CHỦ ĐỀ
NƯỚC ĐẠI VIỆT DƯỚI THỜI NHÀ TRẦN
(Tiếp theo)
Mục II. CÁC CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG NGOẠI XÂM DƯỚI THỜI TRẦN


CHỦ ĐỀ
NƯỚC ĐẠI VIỆT DƯỚI THỜI NHÀ TRẦN
(Tiếp theo)
Nội dung bài học




01
1. Cuộc kháng chiến lần thứ nhất chống quân xâm lược Mông Cổ (1258)
1. Cuộc kháng chiến lần thứ nhất chống quân xâm lược Mông Cổ (1258)
Em hãy tìm hiểu thông tin trong SGK và lập bảng thống kê theo mẫu sau
LƯỢC ĐỒ CÁC NƯỚC CHÂU Á
Mông Cổ
Trung Quốc
Liên Bang Nga
Việt Nam
Thành Cát Tư Hãn (Thiết Mộc Chân)
– người sáng lập đế chế Mông Cổ
“ Quân Mông Cổ lớn lên trên yên ngựa, tự luyện tập chiến đấu, từ mùa xuân đến mùa đông, ngày ngày săn bắn, đó là cách sống của họ.
Trăm quân kị quay vòng, có thể bọc được vạn người. Nghìn quân kị tản ra có thể dài tới trăm dặm , kẻ địch chia ra thì họ chia ra, kẻ địch hợp lại thì họ hợp lại nên kị đội là thế mạnh của họ.
Đội quân lúc ẩn lúc hiện, đến thì như trời rơi xuống, đi thì nhanh như chớp giật. Họ mà thắng thì đuổi theo địch chém giết không để trốn thoát, họ mà thua thì chạy rất nhanh, đuổi theo không kịp”.
(Theo lời sử học nhà Tống)
Không có một dòng suối, một con sông nào không tràn đầy nước mắt chúng ta, không còn một ngọn núi, một cánh đồng nào không bị quân Mông Cổ giày xéo…
Nhà thơ Ác- mê- ni (1210- 1290)
Vua Mông Cổ cho quân xâm lược Đại Việt để đánh lên phía Nam Trung Quốc, thực hiện kế hoạch gọng kìm tiêu diệt Nam Tống.
Sự bành trướng của đế quốc Mông Cổ ở TK XIII
Mông Cổ


Quân Mông Cổ với lực lượng mạnh và hiếu chiến đã tiến hành xâm lược và thống trị nhiều nước ở châu Á, châu Âu.
Ngột Lương Hợp Thai (1200 – 1271) là một chỉ huy quân sự kiệt xuất của quân đội Mông - Nguyên và là tướng chỉ huy quân Mông Cổ xâm lược Đại Việt lần thứ nhất vào năm 1258. Ông được xếp là công thần đứng hàng thứ 3 của nhà Nguyên.
VUA TRẦN RA LỆNH BẮT GIAM SỨ GIẢ MÔNG CỔ
NHÀ TRẦN CHUẨN BỊ
Vua Mông Cổ cho quân xâm lược Đại Việt để đánh lên phía Nam Trung Quốc, thực hiện kế hoạch gọng kìm tiêu diệt Nam Tống.
Vua Trần ban lệnh sắm sửa vũ khí, quân đội ngày đêm luyện tập.
Bình Lệ Nguyên
Bạch Hạc
Quy Hóa
Phù Lỗ
Đông Bộ Đầu
Thiên Mạc
THĂNG LONG
Tháng1-1258
Sông Thao
LƯỢC ĐỒ CUỘC KHÁNG CHIẾN LẦN THỨ NHẤT CHỐNG QUÂN MÔNG CỔ(1258)
Bình Lệ Nguyên
Bạch Hạc
Quy Hóa
Phù Lỗ
Đông Bộ Đầu
Thiên Mạc
THĂNG LONG
29-1-1258
LƯỢC ĐỒ CUỘC KHÁNG CHIẾN LẦN THỨ NHẤT CHỐNG QUÂN MÔNG CỔ(1258)
Vua Mông Cổ cho quân xâm lược Đại Việt để đánh lên phía Nam Trung Quốc, thực hiện kế hoạch gọng kìm tiêu diệt Nam Tống.
Vua Trần ban lệnh sắm sửa vũ khí, quân đội ngày đêm luyện tập.
Trận Đông Bộ Đầu
29/1/1258, Quân Mông Cổ rút khỏi Thăng Long về nước. Cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Mông Cổ kết thúc thắng lợi.
02
2. Cuộc kháng chiến lần thứ hai chống quân xâm lược Nguyên (1285)
2. Cuộc kháng chiến lần thứ hai chống quân xâm lược Nguyên (1285)
Em hãy tìm hiểu thông tin trong SGK và lập bảng thống kê theo mẫu sau
Vua Nguyên Hốt Tất Liệt
ÂM MƯU XÂM LƯỢC
CHUẨN BỊ CỦA NHÀ TRẦN
CHIẾN THẮNG TIÊU BIỂU
KẾT QUẢ
- Vua Nguyên xâm lược Cham-pa và Đại Việt để làm cầu nối xâm chiếm các nước phía Nam Trung Quốc.

VUA TRẦN TRIỆU TẬP HỘI NGHỊ BÌNH THAN (CHÍ LINH – HẢI DƯƠNG)
Đến Bình Than có Trần Quốc Toản, vì tuổi còn nhỏ nên không được vào dự hội nghị. Trần Quốc Toản tức giận quân Nguyên đến nỗi tay cầm quả cam bóp nát lúc nào không biết. Khi về nhà đã huy động gia nô và thân thuộc một nghìn người, làm binh khí, đóng chiến thuyền và may cờ thêu sáu chữ vàng “Phá cường địch, báo hoàng ân” (Phá giặc mạnh, báo ơn vua).
HƯNG ĐẠO VƯƠNG –
TRẦN QUỐC TUẤN
( 1230-1300)
"Ta thường tới bữa quên ăn, nửa đêm vỗ gối, ruột đau như cắt, nước mắt đầm đìa, chỉ căm tức rằng chưa được xả thịt, lột da, moi gan, uống máu quân thù. Dẫu cho trăm thân này phơi ngoài nội cỏ, nghìn xác này gói trong da ngựa ta cũng cam lòng".
(Hịch tướng sĩ)
ĐẦU NĂM 1285, VUA TRẦN MỞ HỘI NGHỊ DIÊN HỒNG Ở THĂNG LONG
Video về hội nghị Diên Hồng và Hội nghị Bình Than
Hội nghị Diên Hồng
Hội nghị Bình Than
ÂM MƯU XÂM LƯỢC
CHUẨN BỊ CỦA NHÀ TRẦN
CHIẾN THẮNG TIÊU BIỂU
KẾT QUẢ
- Vua Nguyên xâm lược Cham-pa và Đại Việt để làm cầu nối xâm chiếm các nước phía Nam Trung Quốc.

- Triệu tập hội nghị Bình Than, Diên Hồng bàn kế đánh giặc
- Trần Quốc Tuấn được giao chỉ huy kháng chiến
- Tổ chức tập trận lớn và duyệt binh ở Đông Bộ Đầu…
Qu�n Tr?n ch?n d�nh
Qu�n Tr?n r�t lui b?o tồn l?c lu?ng
Qu�n Tr?n ti?n cơng
Qu�n Nguy�n ti?n d�nh
Qu�n Nguy�n th�o ch?y
CH� GI?I
THANG LONG
cham-pa
--
V?n Ki?p
THỜI TRẦN
Chuong Duong
T�y K?t
THI�N TRU?NG
H�m T?
Thu V?t
NGH? AN
THANH HĨA
LANG CH�U
Thoát Hoan
50 vạn quân
Tháng 1/1285
Quân Trần chặn đánh

Quân Trần rút lui

Quân Trần tiến công

Quân Nguyên tiến đánh

Quân Nguyên rút chạy
Cuối tháng 1 năm 1285 khoảng 50 vạn quân Nguyên do Thoát Hoan cùng A Lí Hải Nha chỉ huy từ Quảng Tây theo đường Lạng Châu tràn vào xâm lược Đại Việt.
Ở Vân Nam tướng Naxirut Đin chỉ huy quân tiến xuống Đại Việt.
Lược đồ diễn biến cuộc kháng chiến lần thứ hai
chống quân Nguyên (1285)
Lược đồ diễn biến cuộc kháng chiến lần thứ hai
chống quân Nguyên (1285)
Quân Trần chặn đánh

Quân Trần rút lui

Quân Trần tiến công

Quân Nguyên tiến đánh

Quân Nguyên rút chạy
Tướng Trần
Nhật Duật đóng quân tại Thu Vật
(Yên Bái) đã cho quân chặn đánh rồi rút lui.
Lược đồ diễn biến cuộc kháng chiến lần thứ hai
chống quân Nguyên (1285)
Quân Trần chặn đánh

Quân Trần rút lui

Quân Trần tiến công

Quân Nguyên tiến đánh

Quân Nguyên rút chạy
- Vua Trần Nhân Tông và Trần Quốc Tuấn tổ chức một số trận đấu chặn đánh giặc, rồi cho quân lui về Vạn Kiếp (Chí Linh, Hải Dương)
VẠN KIẾP

Nghe tin quân của Trần Quốc Tuấn không chặn được giặc, phải lui quân, vua Trần lo lắng, bỏ cả ăn cơm, vội vã đi thuyền đến gặp và hỏi Quốc Tuấn: thế giặc mạnh, giết hại nhân dân tàn bạo, có nên hàng giặc không. Trần Quốc Tuấn trả lời: “Nếu bệ hạ (vua) muốn hàng giặc thì trước hãy chém đầu thần rồi hãy hàng”.
(Đại Việt sử kí toàn thư)
Lược đồ diễn biến cuộc kháng chiến lần thứ hai
chống quân Nguyên (1285)
Quân Trần chặn đánh

Quân Trần rút lui

Quân Trần tiến công

Quân Nguyên tiến đánh

Quân Nguyên rút chạy
VẠN KIẾP
Quân Thoát Hoan tập trung một lực lượng lớn tấn công vào Vạn Kiếp. Trước thế giặc mạnh, nhà Trần lui về Thăng Long, sau đó rút về Thiên Trường. Nhân dân Thăng Long thực hiện “vườn không nhà trống”.
THIÊN TRƯỜNG
Lược đồ diễn biến cuộc kháng chiến lần thứ hai
chống quân Nguyên (1285)
Quân Trần chặn đánh

Quân Trần rút lui

Quân Trần tiến công

Quân Nguyên tiến đánh

Quân Nguyên rút chạy
THIÊN TRƯỜNG
Quân Thoát Hoan kéo vào chiếm Thăng Long trống văng. Chúng không dám đóng quân trong thành, phải dựng doanh trại ở bờ bắc sông Nhị (sông Hồng)
Lược đồ diễn biến cuộc kháng chiến lần thứ hai
chống quân Nguyên (1285)
Quân Trần chặn đánh

Quân Trần rút lui

Quân Trần tiến công

Quân Nguyên tiến đánh

Quân Nguyên rút chạy
THIÊN TRƯỜNG
- Toa Đô được lệnh đánh ra Nghệ An, Thanh Hóa.
Lược đồ diễn biến cuộc kháng chiến lần thứ hai chống quân Nguyên (1285)
Quân Trần chặn đánh

Quân Trần rút lui

Quân Trần tiến công

Quân Nguyên tiến đánh

Quân Nguyên rút chạy
THIÊN TRƯỜNG
Tháng 3 năm 1285 Thoát Hoan đánh xuống Thiên Trường, Toa Đô tiến quân ra bắc tạo thành thế gọng kìm hòng tiêu diệt quân chủ lực của ta và bắt sống toàn bộ đầu não kháng chiến.
Lược đồ diễn biến cuộc kháng chiến lần thứ hai
chống quân Nguyên (1285)
Quân Trần chặn đánh

Quân Trần rút lui

Quân Trần tiến công

Quân Nguyên tiến đánh

Quân Nguyên rút chạy
THIÊN TRƯỜNG
Trần Quốc Tuấn rút lui thật tài tình, ông cho quân xuống phía đông rồi vượt biển vào Thanh Hóa để củng cố lực lượng, chuẩn bị cho cuộc phản công tiêu diệt địch.
THANH HÓA
Lược đồ diễn biến cuộc kháng chiến lần thứ hai
chống quân Nguyên (1285)
Quân Trần chặn đánh

Quân Trần rút lui

Quân Trần tiến công

Quân Nguyên tiến đánh

Quân Nguyên rút chạy
THANH HÓA
Bị thất bại trong âm mưu bắt sống vua Trần và tiêu diệt quân chủ lực của ta, Thoát Hoan rút về Thăng Long chờ tiếp viện, quân giặc rơi vào tình thế bị động lại thiếu lương thực trầm trọng.
Lược đồ diễn biến cuộc kháng chiến lần thứ hai
chống quân Nguyên (1285)
Quân Trần chặn đánh

Quân Trần rút lui

Quân Trần tiến công

Quân Nguyên tiến đánh

Quân Nguyên rút chạy
Tháng 5 năm 1285, lợi dụng thời cơ, quân Trần tổ chức phản công đánh bại quân giặc ở Tây Kết, Hàm Tử, Chương Dương… Rồi tiến vào giải phóng Thăng Long.
TÂY KẾT
HÀM TỬ
CHƯƠNG DƯƠNG
THĂNG LONG
Lược đồ diễn biến cuộc kháng chiến lần thứ hai
chống quân Nguyên (1285)
Quân Trần chặn đánh

Quân Trần rút lui

Quân Trần tiến công

Quân Nguyên tiến đánh

Quân Nguyên rút chạy
TÂY KẾT
HÀM TỬ
CHƯƠNG DƯƠNG
THĂNG LONG
Quân giặc hoảng hốt thoát chạy, bị quân Trần phục kích chặn đánh, nhiều tên bị giết.
Thoát Hoan chui vào ống đồng bắt quân lính khiêng chạy thoát về nước.
Lược đồ diễn biến cuộc kháng chiến lần thứ hai
chống quân Nguyên (1285)
Quân Trần chặn đánh

Quân Trần rút lui

Quân Trần tiến công

Quân Nguyên tiến đánh

Quân Nguyên rút chạy
TÂY KẾT
HÀM TỬ
CHƯƠNG DƯƠNG
THĂNG LONG
Tướng Naxi rút Đin chạy về Vân Nam, qua huyện Phù Ninh thì bị quân Hà Đặc chặn đánh.
Lược đồ diễn biến cuộc kháng chiến lần thứ hai
chống quân Nguyên (1285)
Quân Trần chặn đánh

Quân Trần rút lui

Quân Trần tiến công

Quân Nguyên tiến đánh

Quân Nguyên rút chạy
TÂY KẾT
HÀM TỬ
CHƯƠNG DƯƠNG
THĂNG LONG
Tại Tây Kết,
ngày 24 tháng 6
Năm 1285,
vua Trần đem
quân chặn đánh
giết chết hàng
vạn quân giặc,
tướng Toa Đô
bị chém đầu
“Chương Dương cướp giáo giặc,
Hàm Tử bắt quân thù.
Thái bình nên gắng sức,
Non nước ấy ngàn thu”. Trần Quang Khải – Tụng giá hoàn kinh sư – (Phò giá về kinh – Bản dịch thơ của Trần Trọng Kim)
ÂM MƯU XÂM LƯỢC
CHUẨN BỊ CỦA NHÀ TRẦN
CHIẾN THẮNG TIÊU BIỂU
KẾT QUẢ
- Vua Nguyên xâm lược Cham-pa và Đại Việt để làm cầu nối xâm chiếm các nước phía Nam Trung Quốc.

- Triệu tập hội nghị Bình Than, Diên Hồng bàn kế đánh giặc
- Trần Quốc Tuấn được giao chỉ huy kháng chiến
- Tổ chức tập trận lớn và duyệt binh ở Đông Bộ Đầu…
- Tây Kết, Hàm Tử, Chương Dương, giải phóng Thăng Long.
- Sau hơn hai tháng phản công, quân ta đánh tan hơn 50 vạn quân Nguyên, kháng chiến kết thúc thắng lợi.