LẶNG LẼ SA PA
Nguyễn Thành Long
I.

Đọc – tìm hiểu chung
Đọc – tìm hiểu chung
1. Tác giả
Quê: Duy Xuân - Quảng Nam.
Là cây bút văn xuôi đáng chú ý trong những năm 1960-1970.
Sở trường: chuyên viết về truyện ngắn và truyện kí.
Đề tài: hướng vào cuộc sống lao động, sinh hoạt đời thường.
Phong cách văn xuôi: nhẹ nhàng, giàu tình cảm, giàu chất thơ và ánh lên những vẻ đẹp thơ mộng trong trẻo của cả thiên nhiên và con người.
Tác phẩm chính: Bát cơm cụ Hồ (1955), Những tiếng vỗ cánh (1967), Giữa trong xanh (1972).
Đọc – tìm hiểu chung
2. Tác phẩm
Hoàn cảnh sáng tác, xuất xứ.
Là kết quả của chuyến đi thực tế lên Lào Cai mùa hè 1970. In trong tập Giữa trong xanh (1972)
b. Thể loại:
- Truyện ngắn
- Ngôi kể thứ 3: điểm nhìn trần thuật đặt vào nhân vật ông họa sĩ già (đôi khi chuyển sang nhân vật cô kĩ sư).
Đọc – tìm hiểu chung
2. Tác phẩm
c. Phương thức biểu đạt: tự sự kết hợp với miêu tả xen lẫn biểu cảm.
d. Bố cục: 3 phần
Phần 1: từ đầu … thế gian: sự xuất hiện của anh thanh niên qua lời kể của bác lái xe
Phần 2: TT… như thế: cuộc gặp gỡ trò chuyện giữa anh thanh niên, ông họa sĩ và cô kĩ sư
Phần 3: còn lại: cuộc chia tay của ba nhân vật
Đọc – tìm hiểu chung
2. Tác phẩm
g. Nhan đề:
“Lặng lẽ Sa Pa” là một nhan đề giàu chất thơ.
- Tính từ “lặng lẽ” được đảo lên trước Sa Pa gợi lên khung cảnh êm đềm của Sa Pa, gợi ra công việc của những người đang âm thầm, ngày đêm miệt mài cống hiến cho quê hương, đất nước.
 Nhan đề đã góp phần thể hiện chủ đề của tác phẩm, ca ngợi người lao động bình thường mà cao cả, ngày đêm âm thầm cống hiến tuổi trẻ, sức lực cho quê hương, đất nước.
II.

Tìm hiểu văn bản
II. Tìm hiểu văn bản
1. Tình huống truyện
Là cuộc gặp gỡ tình cờ của anh thanh niên làm công tác khí tượng trên đỉnh Yên Sơn với bác lái xe, ông họa sĩ và cô kĩ sư.
Tác dụng:
+ Để nhân vật chính là anh thanh niên xuất hiện một cách tự nhiên, khách quan và cũng được soi chiếu, đánh giá và cảm nhận qua cái nhìn của các nhân vật khác.
+ Góp phần thể hiện chủ đề của tác phẩm.
II. Tìm hiểu văn bản
2. Bức tranh thiên nhiên của Sa Pa
Nghệ thuật:
+ Liệt kê: phô bày những nét riêng, đặc trưng và độc đáo của thiên nhiên Sa Pa
+ Nhân hóa: “nắng đốt cháy rừng cây”, “nắng mạ bạc cả con đèo” gợi không gian bừng sáng, khung cảnh sống động
Bức tranh đẹp, tráng lệ, rực rỡ, thơ mộng đầy chất thơ. Là cái nền để tô đậm khắc họa vẻ đẹp con người.
II. Tìm hiểu văn bản
3. Nhân vật anh thanh niên
Hoàn cảnh sống
Sống một mình trên đỉnh Yên Sơn cao 2600 mét, thiên nhiên khắc nghiệt: bốn bề mây phủ, rừng cây gió rét…
Khó khăn hơn, đó là đối mặt với cảm giác cô đơn

b. Công việc: công tác khí tượng kiêm vật lí địa cầu
Nhiệm vụ: đo gió, đo mưa, tính mây, đo chấn động mặt đất góp phần dự báo thời tiết cho sản xuất, kháng chiến.
Thời gian: đòi hỏi nghiêm ngặt về giờ giấc: 4h, 11h, 7h tối, 1h sáng bằng máy bộ đàm
 Công việc yêu cầu: tỉ mỉ, đòi hỏi sự chính xác, tinh thần trách nhiệm cao
II. Tìm hiểu văn bản
3. Nhân vật anh thanh niên
c. Quan niệm, thái độ, suy nghĩ về công việc và trong cuộc sống
* Về công việc
“… ta với công việc là đôi, sao gọi là một mình được… huống chi công việc của cháu gắn liền với công việc của bao anh em, đồng chí dưới kia.
Yêu công việc, gắn bó công việc, coi công việc như là người bạn, là một phần của cuộc sống, tìm thấy ý nghĩa trong trông việc.
Anh hiểu ý nghĩa của công việc thầm lặng giúp ích cho đời
+ … nhờ anh phát hiện một đám mây khô mà không quân ta tiêu diệt được nhiều phản lực Mỹ trên cầu Hàm Rồng.
Có suy nghĩ đúng đắn về việc làm.
+ “Mình sinh ra là gì? Mình đẻ ở đâu? Mình vì ai mà làm việc”
 Lí tưởng sống của anh: mình vì mọi người, vì quê hương đất nước.
II. Tìm hiểu văn bản
3. Nhân vật anh thanh niên
c. Quan niệm, thái độ, suy nghĩ về công việc và trong cuộc sống
* Trong cuộc sống
Tạo ra niềm vui: trồng hoa, nuôi gà
Trau dồi bản thân: đọc sách
Sắp xếp cuộc sống: chủ động, khoa học, gọn gàng, ngăn nắp.
 Cuộc sống đầy giản dị mà tao nhã thể hiện lẽ sống đẹp vượt lên moin khó khăn, khắc nghiệt, thật đáng trân trọng, đáng học tập
II. Tìm hiểu văn bản
3. Nhân vật anh thanh niên
d. Trong quan hệ với mọi người
Đối với bác lái xe: chu đáo, nhớ cả việc vợ bác mới ốm dậy để gửi củ tam thất làm quà bồi bổ sức khỏe.
Với những người bạn mới quen: vui mừng đến luống cuống mời họ vào nhà, bó hoa mới cắt, làn trứng làm quà  tình cảm hồn nhiên cảm động
Là người sống giàu tình cảm, anh khao khát được gặp gỡ, trò chuyện với mọi người
Khiêm tốn, khi ông họa sĩ muốn vẽ chân dung đã khéo từ chối bởi vì anh thấy đóng góp của mình còn nhỏ bé, nhiệt thành giới thiệu những người xứng đáng hơn.
II. Tìm hiểu văn bản
3. Nhân vật anh thanh niên
d. Trong quan hệ với mọi người
Yêu nghề, dám chấp nhận hi sinh, có tinh thần trách nhiệm cao, tác phong làm việc khoa học, nghiêm túc, luôn hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ.
+ Tinh thần lạc quan, yêu cuộc sống
+ Chân thành, cởi mở hiếu khách, khiêm tốn
 Là hiện thân cho những con người lao động mới trong công việc xây dựng đất nước với vẻ đẹp
II. Tìm hiểu văn bản
4. Các nhân vật khác
a. Nhân vật ông họa sĩ
* Vai trò: suy nghĩ của ông họa sĩ đã góp phần làm nổi bật vẻ đẹp tâm hồn của anh thanh niên và chiều sâu tư tưởng của truyện.
* Đặc điểm:
Một nghệ sĩ chân chính
+ Suốt đời mải miết đi tìm cái đẹp, đưa nó vào trong trang vẽ
Một nhân cách đẹp
+ Từ ông ta thấy mục đích chân chính của người làm nghệ thuật đó là tìm ra cái đẹp tiềm ẩn trong cuộc sống và ca ngợi vẻ đẹp của cuộc sống.
II. Tìm hiểu văn bản
4. Các nhân vật khác
b. Cô kĩ sư
- Đặc điểm: trẻ, mới ra trường, hăng hái xung phong lên Lai Châu nhận công tác vừa bước qua cuộc đời sinh viên, từ bỏ chốn phồn hoa đôi hội và mối tình tẻ nhạt, đang băn khoăn đi tìm kiếm lẽ yêu đời.
- Tính cách: là người giàu cảm xúc, hồn nhiên, tế nhị, kín đáo,trân trọng tin tưởng vào vẻ đẹp của con người lao động chân chính.
II. Tìm hiểu văn bản
4. Các nhân vật khác
c. Bác lái xe
Là người tốt bụng, vui tính, cởi mở như một người dẫn truyện khó quên
Là người dẫn dắt truyện từ lời giới thiệu của bác, câu chuyện của anh thanh niên dần được hé mở. Bằng những lời kể của mình, bác còn khơi gợi sự tò mò của ông họa sĩ và cô kĩ sư về anh thanh niên
d. Các nhân vật phụ
Ông bố anh thanh nên, ông kĩ sư vườn rau: rình rập xem ong thụ phấn cho hoa, anh kĩ sư nghiên cứu bản đồ sét…
 Những con người lao động say mê, cống hiến thầm lặng cho quê hương, đất nước.
III.

Tổng kết
NGHỆ THUẬT
01
03
02
Chân dung người lao động bình thường nhưng phẩm chất rất cao đẹp
Lòng yêu mến, cảm phục với những con người đang cống hiến quên mình cho nhân dân Tổ quốc
Bức tranh nên thơ về cảnh đẹp Sa Pa