HAI
ĐỨA
TRẺ
THẠCH LAM
I. Tiểu dẫn

1.Tác giả: Thạch Lam (1910-1942)
a. Cuộc đời
- Tên khai sinh: Nguyễn Tường Vinh (sau đổi thành Nguyễn Tường Lân)

- Quê: Hà Nội
- Thuở nhỏ sống ở quê ngoại (phố huyện Cẩm Giàng, Hải Dương)
- Là thành viên của nhóm Tự lực văn đoàn.
- Là ng­ười đôn hậu, điềm đạm, tinh tế
CÁC NHÀ VĂN, NHÀ THƠ TRONG NHÓM “TỰ LỰC VĂN ĐOÀN” ” (1933 - 1943)
b. Sự nghiệp

Có biệt tài viết truyện ngắn, những truyện không có chuyện
Văn Thạch Lam trong sáng giản dị mà thâm trầm sâu sắc.
Tác phẩm chính:
Truyện ngắn: gió đầu mùa (1937), Nắng trong vườn (1938), Sợi tóc (1942).
Truyện dài: Ngày mới (1939).
Tiểu luận: Theo dòng (1941).
Bút kí: Hà Nội băm sáu phố phư­ờng (1943)
2. Tác phẩm “Hai đứa trẻ”
In trong tập “Nắng trong vườn”
Bối cảnh: phố huyện Cẩm Giàng
Bố cục: 3 phần
Phần 1 (từ đầu…cười khanh khách): cảnh phố huyện lúc chiều tàn
Phần 2 (tiếp theo…hằng ngày của họ): cảnh phố huyện về đêm
Phần 3 (còn lại): cảnh đợi tàu hai chị em.
Phố huyện Cẩm Giàng xưa
1. Bức tranh phố huyện lúc chiều tàn
a.Bức tranh cảnh vật
Âm thanh:
Tiếng trống thu không
Tiếng ếch nhái kêu
Tiếng muỗi vo
→Gợi sự buồn tẻ, tĩnh mịch của buổi chiều tàn
II. Đọc- Hiểu văn bản
1.Bức tranh phố huyện lúc chiều tàn
a.Bức tranh cảnh vật
Màu sắc:
Phương tây đỏ rực
Đám mây ánh hồng
Dãy tre đen kịt
→Gợi cảm giác về sự lụi tàn.
=> Bức tranh chiều tàn yên bình, êm ả nhưng phảng phất buồn
1.Bức tranh phố huyện lúc chiều tàn
b.Bức tranh sinh hoạt
Cảnh chợ tàn:
Tiếng ồn ào mất
Chỉ còn rác rưởi (vỏ thị, lá mía,..)
Mùi âm ẩm bốc lên
→Tiêu điều, xơ xác
1.Bức tranh phố huyện lúc chiều tàn
b.Bức tranh sinh hoạt
Những cảnh đời tàn:
Những đứa trẻ con nghèo: nhặt nhạnh những gì còn xót lại (rác)
Chị em Liên: với gian hàng ế ẩm
Mẹ con chị Tí: gánh hàng ít ỏi
Cụ Thi điên: tiếng cư­ời, dáng đi xiêu vẹo
→Gợi lên sự tàn lụi, nghèo đói, khó khăn và tiêu điều đến thảm hại của phố huyện.
1.Bức tranh phố huyện lúc chiều tàn
c. Tâm trạng nhân vật Liên:
Lòng buồn man mác tr­ước cái giờ khắc ngày tàn.
Cảm nhận “mùi riêng của đất, của quê hư­ơng này”.
Động lòng th­ương bọn trẻ con nhà nghèo.
→Một cô bé có tâm hồn nhạy cảm, tinh tế, giàu lòng trắc ẩn, yêu thư­ơng con ng­ười
1.Bức tranh phố huyện lúc chiều tàn
 
2.Bức tranh phố huyện lúc về đêm
a.Bức tranh thiên nhiên
Ánh sáng
Khe ánh sáng
Vệt sáng (đom đóm)
Quầng sáng
Chấm lửa
Hột sáng
→Ánh sáng yếu ớt, mờ
nhạt, nhỏ bé.
Bóng tối
Hơi tối
Bóng tối ngập dần
Nhá nhem tối
Chứa đầy bóng tối
Tối hết cả…
→ Dày đặc, mênh mông
2.Bức tranh phố huyện lúc về đêm
 
2.Bức tranh phố huyện lúc về đêm
 
2.Bức tranh phố huyện lúc về đêm
 
2.Bức tranh phố huyện lúc về đêm
 
3. Cảnh đợi tàu của Liên & An
a. Lí do đợi tàu
Bán hàng theo lời mẹ dặn
→ thức vì cớ khác
Muốn nhìn thấy chuyến tàu đêm
→ vì chuyến tàu như mang đến một thế giới khác.



3. Cảnh đợi tàu của Liên & An
b. Hình ảnh đoàn tàu
Từ xa: Tiếng xe rít, làn khói bừng sáng trắng...
Đến gần: Còi, rầm rộ đi tới, đèn sáng trưng, đồng và kền lấp lánh, cửa kính sáng,..
-Tàu qua: Đi vào đêm tối, đốm than đỏ bay tung, chấm nhỏ của chiếc đèn xanh treo trên toa sau cùng.
→Biểu tượng cuộc sống sôi động, tấp nập, tươi đẹp, giàu sang, lung linh...




Đi qua







Nuối tiếc, khao khát
Từ xa Đến gần
Hình ảnh
Âm thanh
Ánh sáng
Tâm trạng
Người gác ghi ...
Vang lại, rít mạnh, ồn ào…
Xanh biếc, khói bừng sáng trắng.
Háo hức, hồi hộp
Lố nhố người
Sáng trưng, lấp lánh…
Vui mừng, hạnh phúc
Khuất sau rặng tre
Nhỏ dần, không nghe thấy…
Đốm than đỏ, chấm nhỏ…
Rít lên,rầm rộ đi tới…
=> Chuyến tàu đến trong sự chờ đợi và háo hức; chuyến tàu đi qua trong sự nuối tiếc của hai đứa trẻ và hồi ức của Liên về Hà Nội xa xăm...
3. Cảnh chuyến tàu đêm đi qua phố huyện
c. Tâm trạng của Liên và An
*Trước khi tàu đến
- Hai chị em buồn rủ ríu cả mắt→ gượng thức
- An ngủ→dặn chị “tàu đến…nhé”
→háo hức , mong chờ
*Khi tàu đến
-An nhỏm dậy, lấy tay dụi mắt cho tỉnh hẳn
- Liên dắt em đứng dậy để nhìn đoàn tàu





3. Cảnh chuyến tàu đêm đi qua phố huyện
c. Tâm trạng của Liên và An
*Khi tàu đến
-Không để ý đến câu hỏi của An, “tàu hôm nay…nhỉ”
→vì tập trung ngắm nhìn đoàn tàu
→Sung sướng, vui mừng, say mê ngắm nhìn đoàn tàu.






3. Cảnh chuyến tàu đêm đi qua phố huyện
c. Tâm trạng của Liên và An
*Khi tàu đi
-Hai chị em còn nhìn theo cái chấm nhỏ…
-Liên lặng theo mơ tưởng
→Bâng khuâng, tiếc nuối, khát khao






3. Cảnh chuyến tàu đêm đi qua phố huyện
d. Ý nghĩa chuyến tàu đêm
Chở đầy những kỉ niệm đẹp, những hoài niệm của hai chị em.
Đoàn tàu thổi vào trong phố huyện một làn gió mới, mang đến một thế giới khác, một ước mơ về cuộc sống tốt đẹp hơn.
+Phố huyện: buồn bã >< Đoàn tàu: ồn ào, rầm rộ
+Phố huyện: tối tăm >< Đoàn tàu: sáng trưng
+Phố huyện: nghèo khổ >< Đoàn tàu: sang trọng





III. Tổng kết
Nội dung
Bức tranh phố huyện với những kiếp người quẩn quanh, tăm tối →cuộc sống nông thôn VN trước CM
→giá trị hiện thực
Thể hiện niềm xót thương sâu sắc với những kiếp người nhỏ bé tội nghiệp. Sự đồng cảm, trân trọng ước mơ đổi đời tuy còn mơ hồ của họ.
→giá trị nhân đạo




III. Tổng kết
2. Nghệ thuật
Ngòi bút nhân hậu với giọng điệu nhỏ nhẹ, thắm thiết, sâu lắng.
Nghệ thuật miêu tả tâm lí nhân vật




IV. Luyện tập
Câu 1. Nhận định nào không đúng đặc điểm truyện ngắn của Thạch Lam ?
A. Truyện không có chuyện, chủ yếu khai thác nội tâm nhân vật.
B. Mỗi truyện như một bài thơ trữ tình, giọng điệu điềm đạm, chứa đựng tình cảm chân thành và sự nhạy cảm của nhà văn.
C. Những trang văn đậm chất hiện thực phê phán
D. Văn trong sáng, giản dị, thâm trầm, sâu sắc.
Câu 2. Truyện “ Hai đứa trẻ ” được in trong tập nào ?
A. Sợi tóc.
B. Hà Nội băm sáu phố phường.
C. Gió đầu mùa.
D. Nắng trong vườn.
Câu 3. Trong văn bản “ Hai đứa trẻ ”, nhà văn Thạch Lam đã bày tỏ niềm thương xót với những kiếp người nào ?
A. Đau thương.
B. Mòn mỏi.
C. Bất hạnh.
D. Tật nguyền
Câu 4. Trong văn bản “ Hai đứa trẻ ”, nhà văn Thạch Lam đã miêu tả ánh sáng và bóng tối như thế nào?
A.Bóng tối dày đặc
B. Ánh sáng yếu ớt.
C. Ánh sáng ít ỏi.
D. Bóng tối át cả ánh sáng

Câu 5: Ý nào sau đây đúng với gia cảnh của chị em Liên?
Cảnh nhà sa sút, bố mất việc
B. Cả nhà bỏ HN về quê, mẹ làm hàng sáo.
C. Chị em Liên trông nom một cửa hàng tạp hoá nhỏ xíu.
D. Tất cả các ý trên.
Câu 6. Ý nào sau đây đúng với tâm trạng của chị Liên tước giở khắc ngày tàn?
Lòng buồn man mác trước giờ khắc ngày tàn
Lòng buồn xao xuyến trước giờ khắc ngày tàn
Lòng buồn xa vắng trước giờ khắc ngày tàn
Lòng buồn thiu trước giờ khắc ngày tàn