Văn bản:
Cổng trường mở ra
Lí Lan
- Lý Lan sinh năm 1957, tại Thủ Dầu Một, tỉnh Bình Dương.
 - Lý Lan là nhà văn, nhà giáo, là một dịch giả nổi tiếng.
I. Tìm hiểu chung
 1. Tác giả
 2. Tác phẩm:
a) Xuất xứ: trích từ Báo Yêu Trẻ, số 166, ngày 1-9-2000, tại TP Hồ Chí Minh.
b) Thể loại : Văn bản nhật dụng

4
Những đặc điểm của văn bản nhật dụng
1. Khái niệm:
Văn bản nhật dụng không phải là khái niệm thể loại, cũng không chỉ kiểu văn bản. Văn bản nhật dụng có thể sử dụng mọi thể loại, mọi kiểu văn bản.
2. Nhật dụng: là gắn với cuộc sống bức thiết, hằng ngày, song tính bức thiết phải gắn với những vấn đề cơ bản gần gũi, bức thiết với cuộc sống con người và cộng đồng.
3. Đề tài chủ yếu: thiên nhiên, môi trường, năng lượng, dân số, quyền trẻ em, ma túy….
4. Những nội dung nhật dụng trong chương trình Ngữ vănTHCS
- Lớp 6: Tập trung một số văn bản viết về các di tích lịch sử, các danh lam thắng cảnh và thiên nhiên, môi trường.
- Lớp 7: Quyền trẻ em, nhà trường, phụ nữ, văn hóa- giáo dục
Lớp 7 có các văn bản nhật dụng
- Cổng trường mở ra – Lí Lan
- Mẹ tôi ( trích Những tấm lòng cao cả) của Ét-môn- đô đơ A- mi –xi
- Cuộc chia tay của những con búp bê – Khánh Hoài
- Ca Huế trên sông Hương – Hà Ánh Minh
* Nội dung phản ánh trong các văn bản
+ Hai văn bản Cổng trường mở ra và Mẹ tôi nhằm khai thác những nội dung có liên quan đến vấn đề người mẹ và nhà trường
+ Văn bản Cuộc chia tay của những con búp bê viết về quyền trẻ em.
+ Văn bản Ca Huế trên sông Hương giới thiệu văn hóa của một địa danh nổi tiếng với con sông thơ mộng.

Bố cục: 2 phần
+ Phần 1: Từ đầu đến “thế giới mà mẹ vừa bước vào”
-> Tâm trạng của mẹ và con trước ngày khai trường của con.
+ Phần 2: Phần còn lại
-> Tầm quan trọng của nhà trường đối với thế hệ trẻ.
Phương thức biểu đạt: Tự sự kết hợp với miêu tả và biểu cảm

 1. Tâm trạng của mẹ và con trước ngày khai trường:
II. Đọc - hiểu văn bản
Hãy nêu hòan cảnh nảy sinh tâm trạng của mẹ?
Trong đêm trước ngày khai trường tâm trạng của người mẹ và con có gì khác nhau?
Mẹ nghĩ gì, làm gì trong buổi tối ,trong đêm không ngủ ấy?

Tất cả các việc ấy thể hiện điều gì?
8
Mẹ
Nhân lúc con đang ngủ mà làm vài việc cho riêng mình. Nhưng hôm nay, mẹ không tập trung được vào việc gì cả.
Mẹ dém chăn, ém góc cẩn thận. Sau đó xem lại mọi thứ đã chuẩn bị cho con.
Mẹ lên giường và trằn trọc.
Mẹ thường không lo nhưng mẹ không ngủ được.
 1. Tâm trạng của mẹ và con trước ngày khai trường của con:
II. Đọc - hiểu văn bản
 a. Tâm trạng của người mẹ
- Mẹ không tập trung được vào việc gì cả.
- Mẹ lên giường và trằn trọc.
 Lo lắng, hồi hộp, bồn chồn.

Chi tiết nào chứng tỏ ngày khai trường để lại dấu ấn thật sâu đậm trong tâm hồn người mẹ?
Người mẹ nhớ lại buổi khai trường đầu tiên của mình
“Khi nhớ lại lòng con lại rạo rực những cảm xúc bâng khuâng, xao xuyến… Mẹ còn nhớ sự nôn nao, hồi hộp khi cùng bà ngoại đi tới gần ngôi trường và nỗi chơi vơi hốt hoảng khi cổng trường đóng lại, bà ngoại đứng bên ngoài cánh cổng như đứng bên ngoài cái thế giới mà mẹ vừa bước vào”.
Từ dấu ấn sâu đậm của ngày khai trường, điều mà mẹ mong muốn ở con là gì?
Mẹ mong con ghi lại cảm xúc về ngày khai trường đầu tiên trong tâm hồn. Từ đó thấy được ý nghĩa của ngày khai trường đầu tiên.
-> Sử dụng nhiều từ láy diễn tả cảm xúc, tâm trạng của mẹ.
 1. Tâm trạng của mẹ và con trước ngày khai trường của con:
II. Đọc - hiểu văn bản
 a. Tâm trạng của người mẹ
- Mẹ không tập trung được vào việc gì cả.
- Mẹ lên giường và trằn trọc.
 Lo lắng, hồi hộp, bồn chồn.
- Người mẹ nhớ lại buổi khai trường đầu tiên của mình
=> Diễn tả được tình cảm yêu thương sâu nặng của người mẹ dành cho con.
14
b. Tâm trạng của con:
Người con có tâm trạng như thế nào vào đêm trước ngày khai trường của mình? Điều đó được biểu hiện bằng những chi tiết nào?
- Hăng hái tranh với mẹ dọn dẹp đồ chơi.
- Giấc ngủ đến dễ dàng.
- Gương mặt thanh thoát, đôi môi hé mở.
- Vui, háo hức.
=> Ngây thơ, thanh thản, vô tư
II. Đọc hiểu văn bản.
2. Vai trò quan trọng của nhà trường:
Mẹ nghĩ và liên tưởng đến ngày khai trường ở Nhật bản như thế nào? Và mẹ mong ước điều gì?
Câu văn nào trong bài nói lên vai trò và tầm quan trọng to lớn của nhà trường đối với thế hệ trẻ?
..."Ai cũng biết rằng mỗi sai lầm trong giáo dục sẽ ảnh hưởng đến cả một thế hệ mai sau, và sai lầm một li có thể đưa thế hệ ấy đi chệch cả hàng dặm sau này."
NHẬT BẢN
- Là ngày lễ của toàn xã hội
- Bố mẹ đưa con đến trường
- Quan chức đến dự
- Đường phố trang trí đẹp
→ Giáo dục có vai trò rất quan trọng
Người mẹ nói :
“… bước qua cánh cổng trường là một thế giới kì diệu sẽ mở ra”.
Em hiểu “thế giới kì diệu” đó là gì ?
- Thế giới kì diệu đó là thế giới của những điều hay lẽ phải.
- Là thế giới của ánh sáng tri thức, của những hiểu biết lý thú, kỳ diệu mà nhân loại đã tích lũy hàng nghìn,vạn năm.
- Thế giới của tình bạn, thầy trò cao đẹp.
- Đó là thế giới của ước mơ, khát vọng của niềm tin, hi vọng…
- Trường học luôn mở rộng cửa đón nhận tất cả học sinh đến tuổi đến trường.
- Sau cánh cổng trường kia là cả một thế giới kì diệu
- Đến trường là niềm vui, niềm hạnh phúc, là quyền lợi của trẻ em
II. Đọc hiểu văn bản.
1. Tâm trạng của mẹ và con trước ngày khai trường của con
2. Tầm quan trọng của nhà trường:
 Nhà trường có vai trò giáo dục, đào tạo thế hệ trẻ trở thành những người có ích cho sự phát triển của xã hội.
21
III. Tổng kết:
1. Nội dung:
2. Nghệ thuật:
Văn bản thể hiện tấm lòng, tình cảm của người mẹ đối với con, đồng thời nêu lên vai trò to lớn của nhà trường đối với cuộc sống của mỗi con người.
- Lựa chọn hình thức tự bạch như những dòng nhật kí của người mẹ nói với con.
- Sử dụng ngôn ngữ biểu cảm.
22
Dặn dò – Luyện tập
- Soạn bài: “Mẹ tôi”
- Xem lại bài “Cổng trường mở ra"
23