Những câu hát than thân và châm biếm
I. TÌM HIỂU CHUNG
Ca dao châm biếm
1.
2.
Thể hiện nỗi niềm tâm sự của tầng lớp bình dân, nêu lên hiện thực cuộc sống của tầng lớp lao động dưới chế độ cũ
Phơi bày các sự việc mâu thuẫn, phê phán thói hư tật xấu của hạng người và sự việc đáng cười trong xã hội
II.
Đọc hiểu văn bản
Bài 2
Thương thay thân phận con tằm,
Kiếm ăn được mấy phải nằm nhả tơ.
Thương thay lũ kiến li ti,
Kiếm ăn được mấy phải đi tìm mồi.
Thương thay hạc lánh đường mây,
Chim bay mỏi cánh biết ngày nào thôi.
Thương thay con cuốc giữa trời,
Dầu kêu ra máu có người nào nghe.
Lời than thân trong bài ca dao là lời của ai? Từ nào xuất hiện nhiều lần trong bài?
Bài ca dao bắt đầu từ “thương thay”. Em hiểu thế nào là thương thay?
Điệp từ “Thương thay”: Lời người lao động thương và đồng cảm với những người khốn khổ và chính mình.
Thảo luận nhóm: Nỗi khổ của người nông dân được thể hiện qua những hình ảnh cụ thể nào? Tác dụng?
Con tằm: bị bóc lột sức lao động.
Hình ảnh ẩn dụ:
Con kiến: chăm chỉ vất vả mà vẫn nghèo.
Con hạc: cuộc đời mịt mờ, phiêu bạt.
Con cuốc: Nỗi oan trái không ai hiểu.
Nỗi khổ nhiều bề của người lao động bị áp bức, bóc lột,chịu nhiều oan trái.
Nhận xét về âm điệu của bài ca dao
Âm điệu tâm tình, thủ thỉ, vừa độc thoại, vừa đối thoại. Bốn lần lặp lại từ “thương thay”.
Nỗi thương cảm xót xa cho người lao động.
Hãy sưu tầm 1 số bài ca dao mở đầu bằng cụm từ “thân em” và cho biết những bài ấy thường nói về ai, về điều gì và có gì giống nhau về nghệ thuật?
Thân em như hạt mưa sa
Hạt vào đài các, hạt ra ruộng đồng.
Thân em như giếng giữa đàng
Người thanh rửa mặt, người phàm rửa chân.
Sử dụng những hình ảnh so sánh để miêu tả cụ thể, chi tiết thân phận và nỗi khổ của người phụ nữ.
Thân em như tấm lụa đào
Phất phơ giữa chợ biết vào tay ai.
Cái cò lặn lội bờ ao
Hỡi cô yếm đào lấy chú tôi chăng?
Chú tôi hay tửu hay tăm
Hay nước chè đặc, hay nằm ngủ trưa
Ngày thì ước những ngày mưa
Đêm thì ước những đêm thừa trống canh 
CA DAO CHÂM BIẾM
Hai dòng đầu có gì đặc sắc? Ý nghĩa?
Hai
dòng đầu
Bắt vần: “ao” , “đào”
Chuẩn bị giới thiệu nhân vật “chú”
Cô yếm đào ( cô gái đẹp ) >< chú tôi (có nhiều tật xấu ).
添加标题内容
Qua lời của người cháu, chân dung người chú được hiện lên như thế nào?
“Hay tửu hay tăm”: nghiện rượu, nát rượu.
“Hay nước chè đặc”: nghiện chè
“Hay nằm ngủ trưa”
“Ước ngày mưa”  khỏi đi làm
“Ước đêm thừa trống canh”  được ngủ nhiều.
Bài này châm biếm hạng người nào trong xã hội? Theo em, hạng người như thế này ngày nay còn không?
Hình thức: Nói ngược
Chế giễu những hạng người nghiện ngập và lười biếng.
Hạng người này thời nào, nơi nào cũng có và cần phê phán.
Tìm những bài ca dao có nội dụng tương tự
Đời người có một gang tay
Ai hay ngủ ngày còn được nửa gang
Ăn no rồi lại nằm khoèo
Nghe giục trống chèo bế bụng đi xem
Giàu đâu đến kẻ ngủ trưa
Sang đâu đến kẻ say sưa tối ngày
- Sử dụng các cách nói : thân cò, thân em, con cò, thân phận,..
- Sử dụng các thành ngữ : lên thác xuống ghềnh; gió dập sóng dồi,…
- Sử dụng các so sánh, ẩn dụ, nhân hóa, tượng trưng, phóng đại, điệp từ ngữ,..
- Trào lộng dân gian
Nghệ thuật
Nội dung
- Thể hiện tinh thần nhân đạo, cảm thông, chia sẻ với những con người gặp cảnh ngộ cay đắng, khổ cực.
- Phê phán những thói hư tật xấu của những hạng người và sự việc đáng cười trong xã hội.
III. Tổng kết
CHƠI TRỐN TÌM
CÙNG BẠCH TUYẾT VÀ 7 CHÚ LÙN
Nhỏ bé, bị hắt hủi, sống cơ cực, lầm than
Gặp nhiều oan trái trong cuộc sống.
Bị dồn đẩy đến bước đường cùng.
Cuộc sống trắc trở,khó nhọc, đắng cay.
Hình ảnh con cò trong bài ca dao sau thể hiện thân phận người nông dân ngày xưa như thế nào?
Nước non lận đận một mình
Thân cò lên thác xuồng ghềnh bấy nay
Ai làm cho bể kia đầy
Cho ao kia cạn cho gầy cò con.
ĐÚNG RỒI
HẾT GIỜ
Hình ảnh con tằm trong câu ca dao số 2 nói đến cuộc đời ,thân phận của những ai trong xã hội ngày xưa?
ĐÚNG RỒI
Thân phận thấp cổ bé họng với nổi khổ ,nổi đau oan trái suốt đời.
Những cuộc đời nô lệ, suốt đời bị bóc lột sức lao động
Những thân phận nhỏ nhoi vất vả, khổ cực suốt đời mà vẫn nghèo khổ.
Những cuộc đời lận đận, phiêu bạt tha phương để kiếm sống.
HẾT GIỜ
Xác định ý nghĩa của điệp ngữ “Thương thay” trong bài ca dao số 2
ĐÚNG RỒI
Nhấn mạnh nỗi khổ của người nông dân ngày xưa.
Phản ánh chân thật nỗi khổ của người nông dân ngày xưa.
Lên án nỗi khổ của người nông dân ngày xưa.
Đồng cảm sâu sắc với thân phận người nông dân ngày xưa.
HẾT GIỜ
Những câu hát than thân đã thể hiện cuộc đời,số phận của người nông dân ngày xưa như thế nào?
ĐÚNG RỒI
Suốt đời lao động khổ cực mà cuộc sống vẫn nghèo khó.
Số phận cuộc đời nghèo khổ phải tha phương ,phiêu bạt để kiếm sống.
Suốt cuộc đời nhẫn nhục chịu đựng muôn nỗi đắng cay ,khổ cực
Thân phận làm nô lệ suốt đời bị bóc lột tận xương
HẾT GIỜ
Những con vật được nhắc đến trong bài ca dao thứ 2 có đặc điểm chung nào?
ĐÚNG RỒI
A. Chăm chỉ kiếm mồi


B. Có thân phận nhỏ bé, vất vả, đáng thương
C. Có thể bay đi kiếm mồi
D. Thân thiện với con người
HẾT GIỜ
Điền vào chỗ trống:
Thân em như ….
Ruột trong thì trắng, vỏ ngoài thì đen.
ĐÚNG RỒI
A. Củ ấu gai
B. Quả xoài
C. Lá đài
D. bi
HẾT GIỜ