗi câu hỏi sau.
A. Đoạn đầu
B. Đoạn giữa
1. Bố cục nào sau đây phù hợp với văn bản Trong lòng mẹ?
A. - Cảm xúc của bé Hồng khi nghĩ đến mẹ trước ngày giỗ đầu của bố.
- Cảm xúc của bé Hồng khi bà cô khuyên Hồng đi thăm mẹ và mời mẹ về.
- Cảm xúc của bé Hồng khi bỗng nhiên mẹ về.
B. - Hồng mua được mũ trắng có băng đen để thay khăn tang.
- Hồng ngồi nói chuyện với bà cô về việc đi thăm mẹ.
- Hồng sung sướng hạnh phúc cực điểm khi gặp mẹ.
C. - Cô Hồng khuyên em vào thăm mẹ.
- Cô Hồng khuyên em vào thăm mẹ và em bé.
- Cô Hồng khuyên em đánh giấy cho mẹ về.
D. - Hồng mong gặp mẹ trong ngày giỗ đầu của bố.
Hồng tiếp xúc với người cô về việc đi thăm mẹ.
- Hồng sung sướng hạnh phúc cực điểm khi gặp mẹ.
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ



Làm bài tập trong phiếu học tập
- Soạn “Trường từ vựng”; “Tức nước vỡ bờ”
Chúc các em học tập tốt!
GV: Phạm Thị Hồng Vân