1
2
3
4
5
6
1
2
3
4
5
6
Câu hỏi
Đáp án
Câu 1: Điền từ vào chỗ trống trong hai câu thơ sau:
Làm trai cho đáng………,
Khom lưng chống gối, gánh hai hạt vừng.
Câu 2. Thành phần văn học này xuất hiện vào khoảng TK XIII, phát triển rực rỡ vào giai đoạn từ TK XVIII đến 1/2 đầu TK XIX?
Câu 3. Tên gọi khác của văn học từ thế kỉ X đến hết thế kỉ XIX?
Câu 4. Quân đội thời nào được nhắc đến trong bài thơ “Tỏ lòng”?
Câu 5. Điền từ vào chỗ trống trong bài thơ sau:
“ Sông núi ……..vua Nam ở 
Rành rành định phận tại sách trời 
Cớ sao lũ giặc sang xâm phạm? 
Chúng bay sẽ bị đánh tơi bời!”
Câu 6. Một tác phẩm nổi tiếng gắn liền với tên tuổi của đại thi hào Nguyễn Du?
Trò chơi ô chữ
3
TIẾT 54-55. ĐỌC VĂN:
CẢNH NGÀY HÈ
(Bảo kính cảnh giới)
- Nguyễn Trãi-
I. TÌM HIỂU CHUNG
Hãy trình bày những điều em biết về tác giả Nguyễn Trãi, tập thơ Quốc âm thi tập và bài thơ Cảnh ngày hè?
I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả: (1380- 1442)
- Nguyễn Trãi là anh hùng dân tộc, danh nhân văn hóa thế giới. Ông là nhà chính trị, quân sự, nhà thơ lớn của Việt Nam thời trung đại.
- Là tác giả tập thơ Nôm nổi tiếng, mở đầu cho nền thơ cổ điển viết bằng tiếng Việt: Quốc âm thi tập
I. TÌM HIỂU CHUNG
Tác giả tập thơ Nôm nổi tiếng, mở đầu cho nền thơ cổ điển viết bằng tiếng Việt.
I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả: (1380- 1442)
2.Tập thơ “Quốc âm thi tập:
Gồm 254 bài, đánh dấu sự phát triển của thơ tiếng Việt.
Nội dung: phản ánh vẻ đẹp con người Nguyễn Trãi.
Nghệ thuật: thơ Đường luật được sử dụng như thể thơ dân tộc.
Bố cục: gồm 4 phần: Vô đề, Môn thì lệnh, Môn hoa mộc, Môn cầm thú.
I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả: (1380- 1442)
2.Tập thơ “Quốc âm thi tập”:
3. Bài thơ: Cảnh ngày hè
Xuất xứ: bài thơ số 43- Bảo kính cảnh giới - Vô đề.
Bố cục :
I. TÌM HIỂU CHUNG
2 phần
6 câu đầu: Thiên nhiên và cuộc sống ngày hè
2 câu cuối: Khát vọng của thi nhân
4 phần
Đề
Thực
Luận
Kết

C�y v� hoa ho�


Thạch lựu

H?ng li�n
1. Bức tranh thiên nhiên, và cuộc sống (6 câu đầu):

II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
- Tâm thế thi nhân: Rồi/ hóng mát/ thuở ngày trường
-> Nhịp 1/2/3 -> Chậm rãi, thư thái
-> Thời gian: ngày dài -> Thoải mái, không vướng bận

=>Tâm thế của con người an nhàn, thảnh thơi tìm đến thiên nhiên, hòa mình với thiên nhiên.
NHIỆM VỤ CỦA HỌC SINH:
Tìm hiểu bức tranh thiên nhiên ngày hè ở 3 câu tiếp theo.
Tìm hiểu tâm thế đón cảnh hè của nhà thơ ở câu đầu.
Tìm hiểu bức tranh cuộc sống ở 2 câu còn lại
1. Bức tranh thiên nhiên, và cuộc sống (6 câu đầu):

II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
- Bức tranh thiên nhiên
Nhận xét:
- Bức tranh thiên nhiên đẹp, giản dị, thân thuộc, hài hoà đường nét, màu sắc, âm thanh và hương vị.
- Bức tranh thiên nhiên ngày hè nhưng tràn đầy sức sống, không tĩnh tại mà rất sống động, mọi vật đều ở trạng thái sinh sôi, phát triển, căng tràn.
=> Tình yêu thiên nhiên, yêu cuộc sống tha thiết, tâm hồn tinh tế, thiết tha giao cảm với đời, thái độ trân trọng cuộc sống người lao động của Nguyễn Trãi.
1. Bức tranh thiên nhiên, và cuộc sống (6 câu đầu):

II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
- Bức tranh cuộc sống
+ Lao xao chợ cá làng ngư phủ
+ Lầu tịch dương
-> Từ láy “lao xao” -> diễn tả cảnh chợ cá đông vui, tấp nập
-> Cảnh làng ngư phủ, cảnh nhà cao lúc hoàng hôn: yên ả, thanh bình
=> Nhận xét: Cuộc sống con người no đủ, bình yên.
? Qua bức tranh thiên nhiên và cuộc sống, em cảm nhận như thế nào về tâm hồn Nguyễn Trãi?
Lao xao chợ cá làng ngư phủ
1. Bức tranh thiên nhiên, và cuộc sống (6 câu đầu):

II. ĐỌC HIỂU VĂN BẢN
2. Khát vọng của nhà thơ ( 2 câu cuối)
NHIỆM VỤ CỦA HỌC SINH:
Ở hai câu cuối, nhà thơ đã mong muốn điều gì?
Theo em, từ nào trong hai câu cuối là quan trọng nhất? Vì sao?
Câu thơ lục ngôn cuối bài có gì khác với câu thơ lục ngôn mở đầu?
- Ước có cây đàn của vua Ngu Thuấn để đàn lên khúc Nam phong cho dân giàu đủ khắp mọi nơi -> Dùng điển tích -> Ước mưa thuận gió hoà, nhân dân giàu đủ; Ước một triều đại lí tưởng, xã hội thanh bình, nhân dân hạnh phúc.
- Điểm kết tụ trong tâm hồn Ức Trai vẫn là “dân”, là con người lao động.
- Câu lục ngôn cuối: dồn nén cảm xúc, chứng tỏ Ức Trai nhàn thân chứ không nhàn tâm. Tâm Ức Trai luôn đau đáu hướng về đất nước, về nhân dân. -> Tha thiết yêu nước thương dân
Đến hai câu thơ cuối này, em hãy lí giải vì sao bài thơ Cảnh ngày hè lại được đặt trong mục: Gương báu răn mình của Quốc âm thi tập?
=> Nguyễn Trãi lấy vua Nghiêu Thuấn làm gương báu để răn mình: sống có trách nhiệm với nhân dân, đất nước, làm cho đất nước thanh bình, nhân dân giàu đủ.




III. TỔNG KẾT
Nội dung:
Bức tranh ngày hè đẹp, thân quen, tràn đầy sức sống
Vẻ đẹp tâm hồn Nguyễn Trãi: tinh tế, nhạy cảm, giao hoà với thiên nhiên, tha thiết với cuộc sống con người.
2. Nghệ thuật:
Hình ảnh, từ ngữ sinh động, phong phú, kết hợp từ thuần Việt và Hán Việt
Thể thơ Đường luật được Việt hoá, xen vào những câu thơ lục ngôn.
=> Bài thơ vừa trang trọng, vừa bình dị, tự nhiên.
Em hãy nhận xét tổng quát về nội dung và nghệ thuật của bài thơ?
? Bài thơ Cảnh ngày hè thể hiện rõ sự vận dụng linh hoạt và sáng tạo tài tình của Nguyễn Trãi ở thể thơ Đường luật trong việc:
A. Sử dụng từ ngữ.
B. Sử dụng câu.
C. Lựa chọn hình ảnh.
D. Cả 3 đáp án trên.
? Em có đồng tình với ý kiến sau không? Vì sao?
Cảnh ngày hè là sự kết hợp hài hòa giữa cảnh vật thiên nhiên và cuộc sống, con người. Qua đó cho ta thấy được vẻ đẹp tâm hồn Nguyễn Trãi: Yêu thiên nhiên nồng hậu; Thiết tha với cuộc sống; Khát vọng về cuộc sống thái bình, hạnh phúc cho nhân dân.
A. Có B. Không
CỦNG CỐ
+ Học thuộc bài thơ.
+ Sưu tầm thêm những câu thơ, bài thơ hay miêu tả về ngày hè, cảnh hè.
Dặn dò
Dưới trăng quyên đã gọi hè
Đầu tường lửa lựu lập lòe đơm bông.
(Truyện Kiều – Nguyễn Du)
Đằng đẵng ngày chầy giương tán nắng,
Đùn đùn bóng rợp phủ màn hòe .
(Vịnh cảnh mùa hè – Lê Thánh Tông)
Ai xui con cuốc gọi hè,
Cái nóng nung người nóng nóng ghê.
Ngõ trước vườn sau um những cỏ,
Vàng phai thắm nhạt ngán cho huê.
Đầu cành kiếm bạn oanh xao xác,
Trong tối đua bay đóm lập lòe.
Mong được nồm nam cơn gió thổi,
Đàn ta, ta gảy khúc Nam nghe.
(Mùa hè – Nguyễn Khuyến)
Chuẩn bị:Bài Nhàn

1.Tác giả, sự nghiệp văn chương của Nguyễn Bỉnh Khiêm.
2.Xuất xứ,chủ đề bài thơ.
3.Trong bài thơ, tác giả đề cao cách sống nào?Quan niệm sống của tác giả ra sao?
4.Ý nghĩa văn bản?