Chào mừng các em đến với
giờ học môn Ngữ Văn
NGỮ VĂN 9
Văn bản:
ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
NGỮ VĂN 9
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
I. Đọc – Tìm hiểu chung
II. Đọc – Tìm hiểu chi tiết
III. Tổng kết
IV. Luyện tập
NỘI DUNG
I. ĐỌC – TÌM HIỂU CHUNG
Văn bản:
Đoàn thuyền đánh cá
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
I. Đọc – Tìm hiểu chung
1.Tác giả:
Huy Cận (1919 – 2005), tên thật là Cù Huy
Cận.
Quê ở làng Ân Phú, huyện Vụ Quang, tỉnh Hà
Tĩnh.
Sinh ra và lớn lên trong một gia đình nhà nho.
Là nhà thơ lớn của phong trào thơ Mới.
Tác phẩm chính: Lửa thiêng (1940), Trời mỗi
ngày lại sáng (1958), Đất nở hoa (1960)…

Dựa vào thông tin trong sách giáo khoa kết hợp với hiểu biết của em, em hãy nêu vài nét chính về nhà thơ Huy Cận?
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
I. Đọc – Tìm hiểu chung
2. Tác phẩm:
Xuất xứ:
- Bài thơ Đoàn thuyền đánh cá được sáng tác
ngày 4/10/1958 ở Quảng Ninh, in trong tập
"Trời mỗi ngày lại sáng“.
b) Hoàn cảnh sáng tác:
- Giữa năm 1958, chuyến đi thực tế dài ngày ở
vùng mỏ Quảng Ninh đã thổi cho hồn thơ Huy Cận
một cảm hứng viết về thiên nhiên đất nước, về lao
động và niềm vui trước cuộc sống mới. Bài thơ được
ra đời trong hoàn cảnh đó.

Dựa vào thông tin trong sách giáo khoa, em hãy nêu xuất xứ và hoàn cảnh sáng tác bài thơ của tác giả?
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
I. Đọc – Tìm hiểu chung
2. Tác phẩm:
Xuất xứ:
b) Hoàn cảnh sáng tác:
c) Đọc – chú thích: (SGK)










Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
I. Đọc – Tìm hiểu chung
Em hãy đọc diễn cảm bài thơ?
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
I. Đọc – Tìm hiểu chung
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
I. Đọc – Tìm hiểu chung
Mặt trời xuống biển như hòn lửa,
Sóng đã cài then, đêm sập cửa.
Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi,
Câu hát căng buồm cùng gió khơi.

Hát rằng: cá bạc biển Đông lặng,
Cá thu biển Đông như đoàn thoi
Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng.
Đến dệt lưới ta, đoàn cá ơi!

Thuyền ta lái gió với buồm trăng
Lướt giữa mây cao với biển bằng,
Ra đậu dặm xa dò bụng biển,
Dàn đan thế trận lưới vây giăng.

Cá nhụ cá chim cùng cá đé,
Cá song lấp lánh đuốc đen hồng,
Cái đuôi em quẫy trăng vàng choé.
Đêm thở: sao lùa nước Hạ Long.
Ta hát bài ca gọi cá vào,
Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao.
Biển cho ta cá như lòng mẹ
Nuôi lớn đời ta tự buổi nào.

Sao mờ, kéo lưới kịp trời sáng
Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng.
Vảy bạc đuôi vàng loé rạng đông,
Lưới xếp buồm lên đón nắng hồng.

Câu hát căng buồm với gió khơi,
Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời.
Mặt trời đội biển nhô màu mới,
Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi.
- Huy Cận -
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
I. Đọc – Tìm hiểu chung
2. Tác phẩm:
Xuất xứ:
b) Hoàn cảnh sáng tác:
c) Đọc – chú thich: (SGK)
d) Bố cục:
- Phần 1: Hai khổ đầu: Cảnh đoàn thuyền ra khơi
- Phần 2: Bốn khổ tiếp theo: Cảnh đoàn thuyền
đánh cá trên biển
- Phần 3: Khổ thơ cuối: Cảnh đoàn thuyền đánh cá
trở về
e) Đại ý:
- Khắc họa hình ảnh hài hòa giữa thiên nhiên và con
người lao động, bộc lộ niềm vui, niềm tự hào của
nhà thơ trước đất nước và cuộc sống.
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
I. Đọc – Tìm hiểu chung
Sau khi đọc xong, em hãy chia bố cục cho bài thơ, nêu đại ý của bài thơ?
II. ĐỌC – TÌM HIỂU CHI TIẾT
Văn bản:
Đoàn thuyền đánh cá
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
Em hãy quan sát hình ảnh sau, cho biết hình ảnh miêu tả khung cảnh gì?
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
CẢNH ĐOÀN THUYỀN RA KHƠI
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
II. Đọc – Tìm hiểu chi tiết
Cảnh đoàn thuyền ra khơi
“Mặt trời xuống biển như hòn lửa
Sóng đã cài then đêm sập cửa
Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi
Câu hát căng buồm cùng gió khơi

Hát rằng: cá bạc biển Đông lặng
Cá thu biển Đông như đoàn thoi
Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng
Đến dệt lưới ta đoàn cá ơi!”
Đọc lại những câu thơ miêu
tả cảnh đoàn thuyền ra khơi
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
II. Đọc – Tìm hiểu chi tiết
Cảnh đoàn thuyền ra khơi
Khung cảnh hoàng hôn trên biển vừa diễm lệ, vừa đầy sức sống:
"Sóng đã cài then đêm sập cửa".
Nghệ thuật so sánh nhân hóa: vũ trụ như một căn nhà khổng lồ
bước vào trạng thái nghỉ ngơi.
Có sự đối lập giữa vũ trụ và con người: Vũ trụ nghỉ ngơi >< con
người lao động.
"Sóng cài then đêm sập cửa - Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi":
(Vần thanh trắc >< vần thanh bằng)
Khí thế của những con người ra khơi đánh cá: mạnh mẽ, tươi vui,
lạc quan, yêu lao động.
 Diễn tả niềm vui yêu đời,yêu lao động, yêu cuộc sống tự do, tiếng
hát của những con người làm chủ quê hương giàu đẹp.
Nêu khung cảnh lúc đoàn
thuyền đi đánh cá?
Nêu tác dụng của việc sự
dụng nghệ thuật?
Nêu nghệ thuật được sử
dụng trong đoạn thơ?
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
II. Đọc – Tìm hiểu chi tiết
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
II. Đọc – Tìm hiểu chi tiết
Cảnh đoàn thuyền ra khơi

Câu hỏi luyện tập:
Nội dung của hai khổ thơ đầu bài thơ Đoàn thuyền đánh cá là:









Miêu tả cảnh kéo lưới trên biển
Miêu tả cảnh hoàng hôn trên biển
Miêu tả cảnh ra khơi
Miêu tả sự phong phú của các loài cá biển
Kiểm
tra
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
II. Đọc – Tìm hiểu chi tiết
Cảnh đoàn thuyền ra khơi

Câu hỏi luyện tập:
Câu thơ nào cho thấy việc đánh cá là công việc thường xuyên
của người dân làng chài:








Dàn đan thế trận lưới vây giăng
Đoàn thuyền đánh cá lại ra khơi
Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời
Đêm ngày dệt biển muôn luồng sáng
Kiểm
tra
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
Em hãy quan sát hình ảnh sau, cho biết hình ảnh miêu tả khung cảnh gì?
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
CẢNH ĐOÀN THUYỀN TRÊN BIỂN
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
II. Đọc – Tìm hiểu chi tiết

2. Cảnh đoàn thuyền đánh cá trên biển












Thuyền ta lái gió với buồm trăng
Lướt giữa mây cao với biển bằng,
Ra đậu dặm xa dò bụng biển,
Dàn đan thế trận lưới vây giăng.
Cá nhụ cá chim cùng cá đé,
Cá song lấp lánh đuốc đen hồng,
Cái đuôi em quẫy trăng vàng choé.
Đêm thở: sao lùa nước Hạ Long.
Ta hát bài ca gọi cá vào,
Gõ thuyền đã có nhịp trăng cao.
Biển cho ta cá như lòng mẹ
Nuôi lớn đời ta tự buổi nào.
Sao mờ, kéo lưới kịp trời sáng
Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng.
Vảy bạc đuôi vàng loé rạng đông,
Lưới xếp buồm lên đón nắng hồng.
Đọc lại những câu thơ miêu
tả cảnh đoàn thuyền đánh cá
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
II. Đọc – Tìm hiểu chi tiết

2. Cảnh đoàn thuyền đánh cá trên biển
- Khung cảnh biển đêm: thoáng đãng lấp lánh, ánh sáng đẹp, vẻ đẹp
lãng mạn, kỳ ảo của biển khơi.
- Nhà thơ đã tưởng tượng ngược lại, bóng sao ùa nước Hạ Long,
làm nên tiếng thở của đêm, một sự sáng tạo nghệ thuật - biển đẹp
màu sắc lấp lánh. Hình ảnh đẹp lộng lẫy và rự rỡ của các loài cá trên
biển: cá thu, cá song, cá nhụ, cá bạc,... với những màu sắc lung linh,
huyền ảo: hồng trắng, vàng chóe, vảy bạc, "đuôi vàng lóe rạng đông".






Nêu khung cảnh trong đoạn
thơ?
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
II. Đọc – Tìm hiểu chi tiết

2. Cảnh đoàn thuyền đánh cá trên biển
- Cảnh đoàn thuyền đánh cá trên biển:
“Thuyền ta lái gió với buồm trăng,
Lướt mây cao với biển bằng,
Ra đậu dặm xa dò bụng biển,
Dàn đan thế trận lưới vây giăng”
 Con thuyền đánh cá vốn nhỉ bé trước biển cả bao la đã trở thành
con thuyền kì vĩ, khổng lồ, hòa nhập với kích thước rộng lớn của vũ
trụ, thiên nhiên: lái gió, buồm trăng, mây cao, dò bụng biển,...





Đọc đoạn thơ thứ 4 và nêu
tác dụng của NT dùng từ?
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
II. Đọc – Tìm hiểu chi tiết

2. Cảnh đoàn thuyền đánh cá trên biển
“Ta hát bài ca gọi cá vào,
Gõ thuyền có nhịp trăng cao.
Sao mờ, kéo lưới kịp trời sáng,
Kéo xoăn tay chùm cá nặng”
Cảnh lao động với khí thế sôi nổi, hào hứng, khẩn trương, hang
say. Tinh thần sảng khoái ung dung, lạc quan, yêu biển, yêu lao động.
- Âm hưởng của tiếng hát là âm hưởng chủ đạo, niềm yêu say mê
cuộc sống, yêu biển, yêu quê hương, yêu lao động.
- Nhịp điệu khỏe khoắn, đa dạng, cách gieo vần biến hóa, sự tưởng
tượng phong phú, bút pháp lãng mạn.



Đọc đoạn thơ thứ 5 và nêu
nghệ thuật trong đoạn thơ?
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
II. Đọc – Tìm hiểu chi tiết
2. Cảnh đoàn thuyền đánh cá trên biển

Câu hỏi luyện tập:
Ý nào sau đây kể đầy đủ nhất tên các loại cá được nhắc đến
trong bài thơ?







Cá bạc, cá thu, cá nhụ, cá chim, cá chuối, cá song
Cá bạc, cá thu, cá nhụ, cá đé. 
Cá bạc, cá thu, cá nhụ, cá chim, cá đé, cá song
Cá bạc, cá thu, cá chim, cá song
Kiểm
tra
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
Em hãy quan sát hình ảnh sau, cho biết hình ảnh miêu tả khung cảnh gì?
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
CẢNH ĐOÀN THUYỀN TRỞ VỀ
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
II. Đọc – Tìm hiểu chi tiết
3. Cảnh đoàn thuyền đánh cá trở về
“Câu hát căng buồm với gió khơi,
Đoàn thuyền chạy đua cùng mặt trời.
Mặt trời đội biển nhô màu mới,
Mắt cá huy hoàng muôn dặm phơi.”






Đọc lại những câu thơ miêu
tả cảnh đoàn thuyền trở về
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
II. Đọc – Tìm hiểu chi tiết

3. Cảnh đoàn thuyền đánh cá trở về
- "Câu hát căng buồm".
- "Đoàn thuyền chạy đua".
- "Mặt trời đội biển".
- "Mắt cá huy hoàng…"
Gợi lên một cảnh kỳ vĩ, hào hùng, khắc họa đậm nét vẻ đẹp khỏe
mạnh và thành quả lao động của người dân miền biển.
Khi ra đi là lúc hoàng hôn, vũ trụ vào trạng thái nghỉ ngơi. Sau một
đêm lao động miệt mài, họ trở về trong cảnh bình minh, mặt trời bừng
sáng nhô màu mới, hình ảnh mặt trời cuối bài thơ là hình ảnh mặt
trời rực rỡ với muôn triệu mặt trời nhỏ lấp lánh trên thuyền: Một cảnh
tượng huy hoàng của thiên nhiên và lao động.


Nêu nét đặc sắc trong đoạn
thơ cuối cùng của bài thơ?
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
II. Đọc – Tìm hiểu chi tiết
3. Cảnh đoàn thuyền đánh cá trở về

Câu hỏi luyện tập:
Khổ thơ cuối nói về khoảng thời gian nào?







Bình minh
Đêm tối
Giữa trưa
Hoàng hôn
Kiểm
tra
II. TỔNG KẾT
Văn bản:
Đoàn thuyền đánh cá
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
III. Tổng kết
Nghệ thuật
Nghệ thuật: bài thơ được viết trong không khí phơi phới, phấn khởi
của những con người lao động với bút pháp lãng mạn, khí thế tưng
bừng của cuộc sống mới tạo cho bài thơ một vẻ đẹp hoành tráng mơ
mộng.







Nêu nghệ thuật được tác giả
sử dụng trong bài thơ?
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
III. Tổng kết
2. Nội dung
Ca ngợi sự giàu đẹp của biển, sự giàu đẹp trong tâm hồn của những
người lao động mới, phơi phới tin yêu cuộc sống mới, ngày đêm chạy
đua với thời gian để cống hiến, để xây dựng, ho là những con người
đáng yêu, đáng quý trọng.







Nêu nội dung của bài thơ?
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
III. Tổng kết


Câu hỏi luyện tập:
Nhận định nào nói chính xác giọng điệu bài thơ?







Buồn bã, ưu tư
Sôi nổi, khỏe khoắn
Thủ thỉ, thiết tha
Nhẹ nhàng, trong sáng
Kiểm
tra
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
III. Tổng kết


Câu hỏi luyện tập:
Bài thơ "Đoàn thuyền đánh cá" thuộc phương thức biểu đạt
chính nào?







Tự sự
Miêu tả
Biểu cảm, miêu tả
Nghị luận
Kiểm
tra
IV. LUYỆN TẬP
Văn bản:
Đoàn thuyền đánh cá
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
IV. Luyện tập
Trắc nghiệm: Khoanh vào đáp án đúng nhất:
Bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá” viết về vùng biển nào?








Hạ Long (Quảng Ninh)
Cửa Lò (Nghệ An)
Đồ Sơn (Hải Phòng)
Sầm Sơn (Thanh Hóa)
Kiểm
tra
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
IV. Luyện tập
Trắc nghiệm: Khoanh vào đáp án đúng nhất:
Bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá” được viết vào năm nào?








1958
1969
1963
1959
Kiểm
tra
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
IV. Luyện tập
Trắc nghiệm: Khoanh vào đáp án đúng nhất:
Bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá” được in trong tập thơ nào?








Trời mỗi ngày lại sáng
Vầng trăng quầng lửa
Hương cây – Bếp lửa
Đầu súng trăng treo
Kiểm
tra
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
IV. Luyện tập
Trắc nghiệm: Khoanh vào đáp án đúng nhất:
Cảm xúc chủ đạo của bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá” là gì?








Cảm hứng về thiên nhiên và lao động
Cảm hứng về con người và lao động
Cảm hứng về chiến tranh và hòa bình
Cảm hứng về thiên nhiên và đất nước
Kiểm
tra
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
IV. Luyện tập
Trắc nghiệm: Khoanh vào đáp án đúng nhất:
Bài thơ được bố cục theo hành trình của một chuyến ra khơi
của đoàn thuyền đánh cá. Từ lúc con thuyền ra khơi, đánh cá và
trở về.
Nhận xét trên đúng hay sai?







Đúng
Sai
Kiểm
tra
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
IV. Luyện tập
Trắc nghiệm: Khoanh vào đáp án đúng nhất:
Xác định nội dung và bố cục của bài thơ bằng cách nối:








Phần 1: 2 khổ thơ đầu
Phần 2: 4 khổ thơ tiếp
Phần 3: Khổ thơ cuối
Cảnh đoàn thuyền đánh cá trên biển
Kiểm
tra
Cảnh đoàn thuyền đánh cá trở về
Cảnh đoàn thuyền đánh cá ra khơi
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
IV. Luyện tập
Trắc nghiệm: Khoanh vào đáp án đúng nhất:
Gạch chân dưới loài cá không xuất hiện trong bài thơ:

Cá bạc, cá thu, cá chép, cá nhụ, cá chim, cá voi, cá đé, cá song. 






Kiểm
tra
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
IV. Luyện tập
2. Giới thiệu đề thi tuyển sinh vào lớp 10 môn Ngữ Văn của
Sở Giáo Dục và Đào tạo thành phố Hà Nội











Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
IV. Luyện tập
Cho biết tên tác giả và năm sáng tác của bài thơ ấy.
- Tác giả của bài Đoàn thuyền đánh cá là Huy Cận (1919-2005).
- Bài thơ được sáng tác năm 1958.
2. Xác định các từ thuộc trường từ vựng chỉ thiên nhiên ở
những câu thơ sau:
“Thuyền ta lái gió với buồm trăng
Lướt giữa mây cao với biển bằng".
Biện pháp tu từ nói quá cùng những hình ảnh giàu sức liên
tưởng được sử dụng trong hai câu thơ này có tác dụng gì?
Các từ thuộc trường từ vựng chỉ thiên nhiên: thuyền, gió, buồm, trăng,
mây, biển.
Biện pháp: “Lướt giữa mây cao với biển bằng” có tác dụng miêu tả
con thuyền bỗng mang sức mạnh và vẻ đẹp của vũ trụ. Con người
trong tư thế làm chủ thiên nhiên, làm chủ biển trời quê hương
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
IV. Luyện tập
3. Ghi lại chính xác câu thơ trong một bài thơ của Chủ tịch Hồ
Chí Minh mà em đã được học ở chương trình Ngữ văn Trung học
cơ sở cũng có hình ảnh con thuyền trong đêm trăng.

Trích bài thơ Nguyên tiêu của Chủ tịch Hồ Chí Minh, ngữ văn lớp 7.
‘Kim dạ nguyên tiêu nguyệt chính viên,
Xuân giang, xuân thuỷ tiếp xuân thiên.
Yên ba thâm xứ đàm quân sự,
Dạ bán quy lai nguyệt mãn thuyền”
Văn bản: ĐOÀN THUYỀN ĐÁNH CÁ
IV. Luyện tập
4. Viết một đoạn văn khoảng 12 câu theo cách lập luận diễn dịch
làm rõ hình ảnh người lao động ở khổ thơ dưới đây, trong đó sử
dụng phép lặp để liên kết và câu có thành phần phụ chủ (gạch
dưới những từ ngữ dùng làm phép lặp và thành phần phụ chủ)
"Sao mờ kéo lưới kịp trời sáng
Ta kéo xoăn tay chùm cá nặng
Vẩy bạc đuôi vàng lóe rạng đông
Lưới xếp buồm lên đón nắng hồng."

(Trích Ngữ văn 9, tập một, NXB Giáo dục Việt Nam 2017)
Thời gian làm bài của em là 5 phút. Em có thể tham khảo gợi ý này.
Hết giờ rồi!! Đọc bài làm của của em trước lớp, cùng nhận xét để rút ra ưu điểm và khuyết điểm.
Hướng dẫn về nhà:
Học thuộc lòng bài thơ “Đoàn thuyền đánh cá”
Soạn bài tiếp theo “Bếp lửa”
CẢM ƠN CÁC EM ĐÃ THEO DÕI BÀI HỌC!