Tiết 6: BỐ CỤC CỦA VĂN BẢN
Thứ 3 ngày 14 tháng 9 năm 2021
I. Bố cục của văn bản
1- Ví dụ: Văn bản
Người thầy đạo cao đức trọng (Đọc sgk/25)

*Văn bản có 3 phần:
+ Phần 1: Giới thiệu thầy Chu Văn An
Từ đầu -> không màng danh lợi
+ Phần 2: Công lao, uy tín, tính cách của thầy Chu Văn An
“Học trò theo học rất đông…có khi không cho vào thăm”.
+Phần 3: Còn lại
Tình cảm của mọi người đối với thầy Chu Văn An
*Văn bản có 3 phần:
+Phần mở bài: Giới thiệu người thầy tài đức của Chu Văn An
=> Nêu chủ đề của văn bản
+Phần thân bài: Công lao, uy tín, tính cách của thầy Chu Văn An
=> Trình bày các khía cạnh của chủ đề
=> Tổng kết chủ đề của văn bản
+Phần kết bài: Tình cảm của mọi người dành cho thầy Chu Văn An
* Mối quan hệ giữa các phần trong văn bản

+ Gắn bó chặt chẽ với nhau, phần trước là tiền đề cho phần sau.
+ Các phần đều tập trung làm rõ chủ đề của văn bản là
Người thầy đạo cao đức trọng
2. Kết luận
Bố cục của văn bản thường gồm 3 phần: Mở bài- Thân bài- Kết bài
Các phần này luôn có quan hệ chặt chẽ với nhau để tập trung làm rõ chủ đề của văn bản
+Phần mở bài: nêu chủ đề của văn bản
+Phần thân bài: thường có một số đoạn nhỏ trình bày các khía cạnh của chủ đề .
+ Phần kết bài: tổng kết chủ đề của văn bản
II- Cách bố trí sắp xếp nội dung phần thân bài của văn bản
* Thảo luận các câu hỏi:1,2,3,4,5 (sgk/25)
1- Văn bản: Tôi đi học
Kể việc
đi đến trường
ở sân trường
vào trong lớp
Thứ tự
Không gian
Thời gian
Dòng cảm xúc
-Phần thân bài:
2- Văn bản: Trong lòng mẹ
Nội dung phần thân bài được sắp xếp theo diễn biến tâm lí
a/ Tình cảm và thái độ của bé Hồng trong cuộc trò chuyện với người cô:
Tình cảm: Thương mẹ sâu sắc
Thái độ: Căm ghét những kẻ nói xấu mẹ, những cổ tục đã đầy đọa mẹ
b/ Niềm vui hạnh phúc khi được ở trong lòng mẹ.
3.Khi tả người, vật....em thường tả theo trình tự thời gian, không gian, sự phát triển của sự việc...
? Phần Thân bài của văn bản Người thầy đạo cao đức trọng nêu các sự việc để thể hiện chủ đề Người thầy đạo cao đức trọng. Hãy cho biết cách sắp xếp các sự việc ấy.
Thầy giáo giỏi, không màng danh lợi
Cương trực tính tình cứng cỏi
=> Lần lượt trình bày những sự việc cho thấy thầy Chu Văn An tài cao, đức trọng, sự kính trọng của học trò dành cho thầy =>Trình bày theo mạch suy luận
4.Thân bài trong văn bản "người thầy đạo cao, đức trọng"
5.Từ các bài tập trên và bằng những hiểu biết của mình, hãy cho biết cách sắp xếp nội dung phần Thân bài của văn bản


* Kết luận:
- Nội dung phần Thân bài được trình bày theo trình tự tùy thuộc vào kiểu văn bản, chủ đề, ý đồ giao tiếp của người viết.
= Nhìn chung, nội dung ấy thường được sắp xếp theo trình tự thời gian và không gian, theo sự phát triển của sự việc hay theo mạch suy luận, sao cho phù hợp với sự triển khai chủ đề và sự tiếp nhận của người đọc.
->Ghi nhớ 2: (SGK/25)
II- Luyện tập
Bài tập 1: (SGK- trang 26)
Phân tích cách trình bày ý trong đoạn trích
Trả lời:
a/ Theo không gian:
Giới thiệu đàn chim từ xa tới gần.
Miêu tả đàn chim bằng những quan sát mắt thấy, tai nghe.
Xen với miêu tả là cảm xúc và những liên tưởng, so sánh.
=> Trình tự ấn tượng về đàn chim từ gần đến xa
b/ Theo không gian hẹp: miêu tả trực tiếp núi Ba Vì.
Theo không gian rộng: miêu tả Ba Vì trong mối quan hệ hài hòa với
các sự vật xung quanh nó.
C/ Bàn về mối quan hệ giữa sự thật lịch sử và truyền thuyết (Cách lí giải
mang đậm mầu sắc huyền thoại dân gian về những đoạn kết bi tráng
của một số anh hùng dân tộc đượcnhaan dân ta tôn vinh, ngưỡng mộ.)
- Luận cứ về lời bàn trên.
- Phát triển lời bàn bằng luận chứng.
Bài tập 2:
Trình bày về lòng thương mẹ của bé Hồng trong đoạn trích
“Trong lòng mẹ”

Lần lượt trình bày theo trình tự tình cảm, thái độ, tâm trạng, cảm
Xúc của bé Hồng khi nhắc đến mẹ, khi gặp mẹ và khi được ngồi trên xe bên cạnh mẹ.
Tưởng đến vẻ mặt hiền từ của mẹ.
Thương yêu kính mến mẹ.
Căm giận những cổ tục đã đầy đọa mẹ.
Nhớ mẹ, khao khát được gặp mẹ.
Sung sướng, hạnh phúc được ngồi bên mẹ.
* Kết luận về tình yêu thương mẹ của bé Hồng.
Bài 3:
+ Nhận xét: Các ý a,b còn sắp xếp lộn xộn và chưa hợp lý trong ý b.
+ Sửa chữa:
Giải thích câu tục ngữ: Đi một ngày đàng học một sàng khôn
Nghĩa đen và nghĩa bóng của câu tục ngữ
b.Chứng minh tính đúng đắn của câu tục ngữ:
Những người thường xuyên chịu khó hoà mình vào đời sống sẽ nắm chắc tình hình, học hỏi được nhiều bổ ích.
Các vị lãnh tụ bôn ba tìm đường cứu nước
Trong thời kỳ đổi mới, nhờ giao lưu với nước ngoài, ta học tập được công nghệ tiên tiến của thế giới.
IV. Hướng dẫn về nhà:
Đọc kĩ và trả lời các câu hỏi chuẩn bị tìm hiểu văn bản: Tức nước vỡ bờ
Học thuộc ghi nhớ và làm các bài tập còn lại trong SGK trang 27
Bài tập 2:
Trình bầy về lòng thương mẹ của bé Hồng trong đoạn trích
“Trong lòng mẹ”
Gợi ý:
Lần lượt trình bầy theo trình tự tình cảm, thái độ, tâm trạng, cảm
Xúc của bé Hồng khi nhắc đến mẹ, khi gặp mẹ và khi được ngồi trên
Xe bên cạnh mẹ.
Tưởng đến vẻ mặt hiền từ của mẹ.
Thương yêu kính mến mẹ.
Căm giận những cổ tục đã đầy đọa mẹ.
Nhớ mẹ, khao khát được gặp mẹ.
Sung sướng, hạnh phúc được ngồi bên mẹ.
* Kết luận về tình yêu thương mẹ của bé Hồng.
Bài tập về nhà: Viết thành văn bản ngắn trình bầy nội dung trên
IV- Dặn dò:
Đọc kĩ và trả lời các câu hỏi chuẩn bị tìm hiểu văn bản: Tức nước vỡ bờ
Học thuộc ghi nhớ và làm các bài tập còn lại trong SGK trang 27
I- BỐ CỤC CỦA VĂN BẢN
Khảo sát ngữ liệu:
Văn bản: NGƯỜI THẦY ĐẠO CAO ĐỨC TRỌNG

Ông Chu Văn An đời Trần nổi tiếng là một thầy giáo giỏi, tính tình cứng cỏi, không màng danh lợi.
   Học trò theo ông rất đông. Nhiều người đỗ cao và sau này giữ những trọng trách trong triều đình như các ông Phạm Sư Mạnh,Lê Bá Quát, vì thế vua Trần Minh Tông vời ông ra dạy thái tử học. Đến đời Dụ Tông, vua thích vui chơi, không coi sóc tới việc triều đình, lại tin dùng bọn nịnh thần. Ông nhiều lần can ngăn nhưng vua không nghe. Cuối cùng ông trả lại mũ áo cho triều đình, từ quan về làng.
Học trò của ông, từ người làm quan to tới những người bình thường, khi có dịp thăm thầy cũ, ai cũng giữ lễ. Nếu họ có điều gì không phải, ông trách mắng ngay, có khi không cho vào thăm.
Khi ông mất,mọi người đều thương tiếc. Ông được thờ tại Văn Miếu ở kinh đô Thăng Long