TRƯỜNG THCS LAO BẢO
XIN CHÀO CÁC EM!
TỔ KHOA HỌC TỰ NHIÊN
Giáo viên: Nguyễn Thị Phượng
Email: nguyenthiphuong.thcslbhh@quangtri.edu.vn
ĐT: 0914860595
Đơn vị : Trường THCS Lao Bảo
SINH HỌC 7
Bạch tuột
Sò
Mực
Ốc sên
Chương 4: NGÀNH THÂN MỀM
Trai sông
Ốc vặn
Chủ đề: NGÀNH THÂN MỀM
Tiết 20, 21 - Bài 18. TRAI SÔNG
- Trai sông sống ở đâu?
- Sống ở đáy hồ ao, sông ngòi; bò và ẩn nửa mình trong bùn cát.
I. Hình dạng, cấu tạo:
1. Vỏ trai:
1.
2
3
4
5
Đầu vỏ
Đỉnh vỏ
Bản lề vỏ
Đuôi vỏ
Vòng tăng trưởng vỏ
I. Hình dạng, cấu tạo:
1. Vỏ trai:
Các thành phần của vỏ trai
Tiết 20, 21 - Bài 18. TRAI SÔNG
I. Hình dạng, cấu tạo
1.Vỏ trai

Đầu vỏ
Đỉnh vỏ
Bản lề vỏ
Đuôi vỏ
Vòng tăng trưởng vỏ
Hãy quan sát phân biệt đầu và đuôi của trai sông?
Tiết 20, 21 - Bài 18. TRAI SÔNG
I. Hình dạng, cấu tạo:
1. Vỏ trai:
Vỏ trai gồm mấy
mảnh?
- Gồm 2 mảnh gắn với nhau nhờ bản lề phía lưng
Tiết 20, 21 - Bài 18. TRAI SÔNG
Vỏ trai có chức năng gì?
Vỏ có chức năng bảo vệ cơ thể (rút chân, khép vỏ - tự vệ)
Vỏ đóng mở tự động
I. Hình dạng, cấu tạo:
1. Vỏ trai:
- Tại sao vỏ trai có thể đóng mở được?
2 cơ khép vỏ
Bản lề
- Để mở vỏ trai quan sát bên trong cơ thể, phải làm thế nào? Trai chết thì vỏ mở, tại sao?
- Để mở vỏ trai quan sát bên trong, phải luồn lưỡi dao vào qua khe vỏ cắt cơ khép vỏ. Cơ khép vỏ bị cắt, lập tức vỏ trai sẽ mở ra => chứng tỏ sự mở vỏ là do tính tự động của trai. Vì thế khi trai bị chết vỏ thường mở ra.
Tiết 20, 21 - Bài 18. TRAI SÔNG
I. Hình dạng, cấu tạo:
1. Vỏ trai:

Cấu tạo vỏ
Nêu cấu tạo của vỏ trai?
Lớp sừng
Lớp đá vôi
Lớp xà cừ
Tiết 20, 21 - Bài 18. TRAI SÔNG
Vỏ có chức năng bảo vệ cơ thể (gồm 2 mảnh gắn với nhau
nhờ bản lề ở phía lưng và nhờ 2 cơ khép vỏ).
- Vỏ đóng mở tự động
- Vỏ gồm 3 lớp: sừng, đá vôi và xà cừ.
Chương 4: NGÀNH THÂN MỀM
Tiết 20, 21-Bài 18: TRAI SÔNG
I. Hình dạng, cấu tạo:
1. Vỏ trai:
2. Cơ thể trai:
- Cơ thể trai có cấu tạo thế nào?
- Phần trung tâm:
- Phần giữa:
- Phần ngoài:
Cấu tạo cơ thể trai
I. Hình dạng, cấu tạo:
1. Vỏ trai:
2. Cơ thể trai:
- Phần ngoài:
- Phần ngoài: có áo trai tạo thành khoang áo, ống hút nước và ống thải nước.
áo trai
ống hút nước
ống thải nước
Thân trai
Chân trai
- Trung tâm
- Phần giữa:
Hai tấm mang
- Ở giữa: là hai tấm mang.
- Trung tâm cơ thể: phía trong là thân trai, phía ngoài là chân trai (chân rìu)
Vậy đầu trai ở đâu?
- Đầu trai tiêu giảm
Tiết 20, 21 - Bài 18. TRAI SÔNG
Oxi
Nước
(Thức ăn, oxi)
Thức ăn
Chất thải
II. Dinh dưỡng

Quan sát hình dưới đây, trả lời các câu hỏi sau:
1. Nêu cách thức dinh dưỡng của trai sông.
2. Cách dinh dưỡng của trai có ý nghĩa như thế nào
đối với môi trường nước
3. Quá trình hô hấp của trai diễn ra ở đâu?

Ống hút
Ống thoát
Mang
Lỗ miệng
Cacbonic
Tấm miệng
- Thức ăn: ĐVNS và vụn hữu cơ
- Dinh dưỡng kiểu thụ động - lọc nước
- Hô hấp: Ôxi trao đổi qua mang
II. Dinh dưỡng:
Tấm miệng
Em hãy giải thích tại sao nhiều bể nước người ta thường thả trai vào để lọc nước?
Mang
- Quá trình lọc thức ăn của trai sông diễn ra lỗ miệng trai nhờ rung động của các lông trên tấm miệng.
Tiết 20, 21 - Bài 18. TRAI SÔNG
(làm nước trong hơn)
I. Hình dạng, cấu tạo:
II. Dinh dưỡng:
III. Sinh sản:
- Trai là động vật phân tính hay lưỡng tính?
- Trai là động vật phân tính. Có trai đực, trai cái.
- Quá trình sinh sản và phát triển diễn của trai diễn ra như thế nào?
Tiết 20, 21 - Bài 18. TRAI SÔNG
NGÀNH THÂN MỀM
Bài 18: TRAI SÔNG
III. Sinh sản:
- Trai là động vật phân tính. Có trai đực, trai cái.
Trai sông
Trai đực
Trứng
(Theo dòng nước)
Trứng đã thụ tinh
Ấu trùng bám vào da cá
1
2
3
4
(ở trong mang trai cái)
- Nghiên cứu thông tin sgk tìm từ thích hợp điền vào vị trí tương ứng với các số 1, 2, 3, 4 trong sơ đồ sau?
Tinh trùng
Trai cái
Ấu trùng
Trai con
(ở bùn)
(ở trong mang mẹ)
- Ý nghĩa của giai đoạn trứng phát triển thành ấu trùng trong mang của trai mẹ?
- Trứng được bảo vệ tốt hơn, và tăng lượng ôxi.
- Em hãy cho biết ý nghĩa giai đoạn ấu trùng bám vào mang và da cá?
- Ấu trùng sống trong mang và da cá được cung cấp ôxi và được bảo vệ, được cá đưa đi xa.
Kết luận
Vai trò của trai đối với tự nhiên và đời sống con người?
Lọc sạch môi trường nước, làm thực phẩm
Làm đồ trang sức, khảm mỹ nghệ…
a. 2 mảnh, gồm lớp sừng, lớp vỏ đá vô.
b. 1 mảnh, gồm lớp sừng, lớp đá vôi, lớp xà cừ
d. 2 mảnh gồm lớp sừng, lớp đá vôi và lớp xà cừ
c. 2 mảnh vỏ xoắn lại theo chiều không gian
Củng cố
Vỏ trai có các đặc điểm nào sau đây ?
T H Â N M Ề M
V Ỏ T R A I
8
7
6
5
4
3
2
1
T
L Ớ P S Ừ N G
S
C H Â N T R A I
N
I
Á O T R A I
A
Đ Á V Ô I
Ô
T H Ụ Đ Ộ N G
G
N G Ọ C T R A I
R
Đáp án
ô chữ
1. Trai, sò, ốc, hến... thuộc ngành?
2. Vỏ trai có... bọc ngoài?
3. Cơ thể trai phía trong là thân trai, phía ngoài là...?
4. ...gồm hai mảnh gắn với nhau nhờ bản lề ở phía lưng?
5. Xà cừ do lớp ngoài của... tiết ra tạo thành?
6. Lớp giữa của vỏ trai là lớp...?
8. Lớp xà cừ mỏng có thể tạo nên...?
7. Kiểu dinh dưỡng của trai...?
Trò chơi giải ô chữ
DẶN DÒ
Học bài và trả lời câu hỏi cuối bài.
- Đọc mục “em có biết”.
- Sưu tầm tranh ảnh, mẫu vật một số đại diện của ngành thân mềm.
- Chuẩn bị bài: một số thân mềm khác.