TÌM HIỂU CHUNG VỀ VĂN BẢN THUYẾT MINH
Tiết : 43,44
CÂY DỪA BÌNH ĐỊNH
Nhóm 1
Nhóm 2
TẠI SAO LÁ CÂY CÓ MÀU XANH LỤC?
Nhóm 3- 4
HUẾ
Thân cây làm máng.
Cọng lá làm vách
Lá làm tranh.
Nước và cùi dừa: để uống, để làm thức ăn, bánh kẹo.
Dừa…mang nhiều lợi ích và gắn bó với cuộc sống đối với con người.
CÂY DỪA BÌNH ĐỊNH
Chất diệp lục trong lá cây có màu xanh lục vì nó hút các tia sáng có màu khác nhưng không thu nhận màu xanh lục và lại phản chiếu màu này, do đó mắt ta mới nhìn thấy màu xanh lục.
TẠI SAO LÁ CÂY CÓ MÀU XANH LỤC?
Nếu ta chiếu chất diệp lục của lá cây bằng nguồn
sáng màu đỏ, chất này sẽ thu nhận các tia màu đỏ, nhưng vì không có tia sáng màu xanh lục để
phản chiếu lại, nên ta nhìn vào lá cây chỉ thấy một
màu đen sì.
Sông núi hài hòa
Công trình văn hóa nghệ thuật nổi tiếng

Văn bản HUẾ
Chùa Thiên Mụ
lăng Khải Định
chùa Trúc Lâm
Công trình văn hóa nghệ thuật nổi tiếng
điện Hòn Chén
đài Vọng Cảnh
Cơm hến
bánh bèo Huế
bún bò Huế
Món ăn đặc sản Huế
Sản phẩm - nón lá Huế
I. ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA VĂN BẢN THUYẾT MINH
Văn bản thuyết minh?
Trình bày lợi ích riêng của cây dừa.
Giải thích tác dụng của chất diệp lục đối với màu xanh đặc trưng của lá cây.
Giới thiệu Huế là một trung tâm văn hóa nghệ thuật lớn của Việt Nam.
? Ba văn bản trên đang giải thích, giới thiệu, trình bày về điều gì?
 Khi cần cung cấp những kiến thức về sự vật, hiện tượng một cách khách quan (như đặc điểm, nguyên nhân, tính chất của sự vật, hiện tượng...) ta dùng phương pháp thuyết minh.
? Văn bản thuyết minh là gì?
I. ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA VĂN BẢN THUYẾT MINH
1. VD:
Thảo luận nhóm
Câu 1: Các văn bản trên có thể xem là văn bản tự sự (hay miêu tả, nghị luận, biểu cảm) không? Tại sao? Chúng khác với các văn bản này ở chỗ nào?
Câu 2: Các văn bản trên có những đặc điểm chung nào làm chúng trở thành một kiểu riêng?
Câu 3: Các văn bản trên đã thuyết minh về đối tượng bằng những phương thức nào?
Câu 4: Ngôn ngữ của văn bản trên có đặc điểm gì?
Thảo luận nhóm
Câu 1: Các văn bản trên không thể xem là văn bản tự sự (hay miêu tả, nghị luận, biểu cảm) vì:
- Văn bản tự sự có cốt truyện, sự việc, diễn biến, nhân vật.
- Văn bản miêu tả: Miêu tả cụ thể, sinh động
- Văn bản biểu cảm: Bộc lộ cảm xúc cá nhân.
- Văn bản nghị luận: Trình bày luận điểm, luận cứ.

Câu 2: Các văn bản trên có những đặc điểm chung : trình bày đặc điểm tiêu biểu của sự vật, hiện tượng.

Câu 3: Các văn bản trên đã thuyết minh đối tượng bằng phương thức: trình bày, giải thích, giới thiệu

Câu 4: Ngôn ngữ của các văn bản trên có đặc điểm: chính xác, rõ ràng, dễ hiểu
SỰ KHÁC NHAU GIỮA VĂN BẢN THUYẾT MINH VỚI CÁC VĂN BẢN KHÁC
- Trình b�y s? vi?c, di?n bi?n, nh�n v?t.

- Trình b�y chi ti?t, c? th?. Gi�p ngu?i d?c hình dung ra s? v?t, con ngu?i.
Trình bày ý kiến, luận điểm
Thể hiện quan điểm của người viết bằng suy luận và lí lẽ…

- B?c l? c?m x�c ch? quan c?a ngu?i vi?t v? d?i tu?ng.
Văn bản thuyết minh: là kiểu văn bản khác.
*Đặc điểm chung: Trình bày đặc điểm tiêu biểu của sự vật, hiện tượng.
I. ĐẶC ĐIỂM CHUNG CỦA VĂN BẢN THUYẾT MINH
2. Kết luận
 Khách quan, xác thực, hữu ích cho con người.
 Cung cấp tri thức về đặc điểm, tính chất, nguyên nhân,….. của các sự vật, hiện tượng.
 Trình bày, giới thiệu, giải thích.
 Chính xác, rõ ràng, chặt chẽ, hấp dẫn.
? Văn bản thuyết minh có đặc điểm gì?
*Nhiệm vụ:
*Phương thức:
*Tri thức:
*Trình bày:
1.Ví dụ:
Huế là một trong những trung tâm văn hoá, nghệ thuật lớn của Việt Nam.
Nông Văn Vân là tù trưởng dân tộc Tày, giữ chức tri châu Bảo Lạc(Cao Bằng).
Phương pháp nêu định nghĩa, giải thích.
II. PHƯƠNG PHÁP THUYẾT MINH
Vai trò và đặc điểm: Quy sự vật được định nghĩa và chỉ ra đặc điểm,công dụng riêng.
Câu văn trên sử dụng phương pháp gì? Vai trò?
1. Vớ d?.
Thõn l�m mỏng
Lỏ l�m tranh
C?ng l�m vỏch
G?c l�m chừ d? xụi
Nu?c: u?ng, kho cỏ, n?u canh, l�m nu?c m?m
Cõy d?a cú r?t nhi?u l?i ớch cho con ngu?i
II. PHƯƠNG PHÁP THUYẾT MINH
Cây dừa cống hiến tất cả của cải của mình cho con người: thân cây làm máng, lá làm tranh, cọng lá chẻ nhỏ làm vách, gốc dừa giả làm chõ đồ xôi, nước dừa để uống, để kho cá, kho thịt, nấu canh, làm nước mắm,....
Tác giả sử dụng phương pháp gì? Vai trò?
b/ Phương pháp liệt kê
 Tác dụng: Giúp người đọc hiểu sâu sắc, toàn diện và có ấn tượng về nội dung thuyết minh.
a/ Phương pháp nêu định nghĩa, giải thích
* Phương pháp thuyết minh:
II. PHƯƠNG PHÁP THUYẾT MINH
Ngày nay, đi các nước phát triển ,đâu đâu cũng nổi lên chiến dịch chống thuốc lá .Người ta cấm hút thuốc ở tất cả những nơi công cộng, phạt nặng những người vi phạm (ở Bỉ, từ năm 1987,vi phạm lần nhất phạt 40 đô la, tái phạm 500 đô la).
Ví dụ:
Phương pháp nêu ví dụ
a/ Phương pháp nêu định nghĩa, giải thích
*Phương pháp thuyết minh:
II. PHƯƠNG PHÁP THUYẾT MINH
b/ Phương pháp liệt kê
Người viết sử dụng phương pháp gì? Vai trò?
c/ Phương pháp nêu ví dụ
Vai trò: Các ví dụ cụ thể có tác dụng thuyết phục người đọc, khiến người đọc tin.
a/ Phương pháp nêu định nghĩa, giải thích
* Phương pháp thuyết minh:
II. PHƯƠNG PHÁP THUYẾT MINH
b/ Phương pháp liệt kê
Các nhà khoa học cho biết trong không khí,dưỡng khí chỉ chiếm 20% thể tích, thán khí chiếm 3%. Nếu không có bổ sung thì trong vòng 500 năm con người và động vật sẽ dùng hết số dưỡng khí ấy, đồng thời số thán khí không ngừng gia tăng. Vậy vì sao đến nay dưỡng khí vẫn còn? Đó là nhờ thực vật. Thực vật khi quang hợp hút thán khí và nhả ra dưỡng khí. Một hec-ta cỏ mỗi ngày có khả năng hấp thụ 900 kg thán khí và nhả ra 600 kg dưỡng khí. Vì thế trồng cây xanh và thảm cỏ trong thành phố có ý nghĩa cực kì to lớn.

Phương pháp dùng số liệu(con số).
d/ Phương pháp dùng số liệu (con số)
 Yêu cầu: Số liệu phải chính xác, độ tin cậy cao, có cơ sở thực tế.
a/ Phương pháp nêu định nghĩa, giải thích
* Phương pháp thuyết minh:
II. PHƯƠNG PHÁP THUYẾT MINH
b/ Phương pháp liệt kê
c/ Phương pháp nêu ví dụ
Biển Thái Bình Dương chiếm một diện tích lớn gần bằng ba đại dương khác cộng lại và lớn gấp 14 lần diện tích biển Bắc Băng Dương là đại dương bé nhất.
Phương pháp so sánh
d/ Phương pháp dùng số liệu (con số)
a/ Phương pháp nêu định nghĩa, giải thích
*Phương pháp thuyết minh:
II. PHƯƠNG PHÁP THUYẾT MINH
b/ Phương pháp liệt kê
c/ Phương pháp nêu ví dụ
e/ Phương pháp so sánh
 Tác dụng: Đối chiếu hai hoặc hơn hai sự vật để làm nổi bật tính chất của đối tượng thuyết minh.
2. Kết luận:
Có những PPTM nào?
II. PHƯƠNG PHÁP THUYẾT MINH
d/ Phương pháp dùng số liệu (con số)
a/ Phương pháp nêu định nghĩa, giải thích
Phương pháp thuyết minh.
b/ Phương pháp liệt kê
c/ Phương pháp nêu ví dụ
e/ Phương pháp so sánh
1. VD.
B�i van: Xe d?p.
a/ D?i tuong: chi?c xe d?p
b/ B? c?c:
c/ Phõn tớch ph?n thõn b�i
- H? th?ng truy?n d?ng.
- H? th?ng di?u khi?n
- H? th?ng chuyờn ch?
- Cỏc b? ph?n ph?
d/ Phuong phỏp thuy?t minh: phõn tớch, phõn lo?i
III. CÁCH LÀM BÀI VĂN THUYẾT MINH
2. Nhận xét.

Thảo luận nhóm
Nhóm1: Bố cục; Nhóm2-3: Ý chính phần thân bài
Nhóm4: PPTM
1. VD.
B�i van: Xe d?p.
a/ D?i tuong: chi?c xe d?p
b/ B? c?c:
c/ Phõn tớch ph?n thõn b�i
- H? th?ng truy?n d?ng.
- H? th?ng di?u khi?n
- H? th?ng chuyờn ch?
- Cỏc b? ph?n ph?
d/ Phuong phỏp thuy?t minh: phõn tớch, phõn lo?i
? Cú th? trỡnh b�y xe d?p theo phuong phỏp li?t kờ du?c khụng?
Khụng th? trỡnh b�y theo phuong phỏp li?t kờ vỡ khụng th? núi rừ co ch? ho?t d?ng c?a xe d?p.
? B�i l�m cung c?p ki?n th?c gỡ cho cỏc em v? xe d?p?
B�i l�m giỳp ta hi?u rừ v? nguyờn t?c ho?t d?ng c?a xe d?p.
? Nh?n xột v? cỏch di?n d?t b�i van?
B�i van g?n, dựng t? ng? chớnh xỏc, rừ r�ng.
III. CÁCH LÀM BÀI VĂN THUYẾT MINH
2. Nhận xét.
.
Hệ thống
điều khiển
Hệ thống chuyên chở
Hệ thống truyền động
Những tri thức bài văn cung cấp có đúng với đối tượng không?


Xe đạp
Hệ thống truyền động: khung xe,bàn đạp,trục giữa ,ổ bi giữa,dây xích,,đĩa ,ổ líp..đường kínhbánh xe:650mm…
Hệ thống điều khiển:
Ghi đông, bộ phanh ...
Hệ thống chuyên chở: yên xe, dàn đèo hàng, giỏ đựng đồ.
Chắn xích, chắn bùn, đèn xe, chuông.
Chắn xích, chắn bùn, đèn xe, chuông.
Là phương tiện giao thông tiện lợi, rèn luyện sức khỏe.
Bộ phận chính
Bộ phận phụ
Lợi ích
Pp liệt kê,nêu số liệu
PP liệt kê,phân tích
PP liệt kê,phân loại,phân tích
PP liệt kê,giải thích
PP liệt kê,nêu định nghĩa
Xe đạp có mấy bộ phận? Lợi ích? Các PPTM
Để làm một bài văn thuyết minh cần có bố cục mấy phần? Đảm bảo các yêu cầu gì?
* Bố cục của bài văn thuyết minh:
- Mở bài: Giới thiệu đối tượng thuyết minh
- Thân bài: Trình bày ( đặc điểm, cấu tạo, lợi ích của đối tượng)
- Kết bài: Ý nghĩa của đối thượng trong đời sống.
* Các yêu cầu:
Kiến thức: Khách quan, chính xác
- Vận dụng các PPTM
- Lời văn ngắn gọn
- Không sử dụng các biện pháp tu từ
Thuyết minh về tác hại của Ma túy