Giáo viên thực hiện: Lê Thị Như Tuyết
Trường Trung học cơ sở Tân Long
TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN BIỂU CẢM
? Em hãy nhắc lại khái niệm Văn tự sự và Văn miêu tả ?
Văn tự sự là loại văn trình bày một chuỗi các sự việc, có mở đầu, diễn biến, kết thúc, thể hiện một ý nghĩa.
Văn tự sự là loại văn trình bày một chuỗi các sự việc, có mở đầu, diễn biến, kết thúc, thể hiện một ý nghĩa.

- Văn miêu tả là loại văn nhằm giúp người đọc, người nghe hình dung những đặc điểm, tính chất nổi bật của sự vật, sự việc, con người, phong cảnh,…
TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN BIỂU CẢM
Bức ảnh cạo trọc đầu và nụ cười của Bác sĩ Đặng Minh Hiệu trước khi vào tâm dịch 
Khi bố mẹ đi công tác vắng trong em nảy sinh tình cảm gì? Em bộc lộ điều đó với ai?
Em nhớ thương, mong bố mẹ về.
Bộc lộ với ông bà, cha mẹ, bạn bè...
Khi có những tình cảm tốt đẹp, chất chứa, muốn biểu hiện cho người khác cảm nhận được.
Khi nào người ta có nhu cầu biểu cảm?
Em ôm chầm lấy mẹ, em hát vang, vui sướng ghi lại tình cảm của mình trong nhật kí.
Khi em được điểm tốt em biểu lộ tình cảm như thế nào?
TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN BIỂU CẢM
Nhu cầu biểu cảm của con người:
 Thổ lộ tình cảm thương cảm, xót xa cho những cảnh đời oan trái.
“Thương thay con cuốc giữa trời
Dầu kêu ra máu có người nào nghe.”
 Ngợi ca vẻ đẹp của cánh đồng lúa và vẻ đẹp của cô thôn nữ -> Tình cảm gắn bó, tự hào về quê hương, đất nước, con người.
2. “Đứng bên ni đồng, ngó bên tê đồng, mênh mông bát ngát.
Đứng bên tê đồng, ngó bên ni đồng, bát ngát mênh mông.
Thân em như chẽn lúa đòng đòng,
Phất phơ dưới ngọn nắng hồng ban mai.”
TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN BIỂU CẢM
1. Văn biểu cảm:
- Văn biểu cảm (văn trữ tình) là văn bản viết ra nhằm biểu đạt tình cảm, cảm xúc, sự đánh giá của con người đối với thế giới xung quanh và khêu gợi lòng đồng cảm nơi người đọc.
Tùy bút
TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN BIỂU CẢM
1. Văn biểu cảm:
- Văn biểu cảm là văn bản viết ra nhằm biểu đạt tình cảm, cảm xúc, sự đánh giá của con người đối với thế giới xung quanh và khêu gợi lòng đồng cảm nơi người đọc.
- Văn biểu cảm (còn gọi là văn trữ tình) bao gồm các thể loại văn học như thơ trữ tình, ca dao trữ tình, tùy bút,…
Tùy bút
TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN BIỂU CẢM
1. Văn biểu cảm:
2. Đặc điểm chung của văn biểu cảm:
Văn biểu cảm biểu lộ tình cảm, cảm xúc thường thấm nhuần tư tưởng nhân văn của con người.
(yêu con người, yêu thiên nhiên, yêu Tổ quốc, ghét những thói tầm thường, độc ác...)
TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN BIỂU CẢM
1. Văn biểu cảm:
2. Đặc điểm chung của văn biểu cảm:
(1) Thảo thương nhớ ơi ! Mới ngày nào Thảo còn ngồi chung một bàn với Hồng, Minh, Ngọc, thế mà nay Thảo đã theo cha mẹ vào Thành phố Hồ Chí Minh, để cho bọn mình xiết bao mong nhớ. Thảo có nhớ những lần chúng mình cùng dạo Hồ Tây, cùng chơi Thủ Lệ, cùng tham quan Ao Vua? Thảo có nhớ một lần mình ốm dài, Thảo chép bài cho mình?
(Bài làm của học sinh)
 Biểu cảm trực tiếp.
 Cảm xúc được thể hiện trực tiếp bằng từ ngữ.
3. Các cách biểu cảm:
TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN BIỂU CẢM
1. Văn biểu cảm:
2. Đặc điểm chung của văn biểu cảm:
(2)Vào đêm trước ngày khai trường của con, mẹ không ngủ được. Một ngày kia, còn xa lắm, ngày đó con sẽ biết thế nào là không ngủ được. Còn bây giờ giấc ngủ đến với con dễ dàng như uống một li sữa, ăn một cái kẹo. Gương mặt thanh thoát của con tựa nghiêng trên gối mềm, đôi môi hé mở và thỉnh thoảng chúm lại như đang mút kẹo....
(Lý Lan – Cổng trường mở ra)
 Cảm xúc được thể hiện thông qua việc kể, miêu tả tâm trạng của người mẹ.
 Biểu cảm gián tiếp.
3. Các cách biểu cảm:
TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN BIỂU CẢM
1. Văn biểu cảm:
2. Đặc điểm chung của văn biểu cảm:
3. Các cách biểu cảm:
+ Biểu cảm trực tiếp qua tiếng kêu, lời than.
+ Biểu cảm gián tiếp khơi gợi tình cảm qua sử dụng các biện pháp tự sự, miêu tả, …
III. LUYỆN TẬP
a) Hải đường: loài cây nhỡ, họ chè, lá dài, dày, mặt trên bóng, mép có nhiều răng cưa. Hoa mọc từ 1 đến 3 đoá ở gần ngọn cây, ngọn cành, có cuống dài, tràng hoa màu đỏ tía, nhị đực rất nhiều. Hoa nở ở Việt Nam vào dịp tết âm lịch, đẹp, không thơm. Thường trồng làm cảnh.
(Theo từ điển Bách Khoa nông nghiệp)
III. LUYỆN TẬP
b) Từ cổng vào, lần nào tôi cũng phải dừng lại ngắm những cây hải đường trong mùa hoa của nó, hai cây đứng đối nhau trước tấm bình phong cổ, rộ lên hàng trăm đoá ở đầu cành phơi phới như một lời chào hạnh phúc. Nhìn gần, hải đường có một màu đỏ thắm rất quý, hân hoan, say đắm. Tôi vốn không thích cái lối văn hoa của các nhà nho cứ muốn tôn xưng hoa hải đường bằng hình ảnh của những người đẹp vương giả. Sự thực ở nước ta hải đường đâu phải chỉ mọc nơi sân nhà quyền quý, nó sống khắp các vườn dân, cả đình, chùa, nhà thờ họ. Dáng cây cũng vậy, lá to thật khỏe, sống lâu nên cội cành thường sần lên những lớp rêu da rắn màu gỉ đồng, trông dân dã như cây chè đất đỏ. Hoa hải đường rạng rỡ, nồng nàn, nhưng không có vẻ gì là yểu điệu thục nữ, cánh hoa khum khum như muốn phong lại cái nụ cười má lúm đồng tiền. Bỗng nhớ năm xưa, lần đầu từ miền Nam ra Bắc lên Đền Hùng, tôi ngẩn ngơ đứng ngắm hoa hải đường nở đỏ núi Nghĩa Lĩnh.
(Theo Hoàng Phủ Ngọc Tường, Hoa trái quanh tôi)
? So sánh hai đoạn văn sau và cho biết đoạn nào là văn biểu cảm? Vì sao? Hãy chỉ ra nội dung biểu cảm của đoạn văn ấy.
Đoạn a Không phải là văn biểu cảm. Vì chỉ nêu đặc điểm hình dáng, công dụng hoa hải đường, không bộc lộ cảm xúc.
Đoạn b Là đoạn văn biểu cảm. Vì bộc lộ tình cảm, cảm xúc, thái độ của tác giả (hạnh phúc, hân hoan, say đắm; phản đối cách đánh giá của các nhà nho xưa; bồi hồi nhớ lại kỉ niệm cũ).