Chào mừng quý thầy cô và các em đến với tiết học!
BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
Tiết 29
(Nguyễn Khuyến)
Tiết 29 BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến )
I. Tìm hiểu chung
Chú thích
? Trình bày những hiểu biết của em về tác giả của bài thơ ?
a. Tác giả:
Nguyễn Khuyến (Sgk)
Tiết 29 BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến )
I. Tìm hiểu chung
Chú thích
- Nguyễn Khuyến (1835 – 1909). Quê ở thôn Vị Hạ, xã Yên Đổ, Huyện Bình Lục, tỉnh Hà Nam.
Là người thông minh, học giỏi, đỗ đầu cả ba kì nên còn có tên gọi là Tam Nguyên Yên Đổ.
Ông ra làm quan khoảng mười năm, sau đó thời thế loạn lạc cáo quan về ở ẩn, dạy học.
Ông là nhà thơ lớn của dân tộc với đóng góp bản thơ Nôm. Ông được mệnh danh là “nhà thơ của quê hương, làng cảnh VN”.
- Thơ ông đằm thắm, ngôn ngữ giản dị mà hóm hỉnh, sâu xa.
a. Tác giả:
Nguyễn Khuyến (Sgk)
NGUYỄN KHUYẾN
(Lúc làm quan)
Ngôi nhà của Nguyễn Khuyến khi cáo quan về ở ẩn
Tiết 29 BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến)
I. Tìm hiểu chung
Chú thích
b. Tác phẩm:
- Hoàn cảnh:
? Em hãy cho biết hoàn cảnh sáng tác của bài thơ?
Khi ông về quê ở ẩn, có bạn đến chơi nhà.
- Thể thơ:
? Bài thơ được viết theo thể thơ gì?
Thất ngôn bát cú Đường luật.
a. Tác giả: Nguyễn Khuyến (Sgk)
Tiết 29 BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến)
I. Tìm hiểu chung
Chú thích
b. Tác phẩm:
- Xuất xứ:
Khi ông về quê ở ẩn
- Thể thơ:
Thất ngôn bát cú Đường luật.
a. Tác giả: Nguyễn Khuyến (Sgk)
- Phương thức biểu đạt :
?Nêu các phương thức biểu đạt sử dụng trong bài thơ ?Phương thức nào là chính ?
Tự sự, miêu tả, biểu cảm.
- Chủ đề :
? Nêu chủ đề của bài thơ ?
Ca ngợi về tình bạn.
c.Từ khó: sgk
Tiết 29 BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến)
I. Tìm hiểu chung
Chú thích
b. Tác phẩm:
a. Tác giả: Nguyễn Khuyến (Sgk)
c.Từ khó: sgk
? Giải thích nghĩa các từ sau ?
- thời:
- khôn:
- chửa:
rốn:
thì
không thể, khó.
chưa
nhụy hoa, cánh hoa bao bọc quả
.
Tiết 29 BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến )
I. Tìm hiểu chung.
1. Chú thích
b. Tác phẩm:
? Đọc bài thơ ? Chú ý ngắt nhịp, đọc biểu cảm.
c.Từ khó: sgk
2. Đọc:
a. Tác giả: Nguyễn Khuyến (Sgk)
Tiết 29 BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến)
BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
Đã bấy lâu nay, bác tới nhà,
Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.
Ao sâu nước cả, khôn chài cá,
Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách, trầu không có,
Bác đến chơi đây, ta với ta!
Tiết 29 BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến )
I. Tìm hiểu chung.
1. Chú thích
b. Tác phẩm
3. Bố cục:
? Bài thơ được xây dựng bố cục như thế nào? Nêu nội dung của mỗi phần?
3 phần
c.Từ khó
2. Đọc:
a. Tác giả
sgk
BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
Đã bấy lâu nay, bác tới nhà,
Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.
Ao sâu nước cả, khôn chài cá,
Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách, trầu không có,
Bác đến chơi đây, ta với ta!
Phần 3: Cảm nghĩ về tình bạn.
Phần 1: Cảm xúc khi bạn đến nhà.
Phần 2: Tình huống
và khả năng tiếp bạn.
3. Bố cục:
3 phần
Kết cấu độc đáo. Sự sáng tạo của tác giả
Bố cục có gì khác với bố cục bài thơ “Qua đèo Ngang”
Tiết 29 BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến )
I. Tìm hiểu chung
II. Tìm hiểu văn bản
1. Giới thiệu sự việc bạn đến chơi nhà
“Đã bấy lâu nay, bác tới nhà.”
? Câu thơ mở đầu nói về việc gì ? Em nhận xét gì về cách mở đầu ?
? Em hiểu tình cảm của tác giả với bạn mình như thế nào ?

? Câu thơ sử dụng từ ngữ xưng hô nào ? Cách xưng hô có gì đặc biệt ?
- Lời chào tự nhiên, mộc mạc.
Xưng hô: “bác” thân mật
- Giọng thơ: hồ hởi như reo vui
? Từ “bác” thuộc từ loại nào mà em mới học ?
=> Tâm trạng vui mừng phấn khởi khi gặp bạn.Tình bạn thắm thiết, chân thành.
Tiết 29 BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến )
I. Tìm hiểu chung
II. Tìm hiểu văn bản
1. Giới thiệu sự việc bạn đến chơi nhà
2. Tình huống và khả năng tiếp đãi bạn
“Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.
Ao sâu nước cả, khôn chài cá,
Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
Cải chửa ra cây, cà mới nụ,
Bầu vừa rụng rốn, mướp đương hoa.
Đầu trò tiếp khách, trầu không có,”
Tiết 29 BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến )
I. Tìm hiểu chung
II. Tìm hiểu văn bản
1. Giới thiệu sự việc bạn đến chơi nhà
? Tác giả đã trình bày hoàn cảnh của mình như thế nào qua 6 câu thơ giữa ?
2. Tình huống và khả năng tiếp đãi bạn
HOÀN CẢNH KHI TIẾP ĐÓN BẠN
Trẻ thời đi vắng, chợ thời xa.
Ao sâu nước cả, khôn chài cá,
Vườn rộng rào thưa, khó đuổi gà.
HOÀN CẢNH KHI TIẾP ĐÓN BẠN
HOÀN CẢNH KHI TIẾP ĐÓN BẠN
- Trẻ
- đi vắng
không có người sai
bảo
- Chợ
- xa
- không mua được gì
- Ao
- sâu, nước lớn
- không bắt được cá
- Vườn
- rộng, rào thưa
- không bắt được gà
=> Sản vật ngon, sang , quý hiếm.
cá
gà
Cải chửa ra cây cà mới nụ
Bầu vừa rụng rốn mướp đương hoa.
HOÀN CẢNH KHI TIẾP ĐÓN BẠN
HOÀN CẢNH KHI TIẾP ĐÓN BẠN
- Trẻ
- đi vắng
không có người sai bảo
- Chợ
- xa
- không mua được gì
- Ao
- sâu, nước lớn
- không bắt được cá
- Vườn
- rộng, rào thưa
- không bắt được gà
Món dân dã

- Cải
- chưa ra cây
- Cà
- mới ra nụ
- Bầu
- vừa rụng rốn
- Mướp
- đang ra hoa
cũng chưa ăn được .
Món
ngon,sang


Đầu trò tiếp khách, trầu không có,
HOÀN CẢNH KHI TIẾP ĐÓN BẠN
- Trẻ
- đi vắng
không có người sai
- Chợ
- xa
- không mua được
- Ao
- sâu, nước lớn
- không bắt được cá
- Vườn
- rộng, rào thưa
- không bắt được gà
Món ăn dân dã

- Cải
- chưa ra cây
- Cà
- mới ra nụ
- Bầu
- vừa rụng rốn
- Mướp
- đang ra hoa
cũng chưa ăn được .
Món
sang, ngon
Phòng
tiếp khách,
cơi trầu
- Không có trầu
Không có điều kiện tối thiểu
Tiết 29 BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến )
I. Tìm hiểu chung
II. Tìm hiểu văn bản
1. Giới thiệu sự việc bạn đến chơi nhà
2. Tình huống và khả năng tiếp đãi bạn
? 6 câu thơ này sử dụng nghệ thuật gì? Giọng điệu lời thơ như thế nào?
- Liệt kê sự vật có cũng như không có
- Nghệ thuật đối, thành ngữ, từ cổ tự nhiên, giọng đùa vui hóm hỉnh
? Có ý kiến cho rằng Nguyễn Khuyến giãi bày hoàn cảnh của mình với bạn như vậy là ông kể khó than nghèo. Ý kiến em thế nào? Vì sao?
HOÀN CẢNH KHI TIẾP ĐÓN BẠN
- Trẻ
- đi vắng
không có người sai
- Chợ
- xa
- không mua được
- Ao
- sâu, nước lớn
- không bắt được cá
- Vườn
- rộng, rào thưa
- không bắt được gà
Món ăn dân dã

- Cải
- chưa ra cây
- Cà
- mới ra nụ
- Bầu
- vừa rụng rốn
- Mướp
- đang ra hoa
cũng chưa ăn được .
Món
sang, ngon
cơi trầu
- Không có trầu
Không có điều kiện tối thiểu
Có nhiều thứ - do hoàn cảnh - cũng như không có.
=> Tạo tình huống bất ngờ thú vị để đùa vui hóm hỉnh .
Tiết 29 BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến )
I. Tìm hiểu chung
II. Tìm hiểu văn bản
1. Giới thiệu sự việc bạn đến chơi nhà
2. Tình huống và khả năng tiếp đãi bạn
- Liệt kê sự vật có cũng như không có
- Nghệ thuật đối, thành ngữ, từ cổ tự nhiên, giọng đùa vui hóm hỉnh
- Nói quá cuộc sống khó khăn gợi nếp sống thanh bạch, giản dị.
Tiết 29 BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến )
I. Tìm hiểu chung
II. Tìm hiểu văn bản
1. Giới thiệu sự việc bạn đến chơi nhà
2. Tình huống và khả năng tiếp bạn
3. Khẳng định quan niệm về tình bạn
“Bác đến chơi đây, ta với ta!”
? “Ta” ở đây là ai ? Em hiểu cụm từ “ta với ta” nêu ý gì ?
? Em có nhận xét gì về từ ngữ được sử dụng trong câu thơ cuối ? Nêu tác dụng ?
- Đại từ xưng hô – thân mật.
- “Ta với ta”: Tuy hai mà một
CÂU HỎI TƯ DUY
(Lấy điểm)
Câu 1: So sánh ý nghĩa cụm từ “ ta với ta” trong bài “ Bạn đến chơi nhà” với cụm từ “ ta với ta” trong bài “ Qua đèo Ngang”?
Câu 2 : Câu thơ “Bác đến chơi đây ta với ta.” khẳng định điều gì về tình bạn của nhà thơ?
Qua đèo Ngang
Bạn đến chơi nhà
Câu 1: So sánh ý nghĩa cụm từ “ ta với ta” trong bài “ Bạn đến chơi nhà” với cụm từ “ ta với ta” trong bài “ Qua đèo Ngang”?
CÂU HỎI TƯ DUY
- “Ta với ta” là tác giả với cái bóng của chính mình, khi đối diện với chính mình nơi hoang vắng
-> Thể hiện tâm trạng cô đơn, lẻ loi, lạc lõng của tác giả trước khung cảnh thiên nhiên rộng lớn.
- “Ta với ta” là tác giả với người bạn của mình, tuy hai mà một, thể hiện một tình bạn đậm đà , thắm thiết.
-> Bộc lộ niềm vui phấn khởi về tình bạn ấm áp, gần gũi của hai ngừơi khi bạn đến chơi nhà.
Câu 2 : Câu thơ “Bác đến chơi đây ta với ta.” khẳng định điều gì về tình bạn của nhà thơ?
“Bác đến chơi đây ta với ta!”
=> Khẳng định tình bạn chân thành, đậm đà, thắm thiết, quý hơn vật chất.
CÂU HỎI TƯ DUY
Tiết 29 BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến )
I. Tìm hiểu chung
II. Tìm hiểu văn bản
1. Giới thiệu sự việc bạn đến chơi nhà
2. Tình huống và khả năng tiếp bạn
3. Khẳng định quan niệm về tình bạn
Đại từ xưng hô “bác” thân tình.
- “Ta với ta”: hai người như một
=> Khẳng định tình cảm thắm thiết, chân thành vượt lên trên cả vật chất, lễ nghi.
? Từ tình bạn của tác giả, em rút ra chân lí sống nào cho bản thân?
BÀI TẬP TÌNH HUỐNG
(Lấy điểm)
Lan và Huệ là đôi bạn thân cùng học một lớp. Một hôm trong giờ ra chơi Lan thấy Huệ chỉ bài cho Nga – một người bạn cùng lớp. Lan có vẻ không vừa lòng liền kéo Huệ ra ngoài và nói:
- Bạn không nên chơi với Nga vì bạn ấy vừa nghèo lại học yếu.
Câu hỏi
? Em có tán thành với ý kiến của Lan không? Vì sao?
? Trước lời nói của Lan với Huệ, em nghĩ Lan là người bạn như thế nào? Nếu em là Huệ, em ứng xử như thế nào với bạn Lan?
Truyền thống , hiện đại hài hoà
Miếng trầu , chén nước , mặn mà nên duyên.


Gặp nhau tay bắt , mặt mừng
Bao nhiêu kỉ niệm đã từng sẻ chia….
Tiết 29 BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến )
I. Tìm hiểu chung
II. Tìm hiểu văn bản
? Em hãy khái quát lại đặc sắc về nội dung và nghệ thuật của bài thơ?
III. Tổng kết
- Tạo tình huống bất ngờ, thú vị.
- Lời thơ thuần Nôm, giản dị, tự nhiên.
- Giọng thơ hóm hỉnh.
Ca ngợi tình bạn đậm đà, chân thành thắm thiết, dân dã mà cảm động.
* Ghi nhớ: Sgk /105
1. Nghệ thuật
2. Nội dung
Tiết 29 BẠN ĐẾN CHƠI NHÀ
(Nguyễn Khuyến )
I. Tìm hiểu chung
II. Tìm hiểu văn bản
III. Tổng kết
1. Tìm đọc những câu thơ, ca dao, tục ngữ, châm ngôn hay về tình bạn.
IV. Luyện tập
Sống trong bể ngọc kim cương
Không bằng sống giữa tình thương bạn bè
Bạn bè là nghĩa trước sau
Tuổi thơ cho đến bạc đầu không phai.
Chọn bạn mà chơi, chọn nơi mà ở
"Một trong những hạnh phúc lớn nhất ở đời này là tình bạn và một trong những hạnh phúc của tình bạn là một người để gửi gắm những điều thầm kín...“
Người bạn thật sự không phải người đến với bạn đầu tiên, hay người bạn biết lâu nhất. Đó là người đến bên bạn và không bao giờ bỏ rơi bạn.




Những câu thơ , ca dao, tục ngữ, châm ngôn hay về tình bạn
2. Vì sao nói đây là bài thơ hay nhất về tình bạn?
A. Vì nó ca ngợi tình ban chân thành mộc mạc nhưng tràn ngập niềm vui.
B. Vì nó đã tạo ra một tình huống bất ngờ thú vị làm cho người đọc ngạc nhiên cười xòa hóm hỉnh mà sâu sắc.
C. Tình bạn chân thành cao cả đó được thực hiện trong hình thức thơ thất ngôn bát cú Đường luật rất chặt chẽ.
D. Tất cả các câu trên đều đúng
3. Bài tập về nhà:
Em hãy viết đoạn văn 7-10 câu nêu suy nghĩ và quan niệm của em về tình bạn?
Đ
- Nắm nội dung bài học, học thuộc lòng bài thơ, hoàn thành các bài tập. Tìm đọc thêm các bài thơ khác của Nguyễn Khuyến.
Chuẩn bị: Ôn tập học kì (tiếp tục) trong tiết tự chọn
+ Làm bài tập làm văn theo phân công tiết trước.
+ Làm các đề mẫu trong đề cương , tiết sau cô sửa.
Hướng dẫn về nhà
Xin trân trọng cảm ơn các thầy cô giáo và các em!