Giống lúa “gạo vàng” có khả năng tổng hợp β-caroten (Tiền vitamin A)
Vi khuẩn mang gen của loài khác như gen insulin của người.
CÔNG NGHỆ GEN
MỘT SỐ ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ GEN TRONG TẠO GIỐNG BIẾN ĐỔI GEN
Bài 20.
TẠO GIỐNG NHỜ CÔNG NGHỆ GEN
NỘI DUNG CHÍNH
NỘI DUNG YÊU CẦU TỔ 1
I. CÔNG NGHỆ GEN:
1. Khái niệm công nghệ gen
- Khái niệm ?
- Kĩ thuật chuyển gen?
- Các bước cần tiến hành trong kĩ thuật chuyển gen gồm mấy bước? Trình bày rỏ từng bước?
- Phần đố vui


I. CÔNG NGHỆ GEN:
1. Khái niệm công nghệ gen
- Là một quy trình công nghệ tạo ra những tế bào hoặc sinh vật có gen bị biến đổi hoặc có thêm gen mới, từ đó tạo ra cơ thể với những đặc điểm mới.
-Kĩ thuật chuyển gen: là kỹ thuật tạo ADN tái tổ hợp để chuyển gen từ tế bào này sang tế bào khác.
I. CÔNG NGHỆ GEN
2. Các bước cần tiến hành trong kĩ thuật chuyển gen
Tạo ADN tái tổ hợp
Đưa ADN tái tổ hợp vào tế bào nhận
Phân lập dòng tế bào chứa ADN tái tổ hợp
TẠO ADN TÁI TỔ HỢP
1. Thể truyền là gì? Gồm các loại nào ?
2. ADN tái tổ hợp là gì?
3. Tạo ADN tái tổ hợp bằng cách nào?
Thể truyền là phân tử ADN nhỏ có khả năng nhân đôi một cách độc lập với hệ gen của tế bào hoặc có thể gắn vào hệ gen của tế bào.
Thể truyền là các plasmit, virut, NST nhân tạo.
ADN tái tổ hợp là Thể truyền+ với gen cần chuyển.
Tế bào cho
Vi khuẩn Ecoli
ADN
Plasmit
ADN Tái tổ hợp
TẠO ADN TÁI TỔ HỢP
ADN của
tế bào nhận
AND tái tổ hợp
CaCl2, xung điện
Tế bào nhận E.coli
ĐƯA ADN TÁI TỔ HỢP VÀO TẾ BÀO NHẬN
ADN tái tổ hợp
PHÂN LẬP DÒNG TẾ BÀO CHỨA ADN TÁI TỔ HỢP
Bằng cách chọn thể truyền có gen đánh dấu.
II.ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ GEN TRONG TẠO GIỐNG BIẾN ĐỔI GEN
Khái niệm sinh vật biến đổi gen
- Khái niệm ?
- Phương pháp làm biến đổi hệ gen của sinh vật ? Lấy vd từ động vật.
2. Một số thành tựu tạo giống biến đổi gen
- Ở động vật cho ví dụ ?
- Ở thực vật cho ví dụ ?
- Ở vi sinh vật cho ví dụ ?


II.ỨNG DỤNG CÔNG NGHỆ GEN TRONG TẠO GIỐNG BIẾN ĐỔI GEN
1. Khái niệm sinh vật biến đổi gen
Là sinh vật mà hệ gen của nó đã được con người làm biến đổi cho phù hợp với lợi ích của mình.
Cách làm biến đổi hệ gen:
Ba phương pháp làm biến đổi hệ gen của sinh vật:
(Ví dụ hệ gen ban đầu của loài là ABCDEFGH)
Đưa thêm gen lạ vào hệ gen Tạo sinh vật chuyển gen (Khi đó hệ gen của loài sẽ là ABCDEFGHK)
Biến đổi một gen có sẵn trong hệ gen ( Khi đó hệ gen của loài sẽ là ABCMEFGH)
Loại bỏ hoặc làm bất hoạt 1 gen nào đó trong hệ gen ( Khi đó hệ gen của loài sẽ là ABCDE GH) loại F
*Phương pháp tạo động vật chuyển gen
- Lấy trứng ra khỏi con mẹ
Thụ tinh trứng trong ống nghiệm
- Tạo ADN tái tổ hợp
- Tiêm ADN tái tổ hợp vào hợp tử, cho
hợp tử PT thành phôi
Cấy phôi vào tử cung của con cái khác
- Con cái mang thai, sinh con vật chuyển gen



Vi khuẩn E. coli
Cừu chuyển gen tạo sữa chứa Protein người
MỘT SỐ THÀNH TỰU
Cá hồi (salmon) chuyển gen hormone tăng trưởng
A. Động vật biến đổi gen
Chuột được chuyển gen GFP phát huỳnh quang
Giống lúa “gạo vàng” có khả năng tổng hợp β-caroten (Tiền vitamin A)
B. Cây trồng biến đổi gen
Tạọ giống bông có gen kháng sâu hại
Tạo ra dòng vi khuẩn mang gen của loài khác như gen insulin của người.


c. Vi sinh vật biến đổi gen
Biến đổi gen của một loài vi sinh vật thuộc họ vi khuẩn tiêu thụ CO2 để sản xuất nhiên liệu (xăng sinh học)
Tạo ra dòng vi khuẩn có khả năng phân hủy rác thải, dầu loang.
Luyện tập
Chọn đáp án đúng nhất
Câu 1. Giống lúa “gạo Vàng” có khả năng tổng hợp β-carôten ( tiền chất tạo ra vitamin A) trong hạt được tạo ra nhờ ứng dụng nào?
A. Phương pháp cấy truyền phôi.
B. Công nghệ gen.
C. Phương pháp lai xa và đa bội hóa
D. Phương pháp nhân bản vô tính.
Câu 1. Plasmit có khả năng nào?
A. Nhân đôi nhanh.
B. Chứa ADN dạng xoắn.
C. Tiếp xúc và phá màng vi khuẩn E. Coli.
D. Nhân đôi độc lập với ADN nhiễm sắc thể.
Câu 2. Khâu đầu tiên trong quy trình chuyển gen là việc tạo ra:
A. Vecto chuyển gen.
B. biến dị tổ hợp.
C. gen đột biến.
D. ADN tái tổ hợp.
Câu 3. Thao tác cắt đoạn ADN được thực hiện nhờ enzim nào?
A. Enzyme ADN polymeraza
B. Enzyme ligaza
C. Enzyme restrictaza
D. Enzyme amylaza
Câu 5: Công nghệ gen là:
A. Quy trình công nghệ dung để tạo ra các sinh vật có gen bị biến đổi
B. Quy trình công nghệ dùng để tạo ra các sinh vật có gen bị biến đổi hoặc có thêm gen mới
C. Kĩ thuật gắn gen cần chuyển vào thể truyền.
D. Kĩ thuật đưa ADN tái tổ hợp vào tế bào nhận