TRƯỜNG THCS NGÔ VĂN SỞ






GIÁO VIÊN :VÕ THỊ NHUNG
7
TÌM HIỂU CHUNG
VỀ VĂN BIỂU CẢM
I. Nhu cầu biểu cảm và văn biểu cảm
1. Nhu cầu biểu cảm của con người
VD: SGK/71



Mỗi câu ca dao trên thể hiện tình cảm, cảm xúc gì ?
- Bài 1: nỗi khổ đau bất lực, niềm cảm thương những thân phận bé nhỏ.
- Bài 2: là lời chàng trai thổ lộ tình cảm với cô gái.
Người ta thổ lộ tình cảm để làm gì ?
 Khi có những tình cảm tốt đẹp, chất chứa, muốn biểu hiện cho người khác biết thì người ta có nhu cầu biểu cảm.
 Người ta thổ lộ tình cảm để giãi bày, để kiếm tìm sự đồng cảm, sẻ chia.
Theo em, khi nào thì người ta có nhu cầu biểu cảm ?
?Người ta biểu cảm bằng những phương tiện nào ?
 Bài văn, bài thơ, viết thư, ca hát, vẽ tranh, múa, đánh đàn, thổi sáo…
?Vậy tóm lại văn bản biểu cảm viết ra nhằm mục đích gì?
 Viết ra nhằm biểu đạt tình cảm, cảm xúc, sự đánh giá của con người đối với thế giới xung quanh và khêu gợi lòng đồng cảm nơi người đọc.




I. Nhu cầu biểu cảm và văn biểu cảm
1. Nhu cầu biểu cảm của con người
VD: SGK/71
- Là nhu cầu cần thiết quan trọng đối với con người.
- Phương tiện biểu cảm như: thơ trữ tình, ca dao trữ tình, tùy bút…





2. Đặc điểm chung của văn biểu cảm
VD: SGK/72
a/ Hai đoạn văn trên biểu đạt những nội dung gì ?
- Đoạn văn (1) trực tiếp biểu hiện nỗi nhớ và nhắc lại kỉ niệm.
- Đoạn văn (2) gián tiếp biểu hiện tình cảm gắn bó với quê hương, đất nước.
Nội dung ấy có đặc điểm gì khác so với nội dung của văn tự sự và miêu tả ?
 Nội dung ấy có đặc điểm khác so với nội dung của văn bản tự sự và miêu tả là: chủ yếu là bộc lộ cảm xúc, bên cạnh đó
vẫn có yếu tố kể và tả.




b/ Có ý kiến cho rằng tình cảm, cảm xúc trong văn biểu cảm phải là tình cảm, cảm xúc thấm nhuần tư tưởng nhân văn. Qua 2 đoạn
trích, em có tán thành không ?

 Em tán thành ý kiến trên. Văn biểu cảm biểu lộ tình cảm, cảm xúc thường thấm nhuần tư tưởng nhân văn của con người.
c. Em có nhận xét gì về phương thức biểu đạt tình cảm, cảm xúc của hai đoạn văn trên?
 - Đoạn văn (1) là biểu cảm trực tiếp.
- Đoạn văn (2) là biểu cảm gián tiếp.
?Tóm lại qua các VD trên, em hãy cho biết thế nào là văn biểu cảm? Văn biểu cảm có những đặc điểm chung nào?
Ghi nhớ SGK/73

2. Đặc điểm chung của văn biểu cảm
VD: SGK/72
- Biểu cảm trực tiếp hay gián tiếp.
- Biện pháp miêu tả, liên tưởng, gợi ra những cảm xúc sâu sắc.
- Tình cảm trong văn biểu cảm thường là những tình cảm đẹp, thấm nhuần tư tưởng nhân văn.
Ghi nhớ SGK/73





II. Luyện tập :
1. So sánh hai đoạn văn sau và cho biết đoạn văn nào là văn biểu cảm. Vì sao ? Chỉ ra nội dung biểu cảm của đoạn văn ấy.


- Đoạn 1 : Không phải là văn biểu cảm vì chỉ nêu đặc điểm hình dáng và công dụng của cây hải đường chưa bộc lộ cảm xúc.
- Đoạn 2 : Là văn biểu cảm vì thể hiện cảm xúc về hoa hải đường.
+ Kể chuyện : Từ cổng vào, lần nào tôi cũng dừng lại để ngắm cây....
+ Miêu tả : Màu đỏ thắm, lá to…
+ So sánh : Trông dân dã như cây chè…
+ Liên tưởng : Bỗng nhớ năm xưa…..
+ Cảm xúc : Người viết cảm nhận được vẻ đẹp rực rỡ của cây làm xao xuyến lòng người.
2. Chỉ ra nội dung biểu cảm của hai bài thơ Sông núi nước Nam và Phò giá về kinh.
 



Hai bài thơ đều là biểu cảm trực tiếp
- Sông núi nước Nam: Khẳng định chủ quyền đất nước và ý chí quyết tâm bảo vệ chủ quyền đó trước kẻ thù xâm lược.
- Phò giá về kinh: Thể hiện hào khí chiến
thắng và khát vọng thái bình thịnh trị của
dân tộc ta.


3. Kể tên một số bài văn trữ tình hay mà em
biết :  



Cổng trường mở ra ( Lí Lan )
Mẹ tôi ( A-mi-xi )
Cuộc chia tay của những con búp bê
( Khánh Hoài )
Trong lòng mẹ ( Nguyên Hồng )
...


4. Sưu tầm một số đoạn văn xuôi biểu cảm  



Xa quê hương từ bé cho nên những kỷ niệm về quê hương tôi đều nhớ mãi. Giờ đây tôi mới có dịp trở về thăm lại quê hương, ký ức tự nhiên bỗng ùa về. Những cảm xúc lâng lâng khó tả tràn ngập trong lòng tôi. Ngày xưa, gia đình tôi nghèo lắm. Tuổi thơ tôi 15 năm sống trên quê hương. Quãng thời gian ấy đủ cho tôi có những ký ức, kỷ niệm ngọt ngào của thời thơ ấu. Dòng sữa ngọt ngào, mát lành của mẹ đã nuôi tôi lớn lên cho đến ngày tôi phải rời xa
quê hương - nơi chôn nhau cắt rốn.



XIN CHÀO VÀ HẸN GẶP LẠI
CÁC EM TRONG BÀI HỌC
Ở TIẾT SAU!
BÀI HỌC ĐẾN ĐÂY LÀ KẾT THÚC!