Giáo Viên : CHÂU HỒNG DIỄM
Môn sinh học 9
Mẹ
Bố
Con gái
Con trai
Cơ chế nào đã xác định giới tính cho con trai và con gái chúng ta sẽ tìm hiểu trong bài học hôm nay.
Bài 12: CƠ CHẾ XÁC ĐỊNH GIỚI TÍNH
I. Nhiễm sắc thể giới tính
Caùc em hãy quan saùt hình neâu nhöõng ñieåm gioáng vaø khaùc nhau cuûa boä NST ôû: ruoài giaám ñöïc vaø ruoài giaám caùi?
+ Giống nhau:
- Số lượng: có 8 NST
- Hình dạng: 1 cặp hình hạt
2 cặp hình V
+ Khaùc nhau veà caëp NST giôùi tính:
- Con ñöïc: 1 chieác hình que, 1 chieác hình moùc.
- Con caùi: 1 caëp hình que.
Quan sát bộ NST của người ?cặp th? m?y làc?p NST giới tính ?
Bộ NST của người
Cặp NST 23
Cặp NST 23
X
Y
6A+XX
6A+XY
X
X
2n = 8
2n = 46
44A+XY
44A+XX
Bộ NST của ruồi giấm
Bộ NST của người
Trong cơ thể, NST giới tính có mặt ở cả TB sinh dục lẫn TB sinh dưỡng
Baûng so sánh sự khác nhau giữa NST thường và NST giới tính ?
1.Tồn tại một cặp trong tế bào lưỡng bội
1. Tồn tại nhiều cặp trong tế bào lưỡng bội
2. Tồn tại thành từng cặp tương đồng (XX) hoặc không tương đồng (XY)
2. Luôn tồn tại thành từng cặp tương đồng
3. Chủ yếu mang gen qui định giới tính của cơ thể.
3. Mang gen qui định tính trạng thường của cơ thể.
? t? b�o lu?ng b?i (2n)
- Có các cặp NST thường tồn tại thành từng cặp tương đồng (ký hiệu là A).
- 1 cặp NST giới tính :
Tương đồng : XX
Không tương đồng : XY
- NST giới tính mang gen qui định :
+ Tính đực, cái.
+ Các tính trạng liên quan đến giới tính.
II. Cơ chế nhiễm sắc thể xác định giới tính
Có bao giờ bạn tự hỏi: Tại sao tôi không phải là con trai mà lại là con gái hoặc tại sao tôi không phải là con gái mà lại là con trai? Vậy cơ chế nào xác định giới tính ở sinh vật?
Con gái
Con trai
1. Có mấy loại tinh trùng và trứng được tạo ra qua giảm phân ?
2. Tinh trùng mang NST giới tínhnào thụ tinh với trứng để tạo hợp tử phát triển thành con trai hay con gái?
3. Tại sao tỉ lệ con trai và con gái sơ sinh là xấp xỉ 1 : 1 ?
3. Tại sao tỉ lệ con trai và con gái sơ sinh là xấp xỉ 1 : 1 ?
- Bố có 2 loại tinh trùng X và Y được tạo ra với tỷ lệ ngang nhau.
- 2 loại tinh trùng X và Y tham gia thụ tinh với xác suất ngang nhau.
- Hợp tử XX và XY có sức sống ngang nhau.
- Số lượng cá thể thống kê phải đủ lớn.
Như vậy việc sinh con trai hay gái là do người mẹ có đúng không ?
Không, vì người bố mới có hai loại tinh trùng khác nhau về giới tính.
Tỉ lệ trai gái xấp xỉ 1:1 trong các trường hợp:
Số lượng nghiên cứu phải đủ lớn
Không bị ảnh hưởng bởi thiên tai dịch bệnh
Trứng và tinh trùng thụ tinh hoàn toàn ngẫu nhiên
Tại sao tỉ lệ nam và nữ xấp xỉ 1 : 1, từ lúc lọt lòng nam cao hơn nữ nhưng về già số cụ bà lại nhiều hơn số cụ ông?
Lao động nặng
Hút thuốc lá
Sử dụng ma tý
Con gái
Con trai
- Sơ đồ về cơ chế NST giới tính ở người:
F1
44A+XX
44A+XY
Con trai
Con gái
22A+Y
P
22A+X
G
44A+XX
Bố
Mẹ
44A+XY
22A+X;
x
Con gái
Con trai
Cơ chế xác định giới tính là gì?
 Cơ chế xác định giới tính là sự phân li của cặp NST giới tính trong quá trình phát sinh giao tử và được tổ hợp lại trong quá trình thụ tinh.
III. Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phân hóa giới tính

- Các yếu tố ảnh hưởng đến sự phân hóa giới tính:
+ Môi trường trong: các hooc môn sinh dục
+ Môi trường ngoài: nhiệt độ, ánh sáng, độ ẩm, . . .
- Ý nghĩa: Giúp con người chủ động điều chỉnh tỉ lệ đực, cái ở vật nuôi cho phù hợp với mục đích sản xuất.

Ví dụ: - Trong chăn nuôi cá người ta dùng các tác nhân vật lí để tạo ra cá chép cái theo ý muốn.
- Tằm cái cho kén ít hơn tằm đực, người ta dùng tia phóng xạ giết nhân của tế bào trứng rồi cho thụ tinh bằng 2 tinh trùng mang NST X sẽ tạo ra 100% tằm đực  năng suất cao hơn . . .
- Hiểu biết về cơ chế xác định giới tính ở người, giúp con người phát hiện nguyên nhân và cơ chế phát sinh 1 số bệnh di truyền có liên quan đến cặp NST giới tính : Hội chứng tơcnơ ( 2n = 45), Hội chứng 3X ( 2n = 47), . . .
Hoàn thành bảng sau : Sự khác nhau giữa NST thường và NST giới tính
1. Tồn tại nhiều cặp trong tế bào lưỡng bội
2. Tồn tại thành từng cặp tương đồng (XX) hoặc không tương đồng (XY)
3. Chủ yếu mang gen qui định giới tính của cơ thể.
V?N D?NG
3.
2.
1.
HƯỚNG DẪN HỌC TẬP
* Bài học ở tiết này:
Học bài, Trả lời câu hỏi 1,2,3,4,5 sgk/41.
- Đọc mục: “ Em có biết” sgk/41 để hiểu biết thêm về sự thụ tinh trong ống nghiệm.
- Hoàn thành vở bài tập.
* Bài mới: Chuẩn bị bài: DI TRUYỀN LIÊN KẾT
+ Xem lại kiến thức bài: Nhiễm sắc thể, lai hai cặp tính trạng, phép lai phân tích.
+ Đọc thông tin sgk + quan sát hình 13 trả lời các câu hỏi mục  sgk.
+ Làm vở bài tập mục I, II.
CHÚC CÁC EM HỌC tốt