GV GIẢNG DẠY: TRƯƠNG THỊ PHƯƠNG HOA CHÀO CÁC EM HỌC SINH LỚP 8
TRƯỜNG THCS AN HỒNG
CHÀO MỪNG CÁC EM VÀO
NĂM HỌC MỚI
KIỂM TRA BÀI CŨ:
Chị Dậu là người phụ nữ:
- Có lòng yêu thương chồng con tha thiêt.
- Có tinh thần phản kháng mãnh liệt.
Người nông dân có số phận tăm tối nhưng lại có
phẩm chất cao đẹp và sức sống tiềm tàng rất mãnh liệt.

Câu hỏi: Nêu nét chính về nhân vật Chị Dậu trong đoạn trích “ Tức nước vỡ bờ” của Ngô Tất Tố? Qua đó, em hiểu gì về người nông dân Việt Nam trước Cách Mạng Tháng Tám?
- Nam Cao -
(Trích)
Tiết 15,16 Văn bản LÃO HẠC
I.Đọc - chú thích.
1.Đọc – tóm tắt
- Lão Hạc là lão nông nghèo khổ, cô đơn, vợ mất, con bỏ đi đồn điền cao su. Lão chăm sóc và yêu quý con chó Vàng- kỷ niệm của con trai lão.
- Nạn đói kém, bị ốm, phải tiêu vào tiền dành dụm cho con → Lão Hạc phải bán con Vàng
- Nhờ ông giáo trông hộ vườn, giữ tiền ma chay cho mình → tự tử bằng bả chó. Cái chết của lão Hạc vô cùng dữ dội và đau đớn. Không ai biết vì sao lão Hạc chết chỉ có ông giáo và Binh Tư hiểu.
Em hãy nêu vài nét về cuộc đời và sự nghiệp sáng tác của tác giả ?
Nam Cao
I
- Nam Cao (1915?) 1917-1951)
-Tên thật là Trần Hữu Tri quê Hà Nam.
-Là một cây bút hiện thực xuất sắc.
-Sau cách mạng tháng Tám, sáng tác phục vụ cách mạng và hi sinh trên đường công tác.
- Được giải thưởng HCM về văn học nghệ thuật (1996)
2. Chú thích.
a.Tác giả
b.Tác phẩm:
-Là một truyện ngắn xuất sắc viết về người nông dân, người tri thức nghèo đăng báo lần đầu tiên năm 1943
c. Giải nghĩa từ ngữ:
Lão Hạc
Trăng sáng
Một đám cưới
II.Tìm hiểu văn bản
1. Tìm hiểu khái quát:
- Thể loại:;Phương thức biểu đạt:
- Vị trí đoạn trích
- Bố cục
II.Tìm hiểu văn bản
1. Tìm hiểu khái quát:
- Thể loại: truyện ngắn ;Phương thức biểu đạt:
TS+ MT, BC
- Văn bản là đoạn cuối của tác phẩm
- 3 đoạn.
+Từ đầu->cũng xong/44: Lão Hạc sang nhờ ông giáo.
+Tiếp theo->đáng buồn: cuộc sống của lão Hạc sau đó. Thái độ của Binh Tư và ông giáo khi biết việc lão Hạc xin bả chó.
+Còn lại: Cái chết của lão Hạc
1. Hãy nêu đôi nét về gia cảnh của Lão Hạc?
Câu 2: Lão Hạc có tình cảm như thế nào với con Vàng? Tìm chi tiết , nghệ thuật và tác dụng
2. Tìm hiểu chi tiết
a.Nhân vật lão Hạc:
- gia cảnh :nghèo, vợ chết, con trai đi làm phu đồn điền. sống thui thủi một mình với một con chó- kỉ vật của con
- Tình cảm với con vàng
+Gọi : cậu Vàng như … gọi đứa con cầu tự.
+ Cho ăn cơm trong cái bát riêng như một nhà giàu.
+ Nhắm vài miếng lại gắp cho nó một miếng.
+ Chửi yêu, nói với nó như nói một đứa cháu “À không, ông không giết… ông nuôi”
=> So sánh,nhân hóa, điệp ngữ=>Tình yêu thương dành cho “con cháu”, nâng niu, trân trọng kỉ vật.//
1 Cậu Vàng rất quan trọng với lão Hạc nhưng tại sao lão lại bán nó?

2 Tâm trạng của lão Hạc khi bán chó: biểu hiện qua chi tiết? NT, TD?
Việc bán chó:
+Lí do:
+ Biểu hiện (lời nói, hành động, cử chỉ):
không còn gì để ăn, ốm, không có việc, giữ vườn cho con, không muốn phiền người khác…
Trước khi bán chó: “Có lẽ tôi bán con chó đấy …” ( nói với ông giáo)
phân vân, không muốn bán
Sau khi bán chó:
… lão cố làm ra vui vẻ… nhưng …cười như mếu, đôi mắt ầng ậng nước; mặt lão đột nhiên co rúm lại, những nếp nhăn xô lại ép cho nước mắt chảy ra,cái đầu lão ngoẹo về một bên, cái miệng móm mém mếu như con nít , lão hu hu khóc.
liệt kê, đối lập, so sánh
từ láy
Miêu tả ngoại hình -> tâm trạng
-“…nó làm như trách tôi…lão già tệ lắm…tôi già bằng này tuổi đầu rồi còn đánh lừa một con chó…”
(Suy nghĩ của lão Hạc)
=>miêu tả tâm lí nhân vật
Việc bán chó:
+Lí do:
=>liệt kê, đối lập, so sánh, miêu tả ngoại hình, tâm lí => thể hiện tâm trạng của lão Hạc: đau đớn tột cùng như mất một người thân ruột thịt; xót xa, day dứt ân hận, mặc cảm là kẻ có tội.  Phẩm chất: nhân hậu, tình nghĩa thủy chung, chân thật.
không còn gì để ăn, ốm, không có việc, giữ vườn cho con, không muốn phiền người khác…
+ Biểu hiện (lời nói, hành động, cử chỉ):
Thì ra tôi già…nỡ lừa một con chó”
–> ân hận xót xa
- Cái chết của lão Hạc.
+Hình ảnh lão Hạc khi chết:
Cho biết Nguyên nhân dẫn đến cái chết của lão Hạc? Tìm chi tiết miêu tả cái chết của lão Hạc. Chỉ ra NT, Tác dụng?
- Đói khổ, túng quẫn, bế tắc.
- Cố giữ mảnh vườn cho con.
- Bảo toàn nhân phẩm.
=> Sử dụng liên tiếp các từ tượng hình, tượng thanh Liệt kê, … đặc tả một cái chết thật dữ dội, kinh hoàng, đầy ám ảnh  Tố cáo sâu sắc hiện thực xã hội thực dân nửa phong kiến và phan anh số phận bi tham của người nông dân (số phận khốn cùng; phẩm chất cao đẹp .)
- Cái chết của lão Hạc
* Nguyên nhân:
*Cái chết:
vật vã trên giường, đầu tóc rũ rượi, quần áo xộc xệch, hai mắt long sòng sọc. Lão tru tréo, bọt mép sùi ra, lên cơn co giật...
b. Nhân vật ông giáo
- Ông giáo được giới thiệu là người có hoàn cảnh như thế nào? Qua những lần trò chuyện, tình cảm của ông giáo dành cho lão Hạc là tình cảm thế nào?
*GV cho HS thảo luận nhóm bàn, đại diện trình bày
H: Khi nghe Binh Tư cho biết : lão Hạc xin bả chó - bắt chó hàng xóm, Ông giáo có cảm nhận: Cuộc đời...đáng buồn....nghĩa khác. Em hiểu ý nghĩ NV thế nào?
Ông giáo được giới thiệu là người có hoàn cảnh như thế nào? Qua những lần trò chuyện, tình cảm của ông giáo dành cho lão Hạc là tình cảm thế nào?
*GV cho HS thảo luận nhóm bàn, đại diện trình bày
H: Khi nghe Binh Tư cho biết : lão Hạc xin bả chó - bắt chó hàng xóm, Ông giáo có cảm nhận: Cuộc đời...đáng buồn....nghĩa khác. Em hiểu ý nghĩ NV thế nào?
b. Nhân vật ông giáo
=> Nhân vật chứng kiến, kể lại câu chuyện về số phận một con người đau khổ , đồng cảm, xót thương những kiếp người bất hạnh.
- “ Cuộc đời quả thật đáng buồn...theo một nghĩa khác.”
 Hi vọng, tin tưởng ở con người.
 Hiểu đời, hiểu người, giàu lòng yêu thương, nhân hậu, trọng nhân cách, không mất lòng tin vào những điều tốt đẹp ở con người.
- Trí thức nghèo
- Rất yêu quý sách
- Đau khổ khi phải bán sách
- Với lão Hạc: Thương cảm, giúp đỡ, chia sẻ.
III. GHI NHỚ
1.Nội dung
2. Nội dung:
- Số phận người nông dân trước CM8 qua tình cảnh Lão Hạc.
+Nghèo - phải bán cậu Vàng người bạn thân thiết, kỉ vật của con trai.
+Không lối thoát-chọn cái chết để bảo toàn tài sản cho con, không phiền bà con làng xóm.
- Tấm lòng nhà văn:
+Cảm thông với tấm lòng của một người cha tất mực thương yêu, muốn vun đắp, dành dụm tất cả những gì có thể có để con có cuộc sông hạnh phúc;
+ Trân trọng, ngợi ca vẻ đẹp tiềm ẩn của người nông dân trong cảnh khốn cùng vẫn giàu lòng tự trọng, khí khái.
2.Nghệ thuật
- Ngôi kể thứ nhất, người kể là nhân vật hiểu, chứng kiến toàn bộ câu chuyện và cảm thông với lão Hạc.
-Kết hợp các phương thức biểu đạt: Tự sự, trữ tình, lập luận, thể hiện được chiều sâu tâm lí nhân vật với diễn biến tâm trạng phức tạp, sinh động.
- Sử dụng ngôn ngữ hiệu quả, tạo được lối kể khách quan, xây dựng được hình tượng nhân vật có tính cá thể hóa cao.
3. Ý nghĩa văn bản
Văn bản thể hiện phẩm giá của người nông dân không thể bị hoen ố dù phải sống trong cảnh khốn cùng.
*Ghi nhớ/ SGK / 48)
IV. LUYỆN TẬP
? Qua văn bản “ Tức nước vỡ bờ” và “Lão Hạc” em hiểu thế nào về cuộc sống và phẩm chất của người nông dân trong xã hội phong kiến?
- Phẩm chất rất cao quí: cần cù, đảm đang, tháo vát,
yêu thương gia đình, yêu quí loài vật, tự trọng, thủy
chung và có tinh thần phản kháng cùng sức mạnh
tiềm tàng, mạnh mẽ. nghèo khổ, bế tắc, không lối thoát; tâm hồn lung linh tỏa sáng: Giàu tình yêu thương, đức hy sinh, lòng tự trọng. dù trong hoàn cảnh khốn cùng.
? Trong lời kể, phân trần của Lão Hạc có những câu: “Kiếp con chó là kiếp khổ thì ta hoá kiếp cho nó để nó làm kiếp người, may ra có sung sướng…nếu kiếp người cũng khổ nốt thì ta nên làm kiếp gì cho thật sướng ?...” nói lên điều gì?
- Đó là những câu nói đượm màu triết lí dân gian dung dị của những người dân nghèo, từng trải
- Tác giả đã khám phá ra nét mới trong tâm hồn và tính cách Lão Hạc
Tóm tắt tác phẩm
Lão Hạc nhà nghèo, vợ đã mất. Lão sống cảnh gà trống nuôi con. Lão Hạc rất khổ tâm vì không đủ tiền cưới vợ cho con. Người con trai phẫn chí bỏ đi làm đồn điền cao su biền biệt, hơn một năm nay chẳng có tin tức gì.
Lão sống lủi thủi một mình với cậu Vàng. Lão cố làm thuê làm mướn kiếm tiền, còn tiền thu được từ hoa lợi của mảnh vườn lão dành dụm chờ con về để cưới vợ cho con. Sau trận ốm dài hai tháng, tiền dành dụm cạn kiệt. Rồi bão lại phá sạch hoa màu, lão Hạc lâm vào tình cảnh đói deo đói
dắt

Lão Hạc đau lòng quyết định bán cậu Vàng đi. Sau đó lão nhờ ông giáo giữ hộ mảnh vườn khi nào con trai lão về thì trao lại cho nó. Lão Hạc lại gửi ông giáo 30 đồng bạc để khi chết có tiền ma chay. Từ đó lão từ chối tất cả mọi sự giúp đỡ của ông giáo. Khi không còn kiếm được gì để ăn lão đã xin bả chó tự tử, lão chết thật đau đớn vật vã thê thảm. Lão ra đi để lại trong
Lòng ông giáo một nõi ngậm ngùi, xót xa.

--Tố Hữu--
Ông giáo được tác giả giới thiệu là người như thế nào?
- Là một trí thức nghèo, tuổi trẻ giàu ước mơ hoài bão nhưng vì cuộc sống mưu sinh phải từ bỏ tất cả. Sống mòn mỏi, bế tắc và luôn có cái nhìn day dứt,đầy triết lí đối với cuộc sống, với con người.
Thái độ và tình cảm của ông giáo đối với lão Hạc ra sao?
Tôi muốn ôm choàng lấy lão mà khóc ; nắm lấy đôi vai gầy; ông con mình ăn khoai,uống nước chè,…
- Giữ hộ lão Hạc mảnh vườn và ba mươi đồng bạc.
Giấu giếm vợ tôi, thỉnh thoảng giúp ngấm ngầm lão Hạc.
b. Nhân vật ông giáo
(Nam Cao)
- Là trí thức nghèo
- Đồng cảm, xót thương cho hoàn cảnh lão Hạc.
- Luôn tìm cách giúp đỡ, an ủi và tỏ lòng quý trọng nhân cách lão Hạc.
? Em hiểu như thế nào về câu nói của ông giáo:“ Chao ôi! Đối với ...ta thương…”?
Khẳng định một thái độ sống, một cách ứng xử mang tinh thần nhân đạo: Phải quan sát, suy nghĩ đầy đủ và nhìn nhận con người bằng lòng đồng cảm, bằng đôi mắt của tình thương.
- Nêu phương pháp đúng đắn khi đánh giá con người: Phải đặt mình vào hoàn cảnh cụ thể mới hiểu đúng, cảm thông đúng.
“ Cuộc đời quả thật cứ mỗi ngày một thêm đáng buồn…”.
“ Không! Cuộc đời chưa hẳn đã đáng buồn, hay vẫn đáng buồn nhưng lại đáng buồn theo một nghĩa khác”.
? Tại sao ông giáo lại có những suy nghĩ trái ngược như thế? Em hiểu những ý nghĩ đó của ông giáo như thế nào?
Thảo luận nhóm: 3 phút
* Suy nghĩ của ông giáo về cuộc đời
* Khi nói chuyện với Binh Tư
“Cuộc đời quả thật cứ mỗi ngày một thêm đáng buồn”
* Buồn vì: đói nghèo có thể đổi trắng thay đen, biến người lương thiện như lão Hạc trở thành kẻ trộm cắp như Binh Tư
* Buồn vì: một con người như lão Hạc đành phải biến chất vì không còn tìm đâu ra miếng ăn tối thiểu hàng ngày
+ Khi chứng kiến lão Hạc chết
“Cuộc đời chưa hẳn đã đáng buồn”
* Vì không có gì hủy hoại được nhân phẩm của người lương thiện như lão Hạc để ta có quyền hy vọng và tin tưởng ở con người.
“Hay vẫn đáng buồn theo một nghĩa khác”
+ Vì người tốt như lão Hạc mà hoàn toàn vô vọng, phải tìm đến cái chết như một sự giải thoát tự nguyện và bất đắc dĩ
-> Ông giáo là người hiểu đời, hiểu người, chan chứa tình yêu thương và lòng nhân ái sâu sắc, không mất niềm tin vào những điều tốt đẹp của con người.
Câu hỏi giáo dục kỹ năng sống:
? Nếu gia đình em giàu có mà sống bên cạnh và xung quanh còn những gia đình nghèo khổ thì em sẽ có suy nghĩ và hành động như thế nào?
Biết quan tâm, giúp đỡ làm những điều tốt đẹp cho người khác nhất là trong lúc hoạn nạn, khó khăn phù hợp với lứa tuổi của mình; sẵn sàng giúp đỡ, biết sống vị tha...
Luôn phấn đấu cố gắng học tập và rèn luyện tốt...
Có những hành động thiết thực: tham gia phong trào: Lá lành đùm lá rách, Nuôi heo đất, ủng hộ Qũy vì người nghèo...bằng tiền tiết kiệm, tiền thưởng...
Củng cố bài học
HƯỚNG DẪN HỌC TẬP Ở NHÀ
Nắm vững nội dung bài học:
+ Nhân vật lão Hạc; ông giáo.
+ Nội dung và nghệ thuật của văn bản.
+ Hoàn thành phần Luyện tập
- Đối với bài học ở tiết học sau:
Soạn văn bản Cô bé bán diêm
+ Trả lời câu hỏi SGK
+ Kể các lần em bé quẹt diêm và nêu những ước mơ của cô bé.
CHÚC SỨC KHỎE CÁC THẦYCÔ GIÁO VÀ CÁC EM HỌC SINH
XIN CHÂN THÀNH CẢM ƠN