H. Quan sát các văn bản sau và cho biết tác dụng của từ “nhưng”.
+ Nhà Lan ở rất xa trường nhưng không bao giờ bạn ấy đi học muộn.
+ Tôi không ngờ Dế Choắt nói với tôi một câu như thế này:
- Thôi, tôi ốm yếu quá rồi, chết cũng được. Nhưng trước khi nhắm mắt, tôi khuyên anh: ở đời mà có thói hung hăng bậy bạ, có óc mà không biết nghĩ, sớm muộn rồi cũng mang vạ vào mình đấy.
H. Em hiểu liên kết là gì?
(Hoạt động chung cả lớp: chia sẻ)
liên: liền
kết: nối, buộc
=> liến kết: là nối liền nhau, gắn bó với nhau.
4. Liên kết trong văn bản
a. Đọc các câu văn dưới đây và cho biết mối quan hệ về nội dung giữa chúng.
Tôi nhớ đến mẹ tôi “lúc người còn sống, tôi lên mười”. Mẹ tôi âu yếm dắt tay tôi đi trên con đường dài và hẹp. Sáng nay, lúc cô giáo đến thăm, tôi nói với mẹ có nhỡ thốt ra một lời thiếu lễ độ. Còn chiều nay, mẹ tôi cho tôi đi dạo chơi với anh con trai lớn của bác gác cổng.

+ Ở câu 1, tác giả viết về thời quá khứ “Lúc người còn sống, tôi lên mười”. Có nghĩa là ở thời điểm ấy người mẹ của nhân vật tôi đã mất.
+ Ở câu hai, ba, bốn chuyển qua thời hiện tại người mẹ đó vẫn còn sống.

1. Bài tập a trang 7
a.Đọc các câu văn dưới đây và cho biết mối quan hệ về nội dung giữa chúng:
Tôi nhớ đến mẹ tôi “lúc người còn sống, tôi lên mười”. Mẹ tôi âu yếm dắt tay tôi đi trên con đường dài và hẹp. Sáng nay, lúc cô giáo đến thăm, tôi nói với mẹ có nhỡ thốt ra một lời thiếu lễ độ. Còn chiều nay, mẹ tôi cho tôi đi dạo chơi với anh con trai lớn của bác gác cổng.

Các câu trong đoạn văn nhắc đến mẹ.
Dường như chúng được liên kết theo mạch thời gian: nhớ lại, hiện tại, sáng nay, chiều nay.
Thực tế thì mỗi một câu trong đoạn văn đề cập đến nội dung khác nhau, giữa chúng không có sự liên kết.
-> Các câu văn thiếu logic về mặt nội dung.

Bài tập b trang 8
H. Đọc các câu văn sau và chỉ ra sự chưa thống nhất của chúng. Hãy sửa lại để đoạn văn đảm bảo tính thống nhất.
Hđ cặp đôi (5’): báo cáo, điều hành chia sẻ.
Mét ngµy kia, cßn xa l¾m, ngµy ®ã con sÏ biÕt thÕ nµo lµ kh«ng ngñ ®­ưîc. GiÊc ngñ ®Õn víi con dÔ dµng như­ uèng mét li s÷a, ¨n mét c¸i kÑo. Gư¬ng mÆt thanh tho¸t cña ®øa trÎ tùa nghiªng trªn gèi mÒm, ®«i m«i hÐ më vµ thØnh tho¶ng chóm l¹i nh­ư ®ang mót kÑo.

+ Về nội dung:
- Câu 1 nói về tình trạng không ngủ đ­ược của con
- Câu 2 nói đến giấc ngủ.
- Đối t­­ượng nói đến ở câu 1,2 là đứa con.
- Đối tượng nói đến ở câu 3 lại là đứa trẻ.
-> Giữa câu 1,2 với câu 3 ch­­ưa có sự liên kết (Ý diễn đạt chưa rõ)

Bài tập b trang 8
H. Đọc các câu văn sau và chỉ ra sự chưa thống nhất của chúng. Hãy sửa lại để đoạn văn đảm bảo tính thống nhất.
Hđ cặp đôi (5’): báo cáo, điều hành chia sẻ.
Mét ngµy kia, cßn xa l¾m, ngµy ®ã con sÏ biÕt thÕ nµo lµ kh«ng ngñ ®­ưîc. GiÊc ngñ ®Õn víi con dÔ dµng như­ uèng mét li s÷a, ¨n mét c¸i kÑo. Gư¬ng mÆt thanh tho¸t cña ®øa trÎ tùa nghiªng trªn gèi mÒm, ®«i m«i hÐ më vµ thØnh tho¶ng chóm l¹i nh­ư ®ang mót kÑo.

+ Về hình thức:
Thiếu từ liên kết
-> Các câu trong đoạn văn chưa có tính liên kết. Vì giữa các câu chưa có sự thống nhất với nhau cả về nội dung và hình thức.

Về nội dung
Thay từ: đứa trẻ bằng từ con.

Về hình thức:
Thêm cụm từ: Còn bây giờ vào đầu câu 2.
II. Luyện tập
1. Bài tập 3a (Tr9): sắp xếp các câu văn để tạo thành một đoạn văn hoàn chỉnh.
Sắp xếp theo trình tự: 3, 2, 1.

2. Bài tập 3b
Hai câu văn tách khỏi văn bản tưởng như rời rạc (C1 nói về mẹ, C2 nói về con) nhưng đoạn văn không chỉ có hai câu đó mà còn có những câu tiếp sau.
Câu 3 nối 2 câu trên thành một thể thống nhất làm cho đoạn văn trở thành thống nhất.
- Câu 2 chính là nguyên nhân dẫn đến sự việc được nói đến ở câu 1.
Bài tập bổ sung
Điền từ ngữ thích hợp vào chỗ trống
Bà ơi! Cháu thường về đây, ra vườn, đứng dưới gốc na, gốc ổi mong tìm lại hình bóng của ......... và nhớ lại ngày nào...... trồng cây,.......... chạy lon ton bên bà. ..... bảo khi nào cây có quả...... sẽ dành quả to nhất, ngon nhất cho........... , nhưng cháu lại bảo quả to nhất, ngon nhất phải để phần bà. ............ bà ôm cháu vào lòng, hôn cháu một cái thật kêu.
(Theo Nguyễn Thu Thủy Tiên,
Những bức thư đoạt giải UPU)
bà
Thế là
bà
cháu
Bà
bà
cháu
Hướng dẫn học và làm bài ở nhà
+ Học thuộc nội dung ghi nhớ bài học.
+ Hoàn thành bài tập trong sách giáo khoa.
+ Viết đoạn văn có độ dài 5 đến 7 câu theo chủ đề về tình mẹ con (chỉ ra tính liên kết về nội dung và hỡnh th?c trong đoạn văn đó.)

+ Chuẩn bị soạn bài "B? c?c v� m?ch l?c trong van b?n" (m?c 3, 4 b�i 2 + m?c C1). D?c k? cỏc b�i t?p th?c hi?n yờu c?u trong t�i li?u.
4. Liên kết trong đoạn văn
a.Đọc các câu văn dưới đây và cho biết mối quan hệ về nội dung giữa chúng. Hãy sửa lại đoạn văn để đảm bảo tính thống nhất.

Tôi nhớ đến mẹ tôi “lúc người còn sống, tôi lên mười”. Mẹ tôi âu yếm dắt tay tôi đi trên con đường dài và hẹp. Sáng nay, lúc cô giáo đến thăm, tôi nói với mẹ có nhỡ thốt ra một lời thiếu lễ độ. Còn chiều nay, mẹ tôi cho tôi đi dạo chơi với anh con trai lớn của bác gác cổng.

+ Ở câu một, tác giả viết về thời quá khứ “Lúc người còn sống, tôi lên mười”. Có nghĩa là hiện tại người mẹ của nhân vật tôi đã mất.
Ở câu hai, ba, bốn chuyển qua thời hiện tại người mẹ đó vẫn còn sống.

-> Các câu văn thiếu logic về mặt nội dung:
Tiết 4 Tập làm văn LIÊN KẾT TRONG VĂN BẢN
1. Tính liên kết trong văn bản
a. Ví dụ (SGK/17)
Bố nhớ cách đây mấy năm, mẹ đã phải thức suốt đêm, cúi mình trên chiếc nôi trông chừng hơi thở hổn hển của con, quằn quại vì nỗi lo sợ, khóc nức nở khi nghĩ rằng có thể mất con! Hãy nghĩ xem, En – ri – cô à! Con mà lại xúc phạm đến mẹ con ư? Người mẹ sẵn sàng bỏ hết một năm hạnh phúc để tránh cho con một giờ đau đớn, người mẹ có thể đi ăn xin để nuôi con, có thể hi sinh tính mạng để cứu sống con!
Tiết 4 Tập làm văn LIÊN KẾT TRONG VĂN BẢN
1. Tính liên kết trong văn bản
a. Ví dụ (SGK/17)
So sánh với nội dung văn bản Mẹ tôi của Ét – môn – đô – đơ A – mi – xi, cho biết với nội dung như trên thì En – ri – cô có thể hiểu được những gì bố nói không? Lí do vì sao?
Tiết 4 Tập làm văn LIÊN KẾT TRONG VĂN BẢN
1. Tính liên kết trong văn bản
b. Kết luận
=> Muốn người đọc hiểu được nội dung trong văn bản, thì đoạn văn cần phải có sự liên kết.
* Ghi nhớ 1 Sgk/18
Tiết 4 Tập làm văn LIÊN KẾT TRONG VĂN BẢN
2. Phương tiện liên kết trong văn bản
a. Ví dụ 1: Bài tập 2 Sgk/19
=> Các câu văn trong đoạn không hướng về cùng một đề tài.
=> Liên kết về nội dung
=> Muốn văn bản có tính liên kết thì các câu văn trong đoạn phải cùng hướng về một đề tài.
Tiết 4 Tập làm văn LIÊN KẾT TRONG VĂN BẢN
2. Phương tiện liên kết trong văn bản
b. Ví dụ 2 (Sgk/18)
Một ngày kia, còn xa lắm, ngày đó con sẽ biết thế nào là không ngủ đưuợc. Giấc ngủ đến với con dễ dàng nhuư uống một li sữa, ăn một cái kẹo. Guơng mặt thanh thoát của đứa trẻ tựa nghiêng trên gối mềm, đôi môi hé mở và thỉnh thoảng chúm lại nhưu đang mút kẹo.
Tiết 4 Tập làm văn LIÊN KẾT TRONG VĂN BẢN
Tiết 4 Tập làm văn LIÊN KẾT TRONG VĂN BẢN
2. Phương tiện liên kết trong văn bản
c. Kết luận
Muốn văn bản có tính liên kết thì văn bản phải:
Thống nhất về nội dung.
Liên kết về hình thức ngôn ngữ.
* Ghi nhớ 2: SGK/18
Tiết 4 Tập làm văn LIÊN KẾT TRONG VĂN BẢN
BÀI TẬP TRẮC NGHIỆM
Vì sao các câu thơ sau đây không tạo thành một đoạn thơ hoàn chỉnh?
Ngày xuân con én đưa thoi
Thiều quang chín chục đã ngoài sáu mươi
Long lanh đáy nước in trời
Thành xây khói biếc non phơi bóng vàng
Sè sè nắm đất bên đàng
Rầu rầu ngọn cỏ nửa vàng nửa xanh
Vì chúng không vần với nhau
Vì chúng có vần nhưng gieo không đúng luật
Vì chúng có vần nhưng các ý không liên kết với nhau
Vì các câu thơ chưa đủ một ý trọn vẹn
Tiết 4 Tập làm văn LIÊN KẾT TRONG VĂN BẢN
1. Bài tập 1/18: Sắp xếp những câu văn dưới đây theo một thứ tự hợp lí để tạo thành một đoạn văn có tính liên kết chặt chẽ.
(1)Một quan chức của thành phố đã kết thúc buổi lễ phát thưởng như sau: (2)Và ông đưa tay chỉ về phía các thầy giáo, cô giáo ngồi trên các hành lang . (3)Các thầy, các cô đều đứng dậy vẫy mũ, vẫy khăn đáp lại, tất cả đều xúc động về sự biểu lộ lòng yêu mến ấy của học sinh. (4) “Ra khỏi đây, các con ạ, các con không quên gửi lời chào và lòng biết ơn đến những người vì các con mà không quản bao mệt nhọc, những người đã hiến cả trí thông minh và lòng dũng cảm cho các con, những người sống và chết vì các con, và họ đây này!” (5)Nghe lời kêu gọi cảm động, đáp ứng đúng những tình cảm của mình, tất cả học sinh đều đứng dậy, dang tay về phía các thầy , các cô.
Bài tập 2:/19
Các câu đã có tính liên kết chưa? vì sao? Hãy chỉ ra phương tiện ngôn ngữ được dùng để liên kết trong đoạn?
(1)Tôi nhớ đến mẹ tôi “lúc người còn sống tôi lên mười”. (2) Mẹ tôi âu yếm dắt tay tôi đi trên con đường dài và hẹp. (3) Sáng nay, lúc cô giáo đến thăm, tôi nói với mẹ có nhỡ thốt ra một lời thiếu lễ độ. (4) Còn chiều nay, mẹ hiền từ của tôi cho tôi đi dạo chơi với anh con trai lớn của bác gác cổng.
Bài tập 2:/19
Các câu đã có tính liên kết chưa? vì sao? Hãy chỉ ra phương tiện ngôn ngữ được dùng để liên kết trong đoạn?
(1)Tôi nhớ đến mẹ tôi “lúc người còn sống tôi lên mười”. (2) Mẹ tôi âu yếm dắt tay tôi đi trên con đường dài và hẹp. (3) Sáng nay, lúc cô giáo đến thăm, tôi nói với mẹ có nhỡ thốt ra một lời thiếu lễ độ. (4) Còn chiều nay, mẹ hiền từ của tôi cho tôi đi dạo chơi với anh con trai lớn của bác gác cổng.
=> Đoạn văn chỉ có liên kết hình thức mà chưa có sự liên kết về nội dung, ý nghĩa.
Bài tập 3/19
Điền từ ngữ thích hợp vào chỗ trống
Bà ơi! Cháu thường về đây, ra vườn, đứng dưới gốc na, gốc ổi mong tìm lại hình bóng của ......... và nhớ lại ngày nào...... trồng cây,...... chạy lon ton bên bà. ..... bảo khi nào cây có quả...... sẽ dành quả to nhất, ngon nhất cho....... , nhưng cháu lại bảo quả to nhất, ngon nhất phải để phần bà. ...... bà ôm cháu vào lòng , hôn cháu một cái thật kêu.
(Theo Nguyễn Thu Thủy Tiên,
Những bức thư đoạt giải UPU)
bà
Thế là
bà
cháu
Bà
bà
cháu
Hướng dẫn học và làm bài ở nhà
+ Học thuộc nội dung ghi nhớ bài học.
+ Hoàn thành bài tập trong sách giáo khoa.
+ Viết đoạn văn có độ dài 5 đến 7 câu theo chủ đề về tình mẹ con ( chỉ ra tính liên kết về nội dung và từ ngữ làm phương tiện ngôn ngữ trong đoạn văn đó.)
+ Chuẩn bị soạn bài " Cuộc chia tay của những con búp bê"
+ Đọc, kể tóm tắt và trả lời các câu hỏi trong SGK.
+ Viết một đoạn văn bộc lộ những tình cảm về gia đình của mình ( về cha , về mẹ)