Nêu thành phần cấu tạo của máu ?
Nêu vai trò các thành phần cấu tạo của máu ?
Vậy tiểu cầu có vai trò gì ?
Tiết 15 : Bài 15. ĐÔNG MÁU VÀ NGUYÊN TẮC TRUYỀN MÁU
I. Đông máu :
Quan sát VIDEOcơ chế quá trình đông máu :
Tiết 15 : Bài 15. ĐÔNG MÁU VÀ NGUYÊN TẮC TRUYỀN MÁU
I. Đông máu :
Quan sát sơ đồ cơ chế quá trình đông máu :
1. Đông máu là gì ?
2. Sự đông máu liên quan tới yếu tố nào của máu ?
 Đông máu liên quan đến hoạt động của tiểu cầu là chủ yếu.
3. Máu không chảy ra khỏi mạch nữa là nhờ đâu ?
 Tơ máu kết mạng lưới ôm giữ các tế bào máu tạo thành khối máu đông bịt kín vết thương.
4. Tiểu cầu đóng vai trò gì trong quá trình đông máu ?
Bám vào vết rách và bám vào nhau để tạo thành nút tiểu cầu bịt tạm thời vết rách.
Giải phóng enzim để biến chất sinh tơ máu thành tơ máu để tạo thành cục máu đông.
5. Sự đông máu có ý nghĩa gì đối với sự sống ?
 Giúp cơ thể tự bảo vệ chống mất nhiều máu khi bị thương.
Tiết 15 : Bài 15. ĐÔNG MÁU VÀ NGUYÊN TẮC TRUYỀN MÁU
I. Đông máu :
- Đông máu là cơ chế bảo vệ cơ thể chống mất nhiều máu khi bị thương.
- Cơ chế : Sơ đồ SGK/48
Khi gặp những vết thương nhỏ mà chảy máu em sẽ xử lý như thế nào ?
Trong thực tế có trường hợp một số người mắc bệnh máu khó đông do nhiều nguyên nhân (ví dụ do số lượng tiểu cầu giảm)  rất nguy hiểm khi bị thương hoặc phẫu thuật.
Tại sao máu chảy trong hệ mạch lại không bị đông?
Vận tốc máu chảy trong hệ mạch là đều đặn và ổn định.
Mặt trong của hệ mạch rất nhẵn và trơn nên không làm cho tiểu cầu bị vỡ ra để giải phóng các yếu tố đông máu.
Một số tế bào còn tiết ra yếu tố chống đông tự nhiên như muối oxalat, xitrat…
Do vậy mà máu chảy trong mạch không bị đông
Trong lịch sử phát triển y học, con người đã biết truyền máu. Ý tưởng này thực sự bắt đầu vào đầu thế kỉ 17 do Các Lanstâynơ nghĩ ra, trong suốt thể kỉ 18 đã có nhiều thử nghiệm nhưng thường gặp tai biến chết người. Mãi tới đầu thế kỉ 20 (1901) ông mới tìm ra nguyên nhân và nhận thấy rằng khi truyền máu phải tuân thủ theo những nguyên tắc nhất định.
Tiết 15 : Bài 15. ĐÔNG MÁU VÀ NGUYÊN TẮC TRUYỀN MÁU
I. Đông máu :
II. Các nguyên tắc truyền máu :
Hồng cầu có 2 loại kháng nguyên A và B
Huyết tương có 2 loại kháng thể :
 (gây kết dính A) và  (gây kết dính B)
- Hồng cầu có 2 loại kháng nguyên : A và B
- Huyết tương có 2 loại kháng thể :  (gây kết dính A) và  (gây kết dính B)
Tiết 15 : Bài 15. ĐÔNG MÁU VÀ NGUYÊN TẮC TRUYỀN MÁU
I. Đông máu :
II. Các nguyên tắc truyền máu :
- Ở người có 4 nhóm máu : O, A, B, AB
Ở người có những nhóm máu nào ?
A

B

Cả A và B
Không có
Không có
Cả  và 
- Hồng cầu có 2 loại kháng nguyên : A và B
- Huyết tương có 2 loại kháng thể :  (gây kết dính A) và  (gây kết dính B)
- Hồng cầu có 2 loại kháng nguyên : A và B
- Huyết tương có 2 loại kháng thể :  (gây kết dính A) và  (gây kết dính B)
Hồng cầu không bị kết dính
Hồng cầu bị kết dính
 gây kết dính A
 gây kết dính B
Kết quả thí nghiệm phản ứng giữa các nhóm máu
Tiết 15 : Bài 15. ĐÔNG MÁU VÀ NGUYÊN TẮC TRUYỀN MÁU
I. Đông máu :
II. Các nguyên tắc truyền máu :
* Sơ đồ truyền máu :
O O
AA
AB AB
BB
- Ở người có 4 nhóm máu : O, A, B, AB
- Hồng cầu có 2 loại kháng nguyên : A và B
- Huyết tương có 2 loại kháng thể :  (gây kết dính A) và  (gây kết dính B)
 Đánh dấu mũi tên để phản ánh mối quan hệ cho và nhận giữa các nhóm máu để không gây kết dính hồng cầu trong sơ đồ sau :
Tiết 15 : Bài 15. ĐÔNG MÁU VÀ NGUYÊN TẮC TRUYỀN MÁU
I. Đông máu :
II. Các nguyên tắc truyền máu :
* Sơ đồ truyền máu :
O O
AA
AB AB
BB
- Ở người có 4 nhóm máu : O, A, B, AB
- Hồng cầu có 2 loại kháng nguyên : A và B
- Huyết tương có 2 loại kháng thể :  (gây kết dính A) và  (gây kết dính B)
Tiết 15 : Bài 15. ĐÔNG MÁU VÀ NGUYÊN TẮC TRUYỀN MÁU
I. Đông máu :
II. Các nguyên tắc truyền máu :
O O
AA
AB AB
BB
A

B

Cả A và B
Không có
Không có
Cả  và 
Tại sao nhóm máu AB lại là nhóm máu chuyên nhận trong khi nhóm máu O chuyên cho ?
* Sơ đồ truyền máu :
- Ở người có 4 nhóm máu : O, A, B, AB
- Hồng cầu có 2 loại kháng nguyên : A và B
- Huyết tương có 2 loại kháng thể :  (gây kết dính A) và  (gây kết dính B)
Tiết 15 : Bài 15. ĐÔNG MÁU VÀ NGUYÊN TẮC TRUYỀN MÁU
II. Các nguyên tắc truyền máu :
Quan sát VIDEO Các nguyên tắc truyền máu
1. Máu có cả kháng nguyên A và B có thể truyền cho người có nhóm O được không ? Vì sao ?
2. Máu không có kháng nguyên A và B có thể truyền cho người có nhóm O được không ? Vì sao ?
3. Máu có nhiễm các tác nhân gây bệnh (virut viêm gan B, virut HIV...) có thể truyền cho người khác được không? Vì sao?
 Không. Vì sẽ bị kết dính hồng cầu.
 Được . Vì không bị kết dính hồng cầu.
 Không . Vì sẽ gây nhiễm các bệnh này cho người được truyền máu.
Dựa vào bảng sau, thảo luận nhóm để trả lời các câu hỏi :
Tiết 15 : Bài 15. ĐÔNG MÁU VÀ NGUYÊN TẮC TRUYỀN MÁU
I. Đông máu :
II. Các nguyên tắc truyền máu :
* Sơ đồ truyền máu :
* Khi truyền máu cần xét nghiệm để :
Lựa chọn nhóm máu cho phù hợp
Kiểm tra các mầm bệnh trước khi truyền máu.
Khi truyền máu cần tuân thủ các nguyên tắc nào ?
Tiết 15 : Bài 15. ĐÔNG MÁU VÀ NGUYÊN TẮC TRUYỀN MÁU
Ở Việt Nam lấy ngày 7 tháng 4 hàng năm
là ngày HIẾN MÁU NHÂN ĐẠO
Kiểm tra đánh giá
Bài tập 1: Trong một gia đình: người bố có nhóm máu O, người mẹ có nhóm máu AB, người con trai có nhóm máu A và người con gái có nhóm máu B.
- Người con trai bị tai nạn giao thông mất rất nhiều máu cần truyền máu gấp, vậy trong gia đình ai là người có thể cho máu?
- Trong trường hợp bố cần phải truyền máu thì trong gia đình họ ai sẽ cho được máu? Và ta sẽ giải quyết như thế nào?
Bài tập 2: Hãy khoanh tròn vào đáp án đúng
1) Tế bào nào tham gia vào quá trình đông máu?
Hồng cầu
Bạch cầu
Tiểu cầu
Cả 3 đáp án trên
2) Máu có thể đông được là do đâu?
Tơ máu
Huyết tương
Bạch cầu
Hồng cầu
3) Người có nhóm máu AB không truyền được cho người có nhóm máu O, A và B vì
Nhóm máu AB, hồng cầu có cả A và B nên bị kết dính
Nhóm máu AB, huyết tương không có α và β
Nhóm máu AB ít người có
Nhóm máu AB hay bị kết dính
Câu 4. Chức năng của enzim tiểu cầu là:
A. Tập trung các tế bào máu tạo thành cục.
B. Làm đông đặc huyết tương để đông máu.
C. Làm biến đổi chất sinh tơ máu trong huyết tương thành tơ máu.
D. Cả A, B, C đều đúng.
Khoanh tròn vào chữ cái câu trả lời đúng:
Câu 5. Khối máu đông trong sự đông máu bao gồm:
A. Huyết tương và các tế bào máu.
B. Tơ máu và các tế bào máu.
C. Tơ máu và hồng cầu.
D. Bạch cầu và tơ máu.
Khoanh tròn vào chữ cái câu trả lời đúng:
DẶN DÒ
Về nhà học bài cũ, trả lời câu hỏi 1, 2, 3 SGK.
Đọc mục em có biết.
Đọc và soạn bài 16 : TUẦN HOÀN MÁU VÀ LƯU THÔNG BẠCH HUYẾT
+ Thành phần cấu tạo hệ tuần hoàn máu và vai trò của chúng.
+ Thành phần cấu tạo hệ bạch huyết và vai trò của chúng.