TỔNG HỢP VÀ PHÂN TÍCH LỰC

ĐIỀU KIỆN CÂN BẰNG CỦA CHẤT ĐIỂM
Chân của cầu thủ tác dụng làm cho quả bóng từ trạng thái đứng yên sang trạng thái chuyển động.
Lực tác dụng gây ra gia tốc cho vật
-Là đại lượng vectơ đặc trưng cho tác dụng của vật này lên vật khác
1. Định nghĩa.
I. LỰC (Tự học có hướng dẫn)
- Kết quả là truyền gia tốc cho vật
- Hoặc làm cho vật biến dạng.
- Hoặc cả hai
Lực của bàn tay cậu bé
tác dụng làm quả bóng biến dạng
Lực của tay cậu bé
tác dụng làm dây chun biến dạng
Ví dụ: Lực tác dụng làm vật biến dạng
Quả tennis vừa bị biến dạng, vừa thu gia tốc
3. Giá của lực: là đường thẳng mang vectơ lực
4. Đơn vị của lực là niutơn (N)
2. Các lực cân bằng: Là các lực khi tác dụng đồng thời vào một vật thì không gây ra gia tốc cho vật.
II- TỔNG HỢP LỰC
- Hai lực cân bằng là hai lực cùng tác dụng vào vật
mà không làm thay đổi trạng thái chuyển động của vật.
+ Cùng điểm đặt với nhau ( Đặt vào cùng vật)
+ Cùng giá.
+ Cùng độ lớn.
+ Ngược chiều .
1- Hai lực cân bằng
- Điều kiện hai lực cân bằng
2. Tổng hợp lực
FM
FMN
FN
O
P
1. Định nghĩa.
Tổng hợp lực là thay thế các lực tác dụng đồng thời vào cùng một vật bằng một lực có tác dụng giống hệt như các lực ấy.
O



2. Quy tắc hình bình hành.
O



�

�
�
�
�
�
�
�
�
�
�
+ Hai lực cùng phương cùng chiều
*C�c tru?ng h?p c? th?
+ Hai lực cùng phương ngược chiều
+ Hai lực vuông góc với nhau
F = F1 + F2
�
�
+ Hai lực có phương lập với nhau góc ∝
�
�
*Nhận xét
III. ĐIỀU KIỆN CÂN BẰNG CỦA CHẤT ĐIỂM
(Tự học có hướng dẫn)
Muốn cho một chất điểm đứng cân bằng thì hợp lực các lực tác dụng lên nó phải bằng không.

Làm vật trượt xuống
Ép vật xuống mặt phẳng nghiêng
Hãy quan sát
IV. PHÂN TÍCH LỰC. (Tự học có hướng dẫn)
Việc phân tích lực hợp lí giúp ta thấy rõ hơn tác dụng của lực đối với vật.
1. Phân tích lực để làm gì ?
2. Định nghĩa.
Phân tích lực là thay thế một lực bằng hai hay nhiều lực có tác dụng giống hệt lực đó.
x
N
A
3. Cách phân tích lực.
F
4. Chú ý.
Khi phân tích lực phải xác định được lực có tác dụng theo hai phương nào rồi chỉ phân tích theo hai phương ấy.
BT1 Gọi F1, F2 là độ lớn của hai lực thành phần, F là độ lớn hợp lực của chúng. Câu nào sau đây là đúng?
BT2 Có hai lực vuông góc với nhau có độ lớn bằng 9N và 12N. Trong số các giá trị sau đây, giá trị nào có thể là độ lớn của hợp lực?
A. 25N B. 15N C. 2N D. 1N
BT4 Một chất điểm đứng yên dưới tác dụng của 3 lực 12N,15N,9N. Hỏi góc giữa 2 lực 12N và 9N bằng bao nhiêu?
A.  = 300 B.  = 900 C.  = 600 D.  = 45°
BT3
Một số bài tập trắc nghiệm
BT5 Một chất điểm đứng yên dưới tác dụng của 3 lực 4 N, 5N và 6N. Nếu bỏ đi lực 6N thì hợp lực của 2 lực còn lại bằng bao nhiêu?
A. 9N C. 6N B. 1N D. 15N
BT6 Một chất điểm chịu tác dụng của lực kéo là 18N và lực cản là 4N. Hỏi độ lớn của lực tổng hợp có độ lớn bao nhiêu .
A. 2N B. 14N C. 12N D. 16N
BT7 Một chất điểm chịu tác dụng của 2 lực 30N, 30N. Hỏi độ lớn của lực tổng hợp có độ lớn bao nhiêu nếu góc bởi hai lực này là 600
A. 51,9N B. 60N C. 30N D. 0N
BT8 Một chất điểm chịu tác dụng của 2 lực 12N,16N. Hỏi độ lớn của lực tổng hợp có độ lớn bao nhiêu nếu góc bởi hai lực này là 900
A. 15N B. 4N C. 20N D. 28N
BT9 Một vật chịu 4 lực tác dụng. Lực F1 = 40N hướng về phía Đông, lực F2 = 50N hướng về phía Bắc, lực F3 = 70N hướng về phía Tây, lực F4 = 90N hướng về phía Nam. Độ lớn của hợp lực tác dụng lên vật là bao nhiêu?
A. 250N B. 170N C. 131N D. 50N
BT10 Một vật có trọng lượng 20N được giữ yên trên một mặt phẳng nghiêng bởi một sợi dây song song với đường dốc chính (Hình vẽ). Biết α = 600. Lực ép của vật lên mặt phẳng nghiêng là
A. 19,6 N B. 17,3 N. C. 10N. D. 20 N.
Bài tập 1 Một vật có trọng lượng 30N được giữ yên trên một mặt phẳng nghiêng bởi một sợi dây song song với đường dốc chính (Hình vẽ). Biết α = 300. Lực căng T của dây treo là bao nhiêu?
Giải Bài tập 1
T
Trọng lượng P phân tích thanh 2 thành phần
F1
F2
Song song mP nghiêng
Vuông góc mp nghiêng
Dây tác dụng sức căng T.
Vật đứng yên trên mP khi T + F1=0 (*)
Chiếu (*) lên phương mP nghiêng hướng lên  T – F1 = 0
�
Bài tập Tự luận
Bài tập 2 Một lực có độ lớn 150N được phân tích thành hai thành phần bằng nhau hợp với nhau 1200. Lực thành phần có độ lớn lần lượt là bao nhiêu?
Sơ đồ mô tả phân tích F
o
A


H




B
Giải Bài tập 2
Từ sơ đồ : Xét tam giác OAH
�
F
 F1 = F2 = 150 N
C
* Hoặc nhận xét tam giác OAC là tam giác đều  OA = OC = OB   F1 = F2 = 150 N
Bài tập 3 (Bài tập số 8 SGK)
Một vật có trọng lượng P=20N đứng cân bằng nhờ 2 dây OA làm với trần một góc 600 và OB nằm ngang. Độ lớn của lực căng T1 của dây OA và sức căng T2 của dây OB bằng bao nhiêu?
P
T
T1
T2
Giải Bài tập 3
Vật có 3 lực tác dụng
P, T1, T2
ĐK cân bằng: P + T1 + T2 = 0
P = -( T1 + T2)
Tổng hợp T = T1 + T2
 P = T = 20N
M
O
N
�