Chào mừng
các em học sinh
vào học tập
môn Ngữ Văn 8
Chào mừng
các em học sinh
vào học tập
môn Ngữ Văn 8
TRƯỜNG THCS VÀ THPT TRẦN ĐỀ
Chào mừng
các em học sinh
vào học tập
môn Ngữ Văn 8
Tôi đi học
(Thanh Tịnh)
I. Tìm hiểu chung
Giáo án của Hạnh Nguyễn: https://www.facebook.com/HankNguyenn
1.Tác giả
* Tên thật: Trần Văn Ninh
Thanh Tịnh
(1911 - 1988)
* Quê: Gia Lạc - Huế
* Cuộc đời, sự nghiệp:
+ Dạy học, viết văn, làm thơ.
+ Được tặng Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật (2007).
Giáo án của Hạnh Nguyễn: https://www.facebook.com/HankNguyenn
* Sự nghiệp sáng tác: Nhiều lĩnh vực như truyện ngắn, truyện dài, thơ, ca dao, bút ký văn học nhưng thành công nhất là truyện ngắn.
* Phong cách nghệ thuật: Đậm chất trữ tình, toát lên vẻ đẹp đằm thắm, tình cảm êm dịu, trong trẻo.
Giáo án của Hạnh Nguyễn: https://www.facebook.com/HankNguyenn
2. Tác phẩm
Đọc - chú thích
Giáo án của Hạnh Nguyễn: https://www.facebook.com/HankNguyenn
Đọc - chú thích
Xuất xứ:
Thể loại:
Phương thức biểu đạt:
In trong tập "Quê mẹ", xuất bản năm 1941
Truyện ngắn trữ tình (đậm chất hồi kí)
Tự sự, miêu tả và biểu cảm
2. Tác phẩm
 P1: Khơi nguồn kỉ niệm
 P2: Tâm trạng của nhân vật “tôi” trong buổi tựu trường đầu tiên
 Trên đường tới trường
e. Bố cục
 Khi tới trường
 Trong lớp học
II.Đọc-hiểu văn bản
Khơi nguồn kỉ niệm
Giáo án của Hạnh Nguyễn: https://www.facebook.com/HankNguyenn
Những gì đã gợi lên trong lòng nhân vật “tôi” kỉ niệm về buổi tựu trường đầu tiên ?
Những kỉ niệm trên được nhà văn diễn tả theo trình tự như thế nào? Trình tự như thế có hợp lý không?
Thời điểm, nơi chốn quen thuộc, gắn liền với tuổi thơ tác giả
Sự liên tưởng tương đồng giữa hiện tại và quá khứ, giữa cảnh vật và tâm trạng
Thời điểm gợi nhớ
Cuối thu (đầu tháng 9): Thời điểm tựu trường
Cảnh thiên nhiên: Lá rụng nhiều, mây bàng bạc
Cảnh sinh hoạt: Mấy em nhỏ rụt rè núp dưới nón mẹ lần đầu tiên đi đến trường
Nghệ thuật
Từ láy:
Hình ảnh so sánh đặc sắc:
Diễn tả tinh tế những cảm xúc trong sáng nảy nở trong lòng nhân vật “tôi”
Giáo án của Hạnh Nguyễn: https://www.facebook.com/HankNguyenn
Nao nức, mơn man, tưng bừng, rộn rã
Những cảm giác trong sáng ấy nảy nở trong lòng tôi như mấy cành hoa tươi mỉm cười giữa bầu trời quang đãng
2. Tâm trạng của nhân vật “tôi” trong buổi
tựu trường đầu tiên
Giáo án của Hạnh Nguyễn: https://www.facebook.com/HankNguyenn
Các em tự xem nhanh lại văn bản (Từ “Buổi mai hôm ấy…” đến hết).
Tìm các chi tiết thể hiện tâm trạng của nhân vật “tôi” ở các thời điểm và không gian sau:
Trên đường tới trường
Khi tới trường
Trong lớp học
Làm việc cá nhân (10 phút)
Giáo án của Hạnh Nguyễn: https://www.facebook.com/HankNguyenn
a) Trên đường tới trường
* Sự thay đổi trong tâm trạng của nhân vật “tôi”:
- Con đường, cảnh vật: vốn rất quen nhưng lần này tự nhiên thấy lạ
Cảm thấy trang trọng, đứng đắn với bộ quần áo,
mấy quyển vở mới trên tay
Tự cảm thấy có sự thay đổi lớn trong lòng mình
* Cử chỉ, hành động:
Những động từ được sử dụng đúng chỗ
 Tư thế và cử chỉ ngộ nghĩnh, ngây thơ, đáng yêu của chú bé.
Bặm tay
Ghì thật chặt
Xóc lên
Nắm lại cẩn thận
Muốn thử sức mình
Không lội qua sông thả diều…không đi ra đồng nô đùa…nữa
 Tạm biệt những thú vui trẻ con để trưởng thành hơn
* Lời nói:
* Ý nghĩ:
“…hôm nay tôi đi học” - được trở thành một học trò, hiện thực mà như trong mơ.
 Câu văn chất chứa và ngân vang một tiếng reo đầy tự hào.
“Mẹ đưa bút thước cho con cầm”
Vừa non nớt vừa ngây thơ: “chắc chỉ người thạo mới cầm nổi bút thước”
b) Khi tới trường
- Quang cảnh sân trường Mĩ Lí:
+ Dày đặc cả người
+ Người nào quần áo cũng sạch sẽ
+ Gương mặt nào cũng vui tươi, sáng sủa
Là một nơi xa lạ
Cảm tưởng: nhà trường cao ráo và sạch sẽ hơn các nhà trong làng
Trông vừa xinh xắn, vừa oai nghiêm như cái đình làng Hòa Ấp
- Tâm trạng của nhân vật “tôi”:
Lo sợ vẩn vơ; Ngập ngừng, e sợ; Thèm vụng,
ước ao thầm.
Trước ngôi trường
Khi nghe tiếng trống
Khi nghe ông đốc
gọi tên
Khi rời tay mẹ để xếp hàng vào lớp
Chơ vơ, vụng về, lúng túng.
Hồi hộp, cảm thấy tim như ngừng đập.
Giật mình, lúng túng quên cả người mẹ đang đứng sau.
Quay lưng lại dúi đầu vào lòng mẹ nức nở khóc, chưa lần nào thấy xa mẹ như lần này, lấy làm lạ.
c) Trong lớp học
Tất cả mọi vật trở nên thân thuộc, thân thiện, quyến luyến, tự nhiên
đến bất ngờ và không dám tin là có thật  Một cậu bé rất hồn nhiên.
Khi bước vào lớp, cậu thấy
Một mùi hương lạ xông lên
Hình gì treo trên tường cũng lạ và hay hay
Chỗ ngồi của mình lạm nhận là vật riêng
Bạn ngồi bên chưa quen cũng không xa lạ
“Một con chim con liệng đến đứng trên bờ cửa sổ, hót mấy tiếng rụt rè rồi
vỗ cánh bay cao”
Tả thực:
So sánh
liên tưởng:
Tiếng phấn của thầy gạch mạnh trên bảng
Khiến cậu bé sực tỉnh, dứt khỏi mộng mơ trở về với hiện tại, bắt đầu đánh vần bài học đầu tiên: Tôi đi học.
Tác giả phát hiện thật tinh tế, chính xác, phù hợp với
diễn biến, tâm trạng, tâm lí của trẻ thơ.
Cánh chim gợi kỉ niệm tuổi thơ đi bẫy chim giữa cánh đồng
Biểu tượng cho cậu học trò (ngập ngừng cất cánh bay vào bầu trời cao rộng của tri thức và học làm người lớn)
3. Hình ảnh những người lớn trong buổi
tựu trường đầu tiên của trẻ thơ
Liệt kê các chi tiết thể hiện thái độ, tình cảm của những người lớn đối với các em bé lần đầu tiên đi học và nêu cảm nhận của em
(Thời gian thực hiện: 7 phút)
………………………………………………………………………………………………………...
………………………………………………………………………………………………………...
………………………………………………………………………………………………………...
Phụ huynh
Ông đốc
Thầy giáo
Cảm nhận của em:………………………………………
…………………………………………………………………………………………………………………………
Đưa con đến trường dự lễ với biết bao hồi hộp, chăm lo, xao xuyến...
Nhìn học trò bằng con mắt hiền từ, cảm động...
Đón chào các em bằng gương mặt tươi cười, thái độ trìu mến...
Phụ huynh
Ông đốc
Thầy giáo
 Những chi tiết tả người lớn không nhiều nhưng họ hiện lên rõ nét, tất cả đều hút về một điểm: chú ý, quan tâm, nâng niu, dành những tình cảm đẹp đẽ nhất cho trẻ thơ ngày khai trường. Tất cả đều vì tương lai con trẻ.
III.Tổng kết
Nội dung
Văn bản ghi lại những kỷ niệm trong sáng của tuổi học trò trong buổi tựu trường đầu tiên, đó là dấu ấn khó phai của tác giả và cũng là của cuộc đời mỗi người.
Nghệ thuật
Giọng kể chân thành, hồn nhiên, làm sống lại kỉ niệm đẹp đẽ ngày đầu tiên đi học
Kết hợp hài hòa giữa 3 phương thức biểu đạt: Tự sự, miêu tả và biểu cảm
Bố cục chặt chẽ, tự nhiên theo dòng hồi tưởng, theo trình tự đan xen giữa hiện tại và quá khứ
Ngôn ngữ miêu tả tinh tế, giàu hình ảnh, nhạc điệu và giàu chất thơ
Chia sẻ về kỉ niệm ngày đầu tiên đi học của em
Hướng dẫn tự học
Ôn lại kiến thức bài “Tôi đi học”, đọc lại văn bản.
Chuẩn bị bài mới “Trong lòng mẹ”:
- Các em tự đọc trước văn bản, phần Chú thích;
- Suy nghĩ, tìm ý trả lời những câu hỏi ở phần “Đọc-hiểu văn bản”, SGK/15.
Chúc các em vui, khỏe
và học tập tốt
Hình ảnh khai tường ngày xưa
Giáo án của Hạnh Nguyễn: https://www.facebook.com/HankNguyenn
Giáo án của Hạnh Nguyễn: https://www.facebook.com/HankNguyenn