CHỦ ĐỀ : TRUYỆN KIỀU


E/MIÊU TẢ NỘI TÂM
TRONG VĂN BẢN
TỰ SỰ


I.TÌM HIỂU YẾU TỐ MIÊU TẢ NỘI TÂM
TRONGVĂN BẢN TỰ SỰ
I/ Bài học
1/. TÌM HIỂU YẾU TỐ MIÊU TẢ NỘI TÂM TRONG VĂN BẢN TỰ SỰ
* Đọc lại đoạn trích “ Kiều ở lầu Ngưng Bích/ 93-94 và thực hiện các yêu cầu
Kiều ở lầu Ngưng Bích
Trước lầu Ngưng Bích khóa xuân,
Vẻ non xa tấm trăng gần ở chung.
Bốn bề bát ngát xa trông,
Cát vàng cồn nọ bụi hồng dặm kia….

….Tưởng người dưới nguyệt chén đồng
Tin sương luống những rày trông mai chờ
Bên trời góc bể bơ vơ
Tấm son gột rửa bao giờ cho phai
Xót người tựa cửa hôm mai
Quạt nồng ấp lạnh những ai đó giờ
Sân Lai cách mấy nắng mưa
Có khi gốc tử đã vừa người ôm
Buồn trông cửa bể chiều hôm
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa?
Buồn trông ngọn nước mới sa,
Hoa trôi man mác biết là về đâu?
Buồn trông nội cỏ rầu rầu,
Chân mây mặt đất một màu xanh xanh
Buồn trông gió cuốn mặt duềnh,
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi.
(Trích Truyện Kiều – Nguyễn Du)
Tìm những câu thơ tả cảnh và những câu thơ miêu tả tâm trạng của kiều?
Tưởng người dưới nguyệt chén đồng,
Tin sương luống những rày trông mai chờ.
Bên trời góc bể bơ vơ,
Tấm son gột rửa bao giờ cho phai.
Xót người tựa cửa hôm mai,
Quạt nồng ấm lạnh những ai đó giờ?
Sân Lai cách mấy nắng mưa,
Có khi gốc tử đã vừa người ôm.
Miêu tả những suy nghĩ, tâm trạng của Kiều về :nỗi nhớ cha mẹ, Kim Trọng,về thân phận buồn tủi của chính mình.
=> Miêu tả nội tâm
=>Miêu tả nội tâm trực tiếp.
=> Đối tượng miêu tả không quan sát được trực tiếp từ bên ngoài .

Ân hận,thương Dế Choắt.
=> Miêu tả nội tâm trực tiếp của Mèn.
Thế nào là miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự ?
Miêu tả nội tâm trong văn bản tự sự là tái hiện những ý nghĩ cảm xúc và diễn biến tâm trạng của nhân vật.
Trước lầu Ngưng Bích khóa xuân
Vẻ non xa tấm trăng gần ở chung
Bốn bề bát ngát xa trông
Cát vàng cồn nọ bụi hồng dặm kia

Buồn trông cửa bể chiều hôm
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa?
Buồn trông ngọn nước mới sa
Hoa trôi man mác biết là về đâu?
Buồn trong nội cỏ rầu rầu,
Chân mây mặt đất một màu xanh xanh
Buồn trông gió cuốn mặt duềnh
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi
=>Tả cảnh sắc thiên nhiên ở lầu Ngưng Bích :Có thể hình dung ra đối tượng qua các giác quan.(Miêu tả bên ngoài)
Những câu thơ tả cảnh có mối quan hệ như thế nào với việc thể hiện nội tâm nhân vật ?


Buồn trông cửa bể chiều hôm
Thuyền ai thấp thoáng cánh buồm xa xa?



Buồn trông ngọn nước mới sa
Hoa trôi man mác biết là về đâu?





Buồn trong nội cỏ rầu rầu,
Chân mây mặt đất một màu xanh xanh







Buồn trông gió cuốn mặt duềnh
Ầm ầm tiếng sóng kêu quanh ghế ngồi
Tủi phận
Tuyệt vọng
Hoảng sợ
Cô đơn
=> Miêu tả cảnh cho thấy được tâm trạng bên trong của nhân vật và ngược lại.(Tả cảnh ngụ tình)=>Miêu tả nội tâm gián tiếp (cảnh vật)
Đọc đoạn văn và nhận xét cách miêu tả nội tâm của tác giả ?
=> Dằn vặt, đau khổ, ân hận, day dứt khi bán con Vàng.
=> Miêu tả nội tâm gián tiếp(nét mặt,cử chỉ)
Có mấy loại miêu tả nội tâm ?
* Phân loại : hai loại
- Miêu tả nội tâm trực tiếp.
- Miêu tả nội tâm gián tiếp.
Chỉ ra đối tượng được miêu tả trong 3 ví dụ sau ? Và cho biết cách miêu tả nội tâm trong 3 ví dụ trên ?
Cảnh vật, hình dáng,
…..
=> Quan sát được trực tiếp
từ bên ngoài.

Tâm trạng, suy nghĩ, tình
cảm, cảm xúc.
Không quan sát được trực
tiếp từ bên ngoài.
VD1:
Trước lầu Ngưng Bích khóa xuân
Vẻ non xa tấm trăng gần ở chung
VD3:
Xót người tựa cửa hôm mai,
Quạt nồng ấm lạnh những ai đó giờ?
Sân Lai cách mấy nắng mưa,
Có khi gốc tử đã vừa người ôm
VD2:
Vân xem trang trọng khác vời
Khuôn trăng đầy đặn nét ngài nở nang
Hoa cười ngọc thốt đoan trang
Mây thua nước tóc tuyết nhường màu da…
(?) Nếu trong văn tự sự ta bỏ đi phần miêu tả nội tâm nhân vật thì em thử hình dung nhân vật đó như thế nào?
 Nhân vật không sinh động, không thể hiện được tình cảm rõ ràng, không có linh hồn…
 Cần phải sử dụng miêu tả nội tâm nhân vật trong quá trình làm văn tự sự để bài viết của mình đạt hiệu quả cao nhất.
2. Kết luận (SGK)

II. LUYỆN TẬP:
“…Tôi giật sững người. Chẳng hiểu sao tôi phải bám chặt lấy tay mẹ. Thoạt tiên là sự ngỡ ngàng, rồi đến hãnh diện, sau đó là xấu hổ. Dưới mắt em tôi, tôi hoàn hảo đến thế kia ư? Tôi nhìn như thôi miên dòng chữ đề trên bức tranh: “Anh trai tôi”
(Bức tranh của em gái tôi - Tạ Duy Anh)
Bài tập 1.Tìm yếu tố miêu tả và cách miêu tả của nhân vật.
II. LUYỆN TẬP:
“…Tôi giật sững người. Chẳng hiểu sao tôi phải bám chặt lấy tay mẹ. Thoạt tiên là sự ngỡ ngàng, rồi đến hãnh diện, sau đó là xấu hổ. Dưới mắt em tôi, tôi hoàn hảo đến thế kia ư? Tôi nhìn như thôi miên dòng chữ đề trên bức tranh: “Anh trai tôi”
(Bức tranh của em gái tôi-Tạ Duy Anh)
Bài tập 1.Tìm yếu tố miêu tả và cách miêu tả của nhân vật.
Miêu tả nội tâm nhân vật người anh
=>Miêu tả nội tâm trực tiếp.
Tình huống 1: Em cho một người bạn khác lớp mượn máy tính. Đến giờ học, em không nhớ nên đã nghi cho bạn ngồi bên cạnh lấy trộm máy tính của mình và tỏ ra ghét bạn.Một thời gian sau, em mới biết là mình nghi oan cho bạn. Tâm trạng em lúc đó thế nào?
Tình huống 2: Vô tình đã xem trộm nhật kí của bạn và bị bạn phát hiện.
Tình huống 3:Tôi hay vi phạm nội quy của lớp nên thường xuyên bị lớp trưởng nhắc nhở.Tôi tức lắm nên đã trả thù bằng cách sút quả bóng vào mặt làm cho máu mũi của nó trào ra. Trả thù được nhưng sao tôi thấy không vui.
II. LUYỆN TẬP:
Bài tập 2: Ghi lại tâm trạng của em sau khi để xảy ra một chuyện có lỗi với bạn:
* Lưu ý HS: Không phải kể lại sự việc mà ghi lại tâm trạng của em khi gây ra sự việc đó.