Đặt vấn đề: ???? Những con số này liên quan gì đến hình bên?
25000
75 000 000 000 000
Ở người có khoảng 75.1012 tế bào, mỗi tế bào thì có khoảng 25000 gen
Có phải các gen luôn luôn hoạt động không?
Nếu luôn hoạt động tổng hợp sản phẩm (protein) phải giống nhau ở mọi lứa tuổi, nhưng tại sao thanh niên lại nhanh lớn hơn?
Cần phải có cơ chế điều hoà hoạt động của gen
BÀI 3
ĐIỀU HÒA HOẠT ĐỘNG GEN
I. Khái quát về điều hòa hoạt động gen:
Hoạt động gen là gì?
- gồm phiên mã và dịch mã.
Điều hòa là gì?
Điều khiển
- Điều hòa hoạt động của gen là điều hoà lượng ....sản phẩm...của gen được tạo ra.
1. Khái niệm:
I. Khái quát về điều hòa hoạt động gen:
TB tuyến vú
Gen tạo protein sữa
Tấc cả TB: ko
TB tuyến vú (giai đoạn mang thai, cho con bú): có
I. Khái quát về điều hòa hoạt động gen:
Gen tạo
hoocmon Insulin
Tấc cả TB: ko
TB tuyến tụy: có
I. Khái quát về điều hòa hoạt động gen:
Gen tạo
kháng thể
Tấc cả TB: ko
TB Limpho ( giai đoạn nhiễm vi khuẩn, virut): có
I. Khái quát về điều hòa hoạt động gen:
Điều hòa hoạt động gen có ý nghĩa gì?
Tùy theo chức năng từng TB, giai đoạn phát triển… mà chỉ có 1 số gen hoạt động. Còn toàn bộ các gen đều đóng.
Có ý nghĩa tiết kiệm năng lượng và tạo ra sự hoạt động hợp lý của cơ thể
2. Các cấp độ ĐHHĐ của gen:
- SV nhân sơ: chủ yếu cấp phiên mã
- SV nhân thực: tất cả các cấp độ : trước phiên mã, phiên mã, sau phiên mã, dịch mã, sau dịch mã
I. Khái quát về điều hòa hoạt động gen:
- Điều hòa hoạt động của gen là điều hoà lượng ....sản phẩm...của gen được tạo ra.
+ Ở SV nhân sơ: điều hoà hoạt động gen chủ yếu ở mức độ ......phiên mã.....
+ Ở SV nhân thực: điều hoà hoạt động gen diễn ra ở nhiều mức độ : trước phiên mã, phiên mã, sau phiên mã, dịch mã, sau dịch mã.
II. Điều hoà hoạt động của gen ở sinh vật nhân sơ
9/22/2021
Điều hòa hoạt động gen ở sinh vật NHÂN SƠ: chủ yếu là ĐIỀU HÒA PHIÊN MÃ.
gen
Gen có phiên mã hay không phiên mã ?
Phát hiện ra cơ chế điều hòa hoạt động gen
Gen điều hòa R: Tổng hợp protein ức chế
(NẰM NGOÀI OPERON)
1. Mô hình cấu trúc của Operon
Vùng P: Tương tác với E. ARN pôlimêraza khởi đầu phiên mã
Vùng O: gắn với protein ức chế
Nhóm gen cấu trúc Z,Y,A: quy định tổng hợp các E phân giải Lactôzơ ở môi trường.
OPERON
Gen điều hòa R: Tổng hợp protein ức chế
(NẰM NGOÀI OPERON)
1. Mô hình cấu trúc của Operon
OPERON là gì?
- Là cụm gen cấu trúc có liên quan về chức năng, thường phân bố liền nhau, có chung 1 cơ chế điều hoà
NỘI DUNG
I. Khái niệm
II. Các cấp độ
1. Mô hình Operon
2 Cơ chế hoạt động của mô hình Operon Lactose
CÓ ĐƯỜNG
KHÔNG CÓ ĐƯỜNG
KHÔNGPHIÊN MÃ
PHIÊN MÃ
“KHÔNG – CÓ”
2. Cơ chế hoạt động của Operon Lac
P
R
P
O
Z
Y
A
PROTEIN ỨC CHẾ
(LUÔN TỔNG HỢP)
PROTEIN ỨC CHẾ BÁM VÀO VÙNG VẬN HÀNH (O) NGĂN CẢN QUÁ TRÌNH PHIÊN MÃ
 GEN Z Y A KHÔNG PHIÊN MÃ
Khi môi trường có đường
P
R
P
O
Z
Y
A
PROTEIN ỨC CHẾ
(LUÔN TỔNG HỢP)
ARN - polimeraza
ĐƯỜNG LAC BÁM VÀO PROTEIN ỨC CHẾ  MẤT CẤU TRÚC KHÔNG GIAN.
KHÔNG THỂ BÁM VÀO VÙNG O
 GEN Z Y A PHIÊN MÃ TỔNG HỢP ENZIM PHÂN GIẢI ĐƯỜNG
Đường Lactose
Khi môi trường có đường
P
R
P
O
Z
Y
A
PROTEIN ỨC CHẾ
(LUÔN TỔNG HỢP)
1 mARN duy nhất
3 protein Z, Y, A
Protein Z
Protein Y
Protein A
Tổng hợp protein ức chế
Tổng hợp protein ức chế
Liên kết với vùng vận hành O
Gắn với lactôzơ, bị bất hoạt
Không hoạt động
Hoạt động tổng hợp prôtêin
R
II. Điều hòa hoạt động gen ở sinh vật nhân sơ:
Operon Lac -- phân giải Lactozo