GV : TRẦN THỊ TRANG
BÀI 13:
ẢNH HƯỞNG CỦA MÔI TRƯỜNG LÊN SỰ BIỂU HIỆN CỦA GEN
Nội dung
I. Mối quan hệ giữa gen và tính trạng
II. Sự tương tác giữa kiểu gen và môi trường
III. Mức phản ứng của kiểu gen
Nội dung
I. Mối quan hệ giữa gen và tính trạng
II. Sự tương tác giữa kiểu gen và môi trường
III. Mức phản ứng của kiểu gen
1. Khái niệm
2. Đặc điểm
3. Phương pháp xác định mức phản ứng
4. Sự mềm dẻo về kiểu hình

Quá trình biểu hiện của gen đến tính trạng trải qua nhiều giai đoạn, nên có thể bị nhiều yếu tố môi trường bên trong cũng như bên ngoài cơ thể chi phối.
Thông tin di truyền ở trong gen sẽ được biểu hiện thành tính trạng (kiểu hình) thông qua những cơ chế nào?
I. MỐI QUAN HỆ GIỮA GEN VÀ TÍNH TRẠNG

VD 1: Giống Thỏ Himalaya
II. SỰ TƯƠNG TÁC GIỮA KIỂU GEN VÀ MÔI TRƯỜNG
1. Các ví dụ:
- Tại vị trí đầu mút cơ thể (tai, bàn chân, đuôi, mõm) có lông màu đen
- Các tế bào ở vùng khác có nhiệt cao hơn nên gen không tổng hợp được melanin  lông màu trắng.
- Các tế bào ở đầu mút cơ thể có nhiệt độ thấp nên tổng hợp được sắc tố melanin  lông màu đen.
- Ở những ví trí khác lông có màu trắng
Tại sao các tế bào của cùng một cơ thể có cùng một kiểu gen nhưng lại biểu hiện ra những kiểu hình khác nhau ở các bộ phận cơ thể khác nhau?
Tai, bàn chân, đuôi, mõm  lông đen
Cạo lông trắng trên lưng + buộc đá lạnh
KQ : Ở lưng lông mọc có màu đen
Tổng hợp Melanin  Lông đen
Không tổng hợp Melanin  Lông trắng
Thí nghiệm chứng minh
Nhiệt độ cao có thể ảnh hưởng đến sự biểu hiện của gen tổng hợp melanin như thế nào?
II. SỰ TƯƠNG TÁC GIỮA KIỂU GEN VÀ MÔI TRƯỜNG








Cạo phần lông trắng trên lưng thỏ  buộc vào đó một cục nước đá. Tại vị trí này, lông mọc lên lại có màu đen.
* Thí nghiệm :
II. SỰ TƯƠNG TÁC GIỮA KIỂU GEN VÀ MÔI TRƯỜNG:
* Giải thích
Các tế bào ở đầu mút cơ thể có nhiệt độ thấp hơn  có khả năng tổng hợp được sắc tố mêlanin  lông màu đen.
Các vùng khác có nhiệt độ cao hơn không tổng hợp mêlanin  lông màu trắng.
II. SỰ TƯƠNG TÁC GIỮA KIỂU GEN VÀ MÔI TRƯỜNG:
Bài 9: ẢNH HƯỞNG CỦA MÔI TRƯỜNG LÊN SỰ BIỂU HIỆN CỦA GEN
I. MỐI QUAN HỆ GIỮA GEN VÀ TÍNH TRẠNG
VÍ DỤ :
II. SỰ TƯƠNG TÁC GIỮA KIỂU GEN VÀ MÔI TRƯỜNG:
b. Ví dụ 2: Hoa cẩm tú cầu
II. SỰ TƯƠNG TÁC GIỮA KIỂU GEN VÀ MÔI TRƯỜNG
b. Ví dụ 2
Các cây hoa cẩm tú cầu: màu hoa có thể biểu hiện ở dạng biến thiên màu sắc giữa đỏ và tím, tương ứng với độ pH của đất.
a. Ví dụ 1:
VÍ DỤ
a. Ví dụ 1
II. SỰ TƯƠNG TÁC GIỮA KIỂU GEN VÀ MÔI TRƯỜNG
VD2: Hoa Cẩm Tú Cầu
- Màu sắc hoa tùy thuộc vào độ pH của đất.
- Vậy môi trường ngoài (độ pH) có thể ảnh hưởng đến sự biểu hiện của gen
II. SỰ TƯƠNG TÁC GIỮA KIỂU GEN VÀ MÔI TRƯỜNG
VD3: Bệnh phêninkêtô niệu ở người:
- Do một gen lặn trên NST thường quy định. Bệnh này do rối loạn chuyển hóa axit amin phêninalanin.
- Hậu quả: bị thiểu năng trí tuệ.
- Nếu phát hiện sớm và áp dụng chế độ ăn kiêng giảm thức ăn có phênialanin thì cơ thể có thể phát triển bình thường.
Từ các ví dụ trên, ta có thể kết luận về mối quan hệ giữa KG - môi trường - KH như thế nào?
* Vậy thức ăn có thể ảnh hưởng đến sự biểu hiện của gen.
2. Kết luận:
- Môi trường trong và ngoài cơ thể có thể ảnh hưởng đến sự biểu hiện của gen.
- Bố mẹ không truyền cho con những tính trạng đã hình thành sẵn mà di truyền 1 kiểu gen.
- Kiểu hình là kết quả sự tương tác giữa kiểu gen với môi trường cụ thể.
Vd: Con tắc kè biến đổi màu sắc theo nền môi trường
Bài 9: ẢNH HƯỞNG CỦA MÔI TRƯỜNG LÊN SỰ BIỂU HIỆN CỦA GEN
I. MỐI QUAN HỆ GIỮA GEN VÀ TÍNH TRẠNG
II. SỰ TƯƠNG TÁC GIỮA KIỂU GEN VÀ MÔI TRƯỜNG:
II. SỰ TƯƠNG TÁC GIỮA KIỂU GEN VÀ MÔI TRƯỜNG
2. Kết luận:
2. Kết luận
Kiểu hình là kết quả của sự tương tác giữa kiểu gen với môi trường cụ thể.
Từ các ví dụ trên  Rút ra kết luận?
1. Ví dụ :
Bài 9: ẢNH HƯỞNG CỦA MÔI TRƯỜNG LÊN SỰ BIỂU HIỆN CỦA GEN
I. MỐI QUAN HỆ GIỮA GEN VÀ TÍNH TRẠNG
III. MỨC PHẢN ỨNG CỦA KIỂU GEN :
II. SỰ TƯƠNG TÁC GIỮA KIỂU GEN VÀ MÔI TRƯỜNG
III. MỨC PHẢN ỨNG CỦA KIỂU GEN
Cây mũi mác
MT2: lá dạng bản rộng
MT3: lá dạng mũi mác
MT1: lá dạng bản dài
2. Sự mềm dẻo kiểu hình (Thường biến)
III. MỨC PHẢN ỨNG CỦA KIỂU GEN
Môi trường 1
Kiểu hình 1
Môi trường 2
Kiểu hình 2
Môi trường 3
Kiểu hình 3
Môi trường n
Kiểu hình n
……
Kiểu gen 1
a. Khái niệm
III. MỨC PHẢN ỨNG CỦA KIỂU GEN
1. Mức phản ứng của kiểu gen
Mức phản ứng của kiểu gen là tập hợp các kiểu hình của cùng một kiểu gen tương ứng với các môi trường khác nhau.
Kiểu hình 1
Mức phản ứng của kiểu gen do yếu tố nào quy định?
Mức phản ứng của kiểu gen được chia làm mấy loại?
III. MỨC PHẢN ỨNG CỦA KIỂU GEN
Vd: ở gà Tam Hoàng
+ Nuôi rất tốt : 3kg, lông vàng
+ Nuôi tốt: 2.5kg, lông vàng
+ Nuôi bình thường: 2kg, lông vàng
+ Nuôi không tốt: 1kg, lông vàng
→ chế độ dinh dưỡng ảnh hưởng lớn đến trọng lượng nhưng ít ảnh hưởng đến màu lông.
Tính trạng số lượng có mức phản ứng rộng
Tính trạng chất lượng có mức phản ứng hẹp
Bài 9: ẢNH HƯỞNG CỦA MÔI TRƯỜNG LÊN SỰ BIỂU HIỆN CỦA GEN
III. MỨC PHẢN ỨNG CỦA KIỂU GEN :
III. MỨC PHẢN ỨNG CỦA KIỂU GEN
1. Khái niệm
* Tập hợp các kiểu hình của cùng 1 kiểu gen tương ứng với các môi trường khác nhau  mức phản ứng của 1 kiểu gen.
1. Khái niệm
2. Đặc điểm
* Đặc điểm:
Mức phản ứng do yếu tố nào quy định?
Mức phản ứng được chia làm mấy loại?
III. MỨC PHẢN ỨNG CỦA KIỂU GEN

- Mức phản ứng do kiểu gen quy định.
- Mức phản ứng có 2 loại:
+ Mức phản ứng rộng: gen quy định tính trạng số lượng.
+ Mức phản ứng hẹp: gen quy định tính trạng chất lượng.
- Hiện tượng một kiểu gen có thể thay đổi kiểu hình trước những điều kiện môi trường khác nhau được gọi là sự mềm dẻo kiểu hình(hay còn gọi là thường biến).
III. MỨC PHẢN ỨNG CỦA KIỂU GEN
2. Sự mềm dẻo kiểu hình (Thường biến)
- Nguyên nhân : Do sự thay đổi của môi trường và do sự tự điều chỉnh về sinh lí.
- Hiện tượng một kiểu gen có thể thay đổi kiểu hình trước những điều kiện môi trường khác nhau được gọi là sự mềm dẻo kiểu hình (hay còn gọi là thường biến)
- Đặc điểm:
+ Biến đổi đồng loạt theo 1 hướng xác định tương ứng với môi trường.
+ Không di truyền
+ Mức độ mềm dẻo kiểu hình phụ thuộc vào kiểu gen
- Ý nghĩa : Giúp sinh vật thích nghi với những thay đổi của môi trường.
III. MỨC PHẢN ỨNG CỦA KIỂU GEN
2. Thường biến (sự mềm dẻo kiểu hình)
Bài 13: ẢNH HƯỞNG CỦA MÔI TRƯỜNG LÊN SỰ BIỂU HIỆN CỦA GEN
I. MỐI QUAN HỆ GIỮA GEN VÀ TÍNH TRẠNG
III. MỨC PHẢN ỨNG CỦA KIỂU GEN :
II. SỰ TƯƠNG TÁC GIỮA KIỂU GEN VÀ MÔI TRƯỜNG
III. MỨC PHẢN ỨNG CỦA KIỂU GEN :
2. Đặc điểm
1. Khái niệm
3. Phương pháp xác định mức phản ứng
Tạo các cá thể có cùng một kiểu gen.
 Nuôi hoặc trồng các cá thể có cùng kiểu gen ở các môi trường khác nhau.
 Theo dõi đặc điểm của các cá thể có cùng kiểu gen ở các môi trường khác nhau.
4. Sự mềm dẻo về kiểu hình (Thường biến)
- Khái niệm : Là hiện tượng một kiểu gen có thể thay đổi kiểu hình trước những điều kiện môi trường khác nhau.
- Nguyên nhân : Do sự tự điều chỉnh về sinh lí.
- Mục đích : giúp sinh vật thích nghi với những thay đổi của môi trường.
Mức độ mềm dẻo về kiểu hình phụ thuộc vào kiểu gen.
Mỗi kiểu gen chỉ có thể điều chỉnh kiểu hình của mình trong 1 phạm vi nhất định.
3. PP xác định mức phản ứng
4. Sự mềm dẻo về kiểu hình
Trả lời
các câu hỏi sau đây
CỦNG CỐ
Câu 1:
Kiểu hình của một cơ thể phụ thuộc vào
kiểu gen
điều kiện môi trường
kiểu gen và điều kiện môi trường
các tác nhân đột biến trong môi trường và quy luật di truyền chi phối các tính trạng.
Đúng
A
B
C
D
A
B
C
D
Câu 2:
Trong những ĐK thích hợp nhất, lợn Ỉ 9 tháng tuổi = 50 kg, lợn Đại bạch ở 9 tháng tuổi đã = 90 kg. KQ này nói lên
tính trạng cân nặng ở lợn Đại bạch do nhiều gen chi phối hơn ở lợn Ỉ
tính trạng cân nặng ở giống lợn Đại bạch có mức phản ứng rộng hơn so với lợn Ỉ.
vai trò của MT trong việc quyết định cân nặng của lợn
vai trò của KT nuôi dưỡng trong việc quyết định cân nặng của lợn.
Đúng
A
B
C
D
Câu 3:
Điều nào sau đây không đúng với thường biến?
Di truyền được.
Phát sinh trong đời cá thể không do biến đổi KG.
Phát sinh trong đời cá thể dưới ảnh hưởng của môi trường.
Là những biến đổi KH có cùng KG.
Đúng
A
B
C
D
Câu 4:
Sự phụ thuộc của tính trạng vào KG như thế nào?
Tính trạng số lượng phụ thuộc chủ yếu vào KG
Tính trạng chất lượng phụ thuộc chủ yếu vào KG
Tính trạng chất lượng ít phụ thuộc chủ yếu vào KG
Bất kỳ loại tính trạng nào cũng phụ thuộc vào KG
Đúng
DẶN DÒ VỀ NHÀ
Làm các bài tập Chương 2 (Bài 2, 3, 7)
để tiết sau ôn tập.
Bài học hôm nay của chúng ta
đến đây kết thúc.
Chúc quý thầy cô và các em sức khỏe - thành công