Toán 5
Hướng dẫn học trang 30
TRƯỜNG TIỂU HỌC MINH KHAI
Bài 11. ÔN TẬP VÀ BỔ SUNG VỀ GIẢI BÀI TOÁN TỈ LỆ NGHỊCH
GIÁO VIÊN: NGUYỄN THỊ HƯNG
Chuẩn bị sẵn sàng đồ dùng học tập, sách Hướng dẫn học Toán 5 quyển 1.
Tập trung lắng nghe và làm theo yêu cầu của cô giáo.
Hoàn thành bài tập cô giao.
NHỮNG ĐIỀU CẦN LƯU Ý
KHỞI ĐỘNG
Em hiểu thế nào là hai đại lượng tỉ lệ thuận?
Hai đại lượng tỉ lệ thuận:
+ Khi đại lượng này gấp lên bao nhiêu lần thì đại lượng kia cũng gấp lên bấy nhiêu lần.
+ Khi đại lượng này giảm đi bao nhiêu lần thì đại lượng kia cũng giảm đi bấy nhiêu lần.
Có mấy cách giải bài toán tỉ lệ thuận?
Có 2 cách giải bài toán tỉ lệ thuận:
Cách 1: Rút về đơn vị.
Cách 2: Tìm tỉ số.
* Bạn Giang mua 2 chiếc bút mực hết 70 000 đồng. Hỏi bạn mua 4 chiếc bút mực như thế hết bao nhiêu tiền?
Đáp án:
140 000 đồng.
* Bạn Nhi mua 2 quyển vở cùng loại hết 17 000 đồng. Hỏi Nhi mua 4 quyển vở như thế hết bao nhiêu tiền?
Đáp án:
34 000 đồng.
* Cô giáo thưởng cho 3 bạn lớp em 12 quyển vở. Hỏi với mức thưởng như vậy, cô thưởng cho 6 bạn bao nhiêu quyển vở?
Đáp án:
24 quyển vở.
CÔ CẢM ƠN CÁC EM!
CÁC EM GIỎI LẮM!
Thứ Ba, ngày 28 tháng 9 năm 2021
TOÁN
Bài 11. ÔN TẬP VÀ BỔ SUNG VỀ GIẢI BÀI TOÁN TỈ LỆ NGHỊCH (Tiết 1+ 2)
Hướng dẫn học trang 30
MỤC TIÊU
- Nhận biết hai đại lượng tỉ lệ nghịch.
- Giải bài toán tỉ lệ nghịch bằng hai cách.
HOẠT ĐỘNG CƠ BẢN
2. Đọc kĩ và nghe thầy/cô giáo hướng dẫn:
Ví dụ: Có 100 người được chia đều thành các nhóm. Bảng dưới đây cho biết số nhóm có được khi chia 100 người thành các nhóm, mỗi nhóm có 5 người, 10 người, 20 người:
20 nhóm
10 nhóm
5 nhóm
Nhận xét :
Tổng số người không đổi (là 100 người), được chia đều thành các nhóm.
Khi số người mỗi nhóm gấp lên (giảm đi) 2 lần, 4 lần, … thì số nhóm chia được lại giảm đi (gấp lên) 2 lần, 4 lần, …
Khi số người mỗi nhóm gấp lên (giảm đi) bao nhiêu lần thì số nhóm chia được lại giảm đi (gấp lên) bấy nhiêu lần.
Ta nói: Số nhóm chia được tỉ lệ nghịch với số người mỗi nhóm (hay số nhóm chia được và số người mỗi nhóm là hai đại lượng tỉ lệ nghịch với nhau).
3. Viết tiếp vào chỗ chấm cho thích hợp :
a) Có 3000kg gạo được chia đều cho các bao. Xét quan hệ giữa số bao gạo và số kg gạo trong mỗi bao.
Nhận xét:
Tổng khối lượng gạo không đổi (là 3000kg), được chia đều vào các bao.
Số kg gạo trong mỗi bao gấp lên (giảm đi) 2 lần, 3 lần, 4 lần… thì số bao gạo giảm đi (gấp lên) 2 lần, 3 lần, 4 lần…
Số kg gạo trong mỗi bao gấp lên (giảm đi) bao nhiêu lần thì số bao gạo giảm đi (gấp lên)....................... lần.
Ta nói: Số ki-lô-gam gạo trong mỗi bao và số bao gạo là hai đại lượng tỉ lệ ................. với nhau.
120 bao
40 bao
30 bao
bấy nhiêu
nghịch
b) Để hoàn thành kế hoạch, một xưởng đồ gỗ phải làm việc trong 30 ngày, mỗi ngày đóng được 12 cái bàn. Nếu số bàn đóng trong mỗi ngày thay đổi thì số ngày làm việc để hoàn thành kế hoạch cũng sẽ thay đổi. Xét quan hệ giữa số bàn đóng trong một ngày với số ngày làm việc để hoàn thành kế hoạch.
Nhận xét:
Kế hoạch cố định (lượng công việc không đổi). Tổng số bàn phải đóng là 360 cái.
Số bàn đóng được mỗi ngày gấp lên bao nhiêu lần thì số ngày làm xong công việc giảm đi ...................................
Số bàn đóng được mỗi ngày giảm đi bao nhiêu lần thì số ngày làm xong công việc .................bấy nhiêu lần.
Ta nói : Số bàn đóng được mỗi ngày và số ngày làm xong công việc và là hai đại lượng tỉ lệ ............... với nhau.
60
15
10
bấy nhiêu lần.
gấp lên
nghịch
c) Bác Hoàng dự kiến làm một mảnh vườn trồng rau hình chữ nhật có diện tích 1800m2. Hãy xét quan hệ giữa chiều dài và chiều rộng của mảnh vườn đó.
Nhận xét :
Diện tích của mảnh vườn hình chữ nhật cố định (bằng 1800m2).
Nếu chiều rộng của mảnh vườn gấp lên bao nhiêu lần thì chiều dài của mảnh vườn ................................................
Nếu chiều rộng của mảnh vườn giảm đi bao nhiêu lần thì chiều dài của mảnh vườn .................................................
Ta nói: Chiều rộng và chiều dài của mảnh vườn (có diện tích không đổi) là hai đại lượng tỉ lệ .................. với nhau.
180m
60m
45m
giảm đi bấy nhiêu lần.
gấp lên bấy nhiêu lần.
nghịch
4. Đọc kĩ và nghe thầy/ cô giáo hướng dẫn :
Bài toán: Để đào xong một con mương trong 3 ngày cần có 12 người. Hỏi muốn đào xong con mương đó trong 9 ngày thì cần bao nhiêu người? (Mức làm việc của mỗi người như nhau).
Tóm tắt: 
3 ngày :  12 người
9 ngày :  ... người ? 
Tóm tắt         
3 ngày :  12 người
9 ngày :  ... người ? 
Bài giải
Cách 1 (Rút về đơn vị):
Muốn đào xong mương trong 1 ngày thì cần số người là:
12 × 3 = 36 (người) (*)
Muốn đào xong mương trong 9 ngày thì cần số người là:
36 : 9 = 4 (người)
Đáp số: 4 người.
(*): Bước rút về đơn vị.
Bài giải
Cách 2 (Tìm tỉ số):
9 ngày gấp 3 ngày số lần là:
9 : 3 = 3 (lần) (*)
Muốn đào xong mương trong 9 ngày thì cần số người là:
12 : 3 = 4 (người)
Đáp số: 4 người.
(*): Bước tìm tỉ số.
4. Đọc kĩ và nghe thầy/ cô giáo hướng dẫn :
Bài toán: Để đào xong một con mương trong 3 ngày cần có 12 người. Hỏi muốn đào xong con mương đó trong 9 ngày thì cần bao nhiêu người? (Mức làm việc của mỗi người như nhau).
5. Viết tiếp vào chỗ chấm để hoàn thiện bài giải của bài toán sau:
Bài toán: Muốn đắp xong một nền nhà trong 4 ngày thì cần 7 người. Hỏi nếu muốn đắp xong nền nhà đó trong 2 ngày thì cần bao nhiêu người? (Mức làm việc của mỗi người như nhau).
Tóm tắt         
4 ngày :  7 người
2 ngày :  ... người ? 
Tóm tắt         
4 ngày :  7 người
2 ngày :  ... người ? 
Bài giải
Cách 1 (Rút về đơn vị):
Muốn đắp xong nền nhà trong 1 ngày thì cần số người là:
7 × 4 = 28 (người) (*)
Muốn đắp xong nền nhà trong 2 ngày thì cần số người là:
28 : 2 = 14 (người)
Đáp số: 14 người.
(*): Bước rút về đơn vị.
Bài giải
Cách 2 (Tìm tỉ số):
4 ngày gấp 2 ngày số lần là:
4 : 2 = 2 (lần) (*)
Muốn đắp xong nền nhà trong 2 ngày thì cần số người là:
7 × 2 = 14 (người)
Đáp số: 14 người.
(*): Bước tìm tỉ số.
5. Viết tiếp vào chỗ chấm để hoàn thiện bài giải của bài toán sau:
Bài toán: Muốn đắp xong một nền nhà trong 4 ngày thì cần 7 người. Hỏi nếu muốn đắp xong nền nhà đó trong 2 ngày thì cần bao nhiêu người? (Mức làm việc của mỗi người như nhau).
Em hiểu thế nào là hai đại lượng tỉ lệ nghịch?
Hai đại lượng tỉ lệ nghịch:
+ Khi đại lượng này gấp lên bao nhiêu lần thì đại lượng kia lại giảm đi bấy nhiêu lần.
+ Khi đại lượng này giảm đi bao nhiêu lần thì đại lượng kia lại gấp lên bấy nhiêu lần.
Có mấy cách giải bài toán tỉ lệ nghịch?
Có 2 cách giải bài toán tỉ lệ nghịch:
Cách 1: Rút về đơn vị.
Cách 2: Tìm tỉ số.
HOẠT ĐỘNG THỰC HÀNH
Tóm tắt         
12 ngày :  2 thợ xây (người)
3 ngày :  ... thợ xây (người)? 
Bài giải
Cách 1 (Rút về đơn vị):
Muốn lát xong cái sân đó trong 1 ngày thì cần số người là:
2 × 12 = 24 (người) (*)
Muốn lát xong cái sân đó trong 3 ngày thì cần số người là:
24 : 3 = 8 (người)
Đáp số: 8 người.
(*): Bước rút về đơn vị.
Bài giải
Cách 2 (Tìm tỉ số):
12 ngày gấp 3 ngày số lần là:
12 : 3 = 4 (lần) (*)
Muốn lát xong cái sân đó trong 3 ngày thì cần số người là:
2 × 4 = 4 (người)
Đáp số: 8 người.
(*): Bước tìm tỉ số.
1. Để lát xong một cái sân gạch trong 12 ngày cần 2 thợ xây. Hỏi nếu muốn lát xong cái sân đó trong ba ngày thì cần bao nhiêu thợ xây? (Mức làm việc của mỗi người như nhau).
Tóm tắt         
8 giờ :  15 công nhân
2 giờ :  ... công nhân?
Bài giải
Cách 1 (Rút về đơn vị):
1công nhân chuyển hết số gạo đó trong số giờ là:
8 × 15 = 120 (giờ) (*)
Muốn chuyển hết số gạo đó trong 2 giờ thì cần số công nhân là:
120 : 2 = 60 (công nhân)
Đáp số: 60 công nhân.
(*): Bước rút về đơn vị.
2. Để chuyển hết gạo trên tàu vào kho trong 8 giờ cần 15 công nhân. Hỏi muốn chuyển hết gạo trên tàu vào kho trong 2 giờ thì cần bao nhiêu công nhân? (Mức làm việc của mỗi người như nhau).
Tóm tắt         
8 giờ :  15 công nhân
2 giờ :  ... công nhân?
Bài giải
Cách 2 (Tìm tỉ số): 8 giờ gấp 2 giờ số lần là: (2 giờ so với 8 giờ thì giảm số lần là:)
8 : 2 = 4 (lần) (*)
Muốn chuyển hết số gạo đó trong 2 giờ thì cần số công nhân là:
15 × 4 = 60 (công nhân)
Đáp số: 60 công nhân.
(*): Bước tìm tỉ số.
2. Để chuyển hết gạo trên tàu vào kho trong 8 giờ cần 15 công nhân. Hỏi muốn chuyển hết gạo trên tàu vào kho trong 2 giờ thì cần bao nhiêu công nhân? (Mức làm việc của mỗi người như nhau).
Tóm tắt         
7 ngày :  10 người
5 ngày :  ... người ? 
Bài giải
Cách 1 (Rút về đơn vị):
Muốn làm xong công việc đó trong 1 ngày thì cần số người là:
10 × 7 = 70 (người) (*)
Muốn làm xong công việc đó trong 5 ngày thì cần số người là:
70 : 5 = 14 (người)
Đáp số: 14 người.
(*): Bước rút về đơn vị.
3. Nếu có 10 người thì làm xong một công việc trong 7 ngày. Hỏi muốn làm xong công việc đó trong 5 ngày thì cần bao nhiêu người? (Mức làm việc của mỗi người như nhau).
Tóm tắt         
7 ngày :  10 người
5 ngày :  ... người ? 
 
3. Nếu có 10 người thì làm xong một công việc trong 7 ngày. Hỏi muốn làm xong công việc đó trong 5 ngày thì cần bao nhiêu người? (Mức làm việc của mỗi người như nhau).
Hai đại lượng tỉ lệ nghịch:
+ Khi đại lượng này gấp lên bao nhiêu lần thì đại lượng kia lại giảm đi bấy nhiêu lần.
+ Khi đại lượng này giảm đi bao nhiêu lần thì đại lượng kia lại gấp lên bấy nhiêu lần.
Có 2 cách giải bài toán tỉ lệ nghịch:
Cách 1: Rút về đơn vị.
Cách 2: Tìm tỉ số.
GHI NHỚ
HOẠT ĐỘNG ỨNG DỤNG
Em hãy nêu 1 ví dụ về hai đại lượng tỉ lệ thuận và 1 ví dụ về hai đại lượng tỉ lệ nghịch.
Chẳng hạn:
- Số gạo ăn hàng ngày tỉ lệ thuận với số tiền mẹ mua gạo (giá tiền mỗi cân gạo như nhau).
- Số người ăn bánh tỉ lệ nghịch với số bánh có trong hộp (mỗi người ăn như nhau).
LUYỆN TẬP THÊM
Giải các bài toán sau bằng 2 cách:
1. Để xây xong một bức tường trong 3 ngày cần có 12 người. Hỏi muốn xây xong bức tường đó trong 6 ngày thì cần bao nhiêu người? (Mức làm việc của mỗi người như nhau).
2. Muốn lát xong một nền nhà trong 2 ngày thì cần 10 người. Hỏi nếu muốn lát xong nền nhà đó trong 4 ngày thì cần bao nhiêu người? (Mức làm việc của mỗi người như nhau).
3. Một đội công nhân có 15 người phải sửa xong một đoạn đường trong 6 ngày. Hỏi muốn sửa xong một đoạn đường đó trong 3 ngày thì cần bổ sung thêm bao nhiêu người?
Dặn dò
TIẾT HỌC KẾT THÚC TẠI ĐÂY !
GIÁO VIÊN: NGUYỄN THỊ HƯNG
CHÚC CÁC EM:
CHĂM NGOAN, HỌC TỐT!
CHÀO TẠM BIỆT
CÁC EM!
GIÁO VIÊN: NGUYỄN THỊ HƯNG
CÁC EM NHỚ THỰC HỆN TỐT
PHÒNG, CHỐNG COVID-19 NHÉ!
CÁCH RỬA TAY BẰNG XÀ PHÒNG ĐÚNG CÁCH PHÒNG, CHỐNG COVID-19