KIỂM TRA BÀI CŨ
Nêu vài nét về tác giả Nguyên Hồng, về tác phẩm “Những ngày thơ ấu”.
- Nguyên Hồng (1918 - 1982), quê ở Nam Định, là nhà văn của những người cùng khổ , có nhiều sáng tác ở các thể loại tiểu thuyết, kí , thơ.
- Văn bản “Trong lòng mẹ” trích từ chương IV của tập hồi kí “Những ngày thơ ấu”

Tình yêu thương mẹ mãnh liệt của chú bé Hồng được thể hiện như thế nào?
- Trước những lời lẽ mang ý nghĩa cay độc, thái độ giả dối của người cô, bé Hồng đau đớn, phẩn uất đến cực điểm, nhưng chú đã biết kìm nén và vẫn kiên định trong tình cảm thương yêu, kính mến mẹ.
- Sự xúc động bàng hoàng, cả sự dỗi hờn, tủi thân trôi theo dòng nước mắt, bé Hồng vui sướng với những cảm giác tuyệt vời trong lòng mẹ.
Giới thiệu bài mới
Trong thời kì thực dân nửa phong kiến, cuộc sống của những người nông dân cùng khổ bị đoạ đày đến tận cùng và họ có những phản kháng bột phát theo kiểu “Tức nước vỡ bờ”. Hôm nay, ta sẽ tìm hiểu một kiểu phản ứng ấy qua đoạn trích “Tức nước vỡ bờ” trong tác phẩm “Tắt đèn” của Ngô Tất Tố
TỨC NƯỚC VỠ BỜ
Tiết 9:
(Trích “Tắt đèn”, Ngô Tất Tố)
I- TÌM HIỂU CHUNG:
1/Tác giả:
- Nhà nho gốc nông dân.
Có nhiều công trình khảo cứu về triết học, văn học cổ có giá trị.
Là một nhà báo, một nhà văn hịên thực xuất sắc.
Được truy tặng giải thưởng Hồ CHí Minh về VHNT (1996)
GV: TRƯƠNG HOÀNG LONG
GV: TRƯƠNG HOÀNG LONG
GV: TRƯƠNG HOÀNG LONG
2. Tác phẩm:
a. Xuất xứ: trích chương XVIII tác phẩm “Tắt đèn”
b. Thể loại, PTBĐ
- Phương thức biểu đạt: tự sự kết hợp miêu tả và biểu cảm.
Thể loại : tiểu thuyết
d. Bố cục: 2 phần
Từ đầu -> ngon miệng hay không: tình thế gia đình chị Dậu.
Còn lại: cảnh tức nước vỡ bờ
c. Đọc, chú thích
e. Tóm tắt đoạn trích
Chị Dậu bưng bát cháo đến bên chồng “Thầy em hãy cố ngồi dậy húp ít cháo cho đỡ xót ruột”. Anh Dậu mới kề bát cháo đến miệng thì cai lệ và ngưười nhà lí trưởng ập đến thúc sưu. Chị Dậu từ tốn van xin khất số tiền sưu còn thiếu. Cai lệ quát mắng chị sa sả nhưng chị vẫn cố chịu nhẫn nhục van xin. Cai lệ không nghe lời van xin của chị Dậu, hắn đánh chị và sấn đến trói anh Dậu. Chị Dậu liều cự lại đánh tên cai lệ và người nhà lí trưởng với cơn giận không nguôi “Thà ngồi tù chứ đó cho chúng làm tình làm tội mãi thế, tôi không chịu được…”
II. TÌM HIỂU CHI TIẾT
1. Hoàn cảnh gia đình chị Dậu
- Không có tiền đóng sưu cho chồng, phải bán con.
- Chồng bị bắt, bị đánh đập dã man.
-> Tình cảnh thê thảm, đáng thương.
GV: TRƯƠNG HOÀNG LONG


2) Nhân vật cai lệ
Trong các nhân vật phụ, nhân vật nào được nói đến nhiều nhất?
=> cai lệ
Cai lệ là chức danh gì? Tên cai lệ có mặt ở làng Đông Xá với vai trò gì? Hắn và người nhà lí trưởng xông vào nhà anh Dậu với ý định gì?
=> cai lệ là một tên lính hầu của quan huyện. Hắn đến làng Đông Xá để đốc thúc việc thu thuế. Hắn và người nhà lí trưởng xông vào nhà anh Dậu với ý định bắt vợ chồng anh Dậu phải nộp thuế sưu cho người em đã chết.
Đối với vợ chồng chị Dậu, tên cai lệ có những lời lẽ, hành động như thế nào?
- Lời nói: tự xưng “ông” gọi anh Dậu “thằng kia”: “thằng kia! Ông tưởng mày chết đêm qua, còn sống đấy à?...”; gọi chị Dậu “mày” “Mày định nói cho cha mày nghe đấy à?...”, “Nếu không có tiền nộp sưu...thì ông sẽ dỡ cả nhà mày đi,...”
- Hành động: sầm sập tiến vào, gõ đầu roi song xuống đất, thét, trợn ngược hai mắt, quát giọng hầm hè, giật thừng định trói anh Dậu, đánh tát chị Dậu
Khi đọ sức với chị Dậu, hắn như thế nào?
“hắn ngã chỏng quèo ...miệng vẫn nham nhảm thét
=>Lời lẽ của hắn thô bạo, hách dịch với các từ ngữ xưng hô xấc xược, hành động của hắn hung hăng, tàn ác
=> Đây là điển hình, đại diện cho tầng lớp tay sai của bọn thống trị, cho xã hội thực dân đương thời.

3. Nhân vật chị Dậu
HĐCN (5p), báo cáo, chia sẻ
H: Tìm chi tiết thể hiện thái độ, hành động, cử chỉ, lời nói…. của chị Dậu trước khi tên cai lệ đến. Qua đó em có nhận xét gì về nghệ thuật miêu tả nhân vật chị Dậu của tác giả?
-> Với hình ảnh chân thực cho thấy chị Dậu là người phụ nữ đảm đang, yêu thương chồng tha thiết.
- Chị Dậu đang cham sóc chồng:
+ Cháo chín, chị mang ra gi?a nhà, ngả mâm bát, quạt cho nguội.
+ Chị rón rén bưng bát cháo đến gần chỗ chồng nằm�: "thầy em.. đỡ xót ruột"
+ Hồi hộp chờ xem chồng an có ngon miệng không.
HĐCN (5p), báo cáo, chia sẻ
H: Tìm chi tiết thể hiện thái độ, hành động, cử chỉ, lời nói…. của chị Dậu sau khi tên cai lệ đến. Theo em , sự thay đổi thái độ của chị Dậu có được miêu tả chân thực hợp lí không? Qua đoạn trích này em có nhận xét gì về nhân vật chị Dậu?
-> H/a’ chị Dậu thật mạnh mẽ, khỏe khoắn, quyết liệt, sức mạnh của chị không phải chỉ là sức mạnh của người đàn bà lực điền mà chủ yếu là sức mạnh của lòng căm thù bắt nguồn từ tình yêu thương chồng, con mãnh liệt -> Sức sống và sức phản kháng của người phụ nữ nông dân.
Van xin nhẫn nhục “ cháu van ông”
Cảnh cáo “nhà tôi đang đau ốm, ông không được phép hành hạ”
Thách thức “mày trói chồng bà đi, bà cho mày xem”
Quyết liệt phản kháng.
( Ngôn ngữ đặc sắc, khắc họa nhân vật rõ nét)
Hễ tức nước thì vỡ bờ
Có áp bức thì có đấu tranh.
Con đường sống của nhân dân lao động chỉ có thể tồn tại khi họ biết tự đứng lên đấu tranh tự cứu lấy mình.
GV: TRƯƠNG HOÀNG LONG
GV: TRƯƠNG HOÀNG LONG
GV: TRƯƠNG HOÀNG LONG
3. Nhân vật chị Dậu
a. Đối với chồng:
Dịu dàng, lo lắng, chăm sóc, yêu thương chồng.
Hành động quyết liệt để bảo vệ chồng
b. Đối với bọn tay sai:
Van xin nhẫn nhục “ cháu van ông” => Đánh vào tình cảm
Cảnh cáo “nhà tôi đang đau ốm, ông không được phép hành hạ” => Dùng lí lẽ
Thách thức “mày trói chồng bà đi, bà cho mày xem”
Quyết liệt phản kháng. => Phản kháng bằng hành động
( Ngôn ngữ đặc sắc, khắc họa nhân vật rõ nét)
-> Tình yêu thương chồng.
=> Sức phản kháng mạnh mẽ của người phụ nữ nông dân
GV: TRƯƠNG HOÀNG LONG
1. Nghệ thuật:
- Khắc hoạ nhân vật rõ nét.
- Miêu tả linh hoạt, sống động.
- Ngôn ngữ kể chuyện, miêu tả, đối thoại đặc sắc.
2. Ý nghĩa (nội dung) văn bản:
Bộ mặt tàn ác, bất nhân của xã hội thực dân phong kiến đương thời.
Tình cảnh khốn cùng của người nông dân và vẻ đẹp tâm hồn của người phụ nữ Việt Nam xưa.
III. TỔNG KẾT:
GV: TRƯƠNG HOÀNG LONG
Tiết học kết thúc.
Tạm biệt