Một số sản phẩm cơ khí quanh ta:
Bút máy
Thước thẳng
Xe đạp
Máy bay
Xe máy
Ô tô
CHƯƠNG IV:
CHI TIẾT MÁY VÀ LẮP GHÉP
Tiết 17 - BÀI 24:
KHÁI NIỆM VỀ CHI TIẾT MÁY VÀ LẮP GHÉP
- Hiểu được khái niệm và phân loại chi tiết máy.
- Biết được các kiểu lắp ghép của chi tiết máy.
Mục tiêu bài học:
Côn
Đai ố hãm Côn
Vòng đệm
Đai ốc
Trục
Hình 24.1. Cấu tạo cụm trước xe đạp
1. Trục;
2. Đai ốc;
3. Vòng đệm;
4. Đai ốc hãm côn;
5. Côn.
I. Khái niện về chi tiết máy
1. Chi tiết máy là gì?
Mỗi loại máy, thiết bị có công dụng, cấu tạo và hình dạng riêng nhưng đều do nhiều phần tử hợp thành.
Cụm trước xe đạp gồm 5 phần tử:
a. Cùng với bi và nồi tạo thành ổ trục.
b. Hãm côn ở một vị trí nhất định.
c. Lót giữa các phần tử khi lắp ráp.
e. Lắp trục với càng xe.
d. Lắp cụm trước vào càng xe.
I. Khái niện về chi tiết máy
1. Chi tiết máy là gì?
Cấu tạo cụm trước xe đạp
d. Lắp cụm trước vào càng xe.
e. Lắp trục với càng xe.
c . Lót giữa các phần tử khi lắp ráp.
b. Hãm côn ở một vị trí nhất định.
a. Cùng với bi và nồi tạo thành ổ trục.
.
Công dụng của các phần trên:
I. Khái niện về chi tiết máy
1. Chi tiết máy là gì?
Các phần tử trên có đặc điểm chung là có cấu tạo hoàn chỉnh và có chức năng nhất định trong máy.
 Chi tiết máy là phần tử có cấu tạo hoàn chỉnh và thực hiện một nhiệm vụ nhất định trong máy.
Các phần tử trên có chung đặc điểm gì?
Vậy chi tiết máy là gì?
Mảnh vỡ máy không phải là chi tiết máy. Vì mảnh vở máy là phần tử có cấu tạo không còn hoàn chỉnh (đã hư hỏng).
Em hãy cho biết các phần tử trên, phần tử nào không phải là chi tiết máy ? Tại sao ?

Dấu hiệu nhận biết chi tiết máy ?

I. Khái niện về chi tiết máy
1. Chi tiết máy là gì?
 Chi tiết máy là phần tử có cấu tạo hoàn chỉnh và thực hiện một nhiện vụ nhất định trong máy.
Ví dụ: Không thể tháo rời một vít, một đai ốc hoặc một bánh răng vì chúng là những chi tiết máy.
Mảnh vỡ máy không phải là chi tiết máy. Vì mảnh vở máy là phần tử có cấu tạo không còn hoàn chỉnh (đã hư hỏng).
Vậy, em hãy nêu dấu hiệu để nhận biết chi tiết máy?
 Dấu hiệu để nhận biết chi tiết máy: là phần tử có cấu tạo hoàn chỉnh và không thể tháo rời ra được hơn nữa.
I. Khái niện về chi tiết máy
1. Chi tiết máy là gì?
2. Phân loại chi tiết máy
Căn cứ vào đâu để phân loại chi tiết máy?
Chi tiết máy gồm những nhóm nào? Lấy ví dụ minh họa cho từng nhóm?
THẢO LUẬN NHÓM
Thời gian thảo luận: 3 phút.
Bu lông, đai ốc
Vòng bi (bạc đạn)
Lò xo
Bánh răng
Trục khuỷu
Khung
xe đạp
Kim
Máy
khâu
Nhúm chi ti?t 1.
Nhóm chi tiết 2.
Nờu ph?m vi s? d?ng c?a cỏc chi ti?t mỏy?
Xe đạp, xe máy các loại động cơ , bàn ghế...
Xe đạp, xe máy...
Xe đạp, xe máy, bút bi...
Xe đạp, xe máy, đồng hồ…
Động cơ đốt trong
Xe đạp
Máy khâu
Bu lông, đai ốc
Xe đạp, xe máy ,các loại
động cơ , bàn ghế...
Vòng bi (bạc đạn)
Lò xo
Bánh răng
Trục khuỷu
Động cơ đốt trong
Khung
xe đạp
Kim
Máy khâu
S? d?ng cho nhi?u lo?i mỏy khỏc nhau.
Chỉ sử dụng cho một loại máy nhất định.
Chi tiết có công dụng chung
Chi tiết có công dụng riêng
Nhúm chi ti?t 1.
Nhóm chi tiết 2.
2. Phân loại chi tiết máy
 Theo công dụng, chi tiết máy được chia thành hai nhóm.
b. Nhóm chi tiết có công dụng riêng: là những chi tiết được dùng trong một loại máy nhất định.
Nhóm chi tiết có công dụng chung: là những chi tiết được sử dụng trong nhiều loại máy khác nhau.
Ví du: Bulông, đai ốc, vòng đệm, lò xo, bánh răng …
Ví dụ: kim máy may, khung xe đạp, trục khuỷu …
I. Khái niện về chi tiết máy
II. Chi tiết máy được lắp ghép với nhau như thế nào?
 Các chi tiết máy được ghép với nhau nhờ các mối ghép.
Hình 2
Hình 1
Mối ghép bu lông
Mối ghép bằng hàn
II. Chi tiết máy được lắp ghép với nhau như thế nào?
Nhận xét về các chi tiết được ghép trong các trường hợp 1 và 2?
Trường hợp 1: Các chi tiết được ghép không có chuyển động tương đối với nhau => Mối ghép cố định.
Trường hợp 2
Chi tiết 1
Chi tiết 2
Trường hợp 1
Trường hợp 2: Các chi tiết được ghép có sự chuyển động tương đối với nhau => Mối ghép động.
Các chi tiết được ghép không có chuyển động tương đối với nhau.
Các chi tiết được ghép có thể xoay, trượt, lăn, ăn khớp với nhau
Mối ghép cố định
Mối ghép tháo được
Mối ghép không tháo được
II. Chi tiết máy được lắp ghép với nhau như thế nào?
1. Mối ghép cố định
 Là mối ghép mà các chi tiết được ghép không có chuyển động tương đối với nhau.
+ Mối ghép tháo được như ghép bằng vít, ren, then, …
 + Mối ghép không tháo được như ghép bằng đinh tán, bằng hàn, …
II. Chi tiết máy được lắp ghép với nhau như thế nào?
2. Mối ghép động
 Là mối ghép mà các chi tiết được ghép có sự chuyển động tương đối (xoay, lăn, trượt, ăn khớp) với nhau.
Ví dụ: mối ghép bản lề, ổ trục, pittông - xilanh, …
Mối ghép bản lề
Mối ghép
Pittong - xilanh
Mối ghép
ổ trục
BÀI TẬP
Câu 1: Điền từ thích hợp vào chỗ trống:
- Chi tiết máy là phần tử có cấu tạo........., có ........nhất định trong máy và gồm hai loại: chi tiết có................và chi tiết có ........
Các chi tiết thường được ghép với nhau theo hai kiểu:............và.............
�
hoàn chỉnh
nhiệm vụ
công dụng chung
công dụng riêng
ghép cố định
ghép động
BÀI TẬP
Câu 2: Tại sao khi chế tạo các máy để phục vụ cho con người thường gồm nhiều các chi tiết ghép lại với nhau?
Vì: - Máy có nguyên lí hoạt động rất phức tạp, một chi tiết không thể thực hiện chức năng của máy được.
- Máy gồm nhiều chi tiết ghép với nhau để dễ dàng và thuận lợi khi gia công, sử dụng và sửa chữa. Khi bị hỏng, phải thay thế thì chỉ thay chi tiết hỏng, không thay cả máy, tiết kiệm nguyên liệu, có nghĩa là tiết kiệm tài nguyên thiên nhiên.
- Ghép giữa móc treo với giá đỡ bằng mối ghép: ...................................
- Ghép giữa trục và giá đỡ bằng mối ghép: ..................................
- Ghép giữa bánh ròng rọc và trục bằng mối ghép: ...................................................
Đinh tán ( Cố định)
Đinh tán ( Cố định)
Trục quay ( Mối ghép động)
Chiếc ròng rọc gồm mấyphần tử ? Là những phần tử nào ?
Các bộ phận ròng rọc được lắp ghép với nhau như thế nào ?