Thực hành về thành ngữ và điển cố
N?i dung tìm hi?u
2
1. Thành ngữ
2. Điển cố
1.
Th�nh ng?
Khái niệm, tác dụng:
4
Khái niệm:Thành ngữ là loại cụm từ cố định, đã hình thành từ trước, thuộc loại đơn vị có sẵn.

Tác dụng:Việc vận dụng thành ngữ tạo nên tính chất dân dã, mộc mạc, bình dị mà vẫn mộc mạc.


Đặc điểm:
5
Tính hình tượng : dùng cách nói có hình ảnh cụ thể hoặc thông qua những hình ảnh cụ thể.
Tính khái quát về nghĩa : có mục đích nói về những điều có tính khái quát cao, có chiều sâu và bề rộng, thường mang tính triết lí sâu sắc, thâm thúy, hàm súc.
Tính cân đối, có nhịp và có thể có vần làm cho thành ngữ dễ đọc dễ nhớ.
Tính biểu cảm : mỗi thành ngữ thường có sắc thái biểu cảm, thể hiện cả thái độ đánh giá và tình cảm của con người.
6
Lặn lội thân cò khi quãng vắng,
Eo sèo mặt nước buổi đò đông.
Một duyên hai nợ âu đành phận,
Năm nắng mười mưa dám quản công.

( Trần Tế Xương – Thương vợ )
Ví dụ:
- Người nách thước kẻ tay đao
Đầu trâu mặt ngựa ào ào như sôi.
7
Thể hiện sự hung bạo, sự vô lại, vô tổ chức của bọn quan quân khi chúng kéo đến nhà Thúy Kiều trong khi gia đình nàng bị vu oan.
- Một đời được mấy anh hùng,
Bõ chi cá chậu chim lồng mà chơi !
Biều hiện cảnh sống chật hẹp, mất tự do tuy bề ngoài có vẻ hào nhoáng, hoa mĩ.
- Đội trời đạp đất ở đời,
Họ Từ tên Hải vốn người Việt Đông.
Thể hiện sự ngang tàng, ý chí và lối sống tự do, không chịu khuất phục bất cứ uy quyền của Từ Hải.
2.
Điển cố
- Khái niệm: Điển cố chính là những sự việc trước đây, hay câu chữ trong sách thời trước được dẫn ra và sử dụng lồng ghét vào bài văn, vào lời nói để nói với những điều tương tự.
- Đặc điểm : hình thức ngắn gọn, nội dung, ý nghĩa hàm súc, thâm thúy.

- Tác dụng : việc sử dụng điển cố, điển tích tạo nên tính chất bác học, ước lệ tượng trưng, tính trang nhã, cổ kính cho những sang tác thơ văn của tác giả.
Ví dụ:
1. Giường kia treo cũng hững hờ,
Đàn kia gãy cũng ngẩn ngơ tiếng đàn.

2. Quyết lời dứt áo ra đi,
Gió mây bằng đã đến kì dặm khơi.

3. Rượu đến cội cây ta sẽ uống
Nhìn xem phú quý tựa chiêm bao.
11
12
13
Mẹ tròn con vuông
14
Miệng ăn núi lở
Đổ thêm dầu vào lửa
16
Vắt cổ chày ra nước
17
Trống đánh xuôi, kèn thổi ngược
18
Bên trời góc bể bơ vơ
Tấm son gột rửa bao giờ cho phai
Xót người tựa cửa hôm mai
Quạt nồng ấp lạnh những ai đó giờ
Sân Lai cách mấy nắng mưa
Có khi gốc tử đã vừa người ôm

Kiều ở lầu Ngưng Bích
(Nguyễn Du)
19
Bên trời góc bể bơ vơ
Tấm son gột rửa bao giờ cho phai
Xót người tựa cửa hôm mai
Quạt nồng ấp lạnh những ai đó giờ
Sân Lai cách mấy nắng mưa
Có khi gốc tử đã vừa người ôm

Kiều ở lầu Ngưng Bích
(Nguyễn Du)
Điển cố:’’ Sân Lai’’ và ‘’gốc tử’’ để nói lên tâm trạng nhớ thương, lo lắng và tấm lòng hiếu thảo của Kiều dành cho cha mẹ.
20