Bài 3 : Tiếng việt, văn bản
Chư­ơng trình địa ph­­ương phần Tiếng Việt:
Rèn luyện chính tả
1. Phân biệt phụ âm đầu tr/ ch
VD: Trò chơi:
- Trò chơi là của …ời cho; Chớ nên …ơi trò chỉ thích chê bai
Chòng …ành trên chiếc thuyền trôi
- Chung …iêng mới biết ông …ời trớ trêu
- …ao cho một chiếc ….ống tròn
- Chơi sao cho chiếc …ống giòn trơn tru
- Trăng …ê trời thấp, trăng …eo.
Trời chê trăng thấp …ời …èo lên trên;
- Cá trê khinh …ạch rúc bùn.
...ạch …ê cá lùn chỉ …ốn với lui!
1. Phân biệt phụ âm đầu tr/ ch
VD: Trò chơi:
- Trò chơi là của trời cho; Chớ nên chơi trò chỉ thích chê bai
- Chòng chành trên chiếc thuyền trôi
- Chung chiêng mới biết ông trời trớ trêu
- Trao cho một chiếc trống tròn
- Chơi sao cho chiếc trống giòn trơn tru
- Trăng chê trời thấp, trăng treo.
Trời chê trăng thấp trời trèo lên trên;
- Cá trê khinh trạch rúc bùn.
Trạch chê cá lùn chỉ trốn với lui!
2. Phân biệt âm đầu S/X:
Sông xanh như­ dải lụa mờ xa trong ...­­ương sớm. Ánh sáng mặt trời xua tan màn …ư­­ơng khiến cho dòng sông càng ...ôn ...ao màu xanh ...ao xuyến. Ai đi xa khi trở về ...ứ sở đều sững sờ tr­­ước dòng sông ấm áp bao kỉ niệm. Ngày xư­a, dòng sông tuổi thơ mênh mông nh­­ư biển. Những con sóng nhỏ ...ô bờ sao mà thân thuộc? Khi mặt trời xuống núi cả khúc sông sủi nư­ớc ùn ùn. Lớn lên tạm biệt dòng sông đi xa, mỗi ngư­ời mỗi ngả khi trở về, chúng tôi đứng lặng trư­­ớc dòng sông x­a, lòng bồi hồi, ...ốn ...ang nỗi niềm sâu xa, trắc ẩn. Ai từng đắm mình trong dòng sông tuổi thơ thì sớm muộn cũng tìm về ...ứ sở quê mình.
2. Phân biệt âm đầu S/X:
Sông xanh như­ dải lụa mờ xa trong s­­ương sớm. Ánh sáng mặt trời xua tan màn sư­­ơng khiến cho dòng sông càng xôn xao màu xanh xao xuyến. Ai đi xa khi trở về xứ sở đều sững sờ tr­­ước dòng sông ấm áp bao kỉ niệm. Ngày xư­a, dòng sông tuổi thơ mênh mông nh­­ư biển. Những con sóng nhỏ xô bờ sao mà thân thuộc? Khi mặt trời xuống núi cả khúc sông sủi nư­ớc ùn ùn. Lớn lên tạm biệt dòng sông đi xa, mỗi ngư­ời mỗi ngả khi trở về, chúng tôi đứng lặng trư­­ớc dòng sông x­a, lòng bồi hồi, xốn xang nỗi niềm sâu xa, trắc ẩn. Ai từng đắm mình trong dòng sông tuổi thơ thì sớm muộn cũng tìm về xứ sở quê mình.
3. Phân biệt phụ âm l/n:
- Lúa …ếp là lúa …ếp làng;
Lúa …ên lớp …ớp lòng …àng …âng ..âng
- Leo …ên đỉnh núi …ĩnh ...am
- Lấy …ắm lá sấu nấu …àm n­ước sông
- Nỗi …iềm này lắm …ong đong
- Lửng …ờ lời nói khiến lòng …ao ..ao...
- Lầm …ũi nàng leo …ên non
Nắng …ên lấp …oá, nàng còn lắc l­­ư
- Lụa là ...óng lánh ..õn ...à
Nói năng …ịch lãm ..ết na …ên làm
3. Phân biệt phụ âm l/n:
- Lúa nếp là lúa nếp làng;
Lúa lên lớp lớp lòng nàng lâng lâng
- Leo lên đỉnh núi Lĩnh Nam
- Lấy nắm lá sấu nấu làm n­ước sông
- Nỗi niềm này lắm long đong
- Lửng lờ lời nói khiến lòng nao nao...
- Lầm lũi nàng leo lên non
Nắng lên lấp loá, nàng còn lắc l­­ư
- Lụa là lóng lánh nõn nà
Nói năng lịch lãm nết na nên làm
4. Phân biệt các phụ âm đầu r/d/gi
- Gió rung rinh gió giật tơi bời
Râu ta rũ r­ợi rụng rời dầy v­ườn
- Xem ra đánh giá con ngư­ời
Giỏi giang một. dịu dàng m­ười, mới nên
- Rèn sắt còn đổ mồ hôi
Huống chi rèn ng­ười lại bỏ dở dang
4. Phân biệt các phụ âm đầu r/d/gi
- Gió …ung …inh gió …ật tơi bời
Râu ta …ũ …­ợi …ụng …ời dầy v­ườn
- Xem ra đánh …á con ngư­ời
Giỏi …ang một. …ịu …àng m­ười, mới nên
- Rèn sắt còn đổ mồ hôi
Huống chi …èn ng­ười lại bỏ …ở …ang
5. CHA CON NGƯỜI LẤY MẬT(Truyện cổ tích)



 
Tiểu dẫn
Rừng U Minh có diện tích khoảng 2 000 km2, nằm trên địa bàn hai tỉnh Kiên Giang và Cà Mau; gồm phần trên là U Minh Thượng, phần dưới là U Minh Hạ. Thiên nhiên nơi đây vẫn giữ được vẻ hoang sơ độc đáo, có sự đa dạng sinh học cao với nhiều sản vật đặc trưng, trong đó nổi tiếng nhất là mật ong rừng tràm. Bằng sự kết hợp khéo léo những yếu tố tưởng tượng, kì ảo với những yếu tố thế sự, hiện thực, truyện cổ tích Cha con người lấy mật đã phản ánh tinh thần dũng cảm, không sợ hi sinh của con người Cà Mau trong công cuộc đấu tranh gian khổ để chinh phục thiên nhiên nơi đây.
Đọc văn bản
Ngày xửa ngày xưa, rừng U Minh mênh mông thuộc quyền cai quản của Chúa rừng. Để độc chiếm1 lãnh địa2 của mình, Chúa rừng ra lệnh: Bất kì người nào muốn vào rừng đốn củi, săn thú hay lấy mật ong thì đều phải nạp cho Chúa rừng một đứa con; ai không tuân lệnh, Chúa rừng đều cho ba thủ hạ3 thân tín là Hổ bạch, Hổ vằn và Hổ xám vồ chết. Vì thế, tuy rừng U Minh có bạt ngàn tổ ong nhưng dân quanh vùng không một ai dám vào đó lấy mật.

Một hôm, có hai cha con nhà nọ từ nơi khác chèo xuồng đến, hỏi thăm đường vào rừng lấy mật. Mọi người đều nói cho hai cha con biết lệ của Chúa rừng và ra sức can ngăn, nhưng họ vẫn quyết chống xuồng theo con rạch nhỏ tiến thẳng vào rừng. Đến một bãi đất trống nằm sâu trong cánh rừng tràm, xung quanh là những kèo ong đầy ắp mật, hai cha con dừng lại. Người cha bước lên bờ chắp tay khấn:

Hôm nay cha con tôi đến đây. Xin Chúa rừng rộng lòng cho cha con tôi ăn ong1 trong khu rừng của Ngài. Sau một tuần trăng2, theo lệ, tôi xin nạp cho Chúa rừng đứa con gái duy nhất của tôi. Nghe lời khấn, lại thấy người con gái trên xuồng xinh xắn, khoẻ mạnh và can đảm, Chúa rừng đồng ý.
Thế là suốt một tuần trăng, hai cha con nhà kia mặc sức lấy mật. Đêm trăng cuối cùng, người cha dẫn con gái ra giữa bãi trống gọi lớn:
Hỡi Chúa rừng! Ngài đã cho cha con tôi lấy mật. Nay y theo lời hứa, tôi xin nạp con gái của mình. Xin Chúa rừng cho người ra nhận.
Nói xong, người cha lui ra. Cô gái mắt sáng rực, tóc búi gọn gàng, hai tay cầm chắc cây côn3 đứng thủ thế. Đầu tiên, Chúa rừng cho Hổ vằn ra bắt người. Từ trong rừng tràm, Hổ vằn lao vụt đến nhưng chưa kịp vồ, nó đã bị cô gái giáng cho một côn vào giữa mặt. Đau quá, Hổ vằn kêu rống lên và vội cúp đuôi tháo chạy. Ngay lập tức, Chúa rừng cho Hổ xám tiến ra. Hổ xám mắt gườm gườm, đi từng bước đủng đỉnh. Khi gần đến chỗ cô gái, nó dừng lại, hạ thấp hai chân sau, dựng đứng hai chân trước rồi lấy đà tung mình lên, định từ trên cao bổ xuống. Nhanh như cắt, cô gái né người tránh được cú vồ của Hổ xám và dùng đầu côn đâm mạnh vào bụng dưới của nó. Trúng đòn hiểm, Hổ xám trợn ngược hai mắt rơi phịch xuống đất, kêu không thành tiếng. Nó lăn lộn một hồi rồi lê lết tấm thân, lủi biến vào rừng.
Thấy Hổ vằn và Hổ xám nhanh chóng bị đánh bại, Chúa rừng phải sai thủ hạ giỏi nhất là Hổ bạch ra trận. Nãy giờ đứng ở bìa rừng quan sát thế đánh của cô gái, Hổ bạch nhảy ra nhưng không vội tấn công. Nó uốn lượn, xoay vòng quanh cô gái khiến cô cứ phải múa côn xoay theo. Màu da Hổ bạch như hoà vào ánh trăng vằng vặc càng làm cho cô khó quan sát được đối phương. Quần nhau một hồi, cô gái đã thấm mệt, mồ hôi chảy ròng ròng như tắm. Bất chợt búi tóc của cô bị xổ, cuốn vào cây côn. Chớp được cơ hội đó, Hổ bạch lập tức lao vào, dùng hai chân trước cào rách cổ họng cô gái…
Thấy con gái lảo đảo, người cha vội vung lưỡi mác nhọn hoắt, nhằm thẳng ngực Hổ bạch phóng tới. Vì đang mải tấn công cô gái, Hổ bạch không kịp tránh đòn. Lưỡi mác xé gió đâm trúng tim Hổ bạch khiến nó chỉ kịp rống lên một tiếng hãi hùng rồi ngã lăn ra chết. Hoảng sợ trước lòng dũng cảm của hai cha con, Chúa rừng đành đem Hổ vằn và Hổ xám bỏ đi nơi khác.
Người cha đau đớn chôn cất con gái ngay tại nơi cô đã ngã xuống. Lệ cũ bị xoá bỏ; từ đó dân trong vùng được tự do ra vào, khai phá rừng U Minh
Câu hỏi sau khi đọc
Trong truyện cổ tích thế sự, những mâu thuẫn, xung đột thường được phát sinh, phát triển và giải quyết thông qua những tác động và hành động tích cực, chủ động của nhân vật. Nhân vật trong truyện cổ tích thế sự luôn hành động để tự quyết định số phận, tự khẳng định phẩm chất của mình.
Hãy tìm những chi tiết thể hiện hành động của hai nhân vật người cha và cô gái; sắp xếp các hành động đó theo trình tự của cốt truyện (học sinh làm vào vở bài tập).
Trong truyện cổ tích thần kì, yếu tố tưởng tượng, kì ảo (những hình ảnh, chi tiết kì lạ, hoang đường, thần bí,…) là một phương thức hư cấu nghệ thuật chủ yếu dùng để thể hiện sức mạnh, phép thuật của thần linh. Còn trong truyện cổ tích thế sự, yếu tố tưởng tượng, kì ảo lại là phương thức hư cấu nghệ thuật chủ yếu dùng để tôn vinh, ca ngợi sức mạnh, vẻ đẹp của con người.
Tìm những yếu tố kì ảo trong truyện Cha con người lấy mật và cho biết: Các yếu tố kì ảo đó có tác dụng như thế nào trong việc tôn vinh, ca ngợi sức mạnh, vẻ đẹp của con người.
Trong truyện Cha con người lấy mật, nhân vật Chúa rừng cùng ba thủ hạ thân tín là Hổ bạch, Hổ vằn và Hổ xám đại diện cho thế lực nào?
Trong trận chiến đấu giữa cô gái với ba thủ hạ của Chúa rừng, em ấn tượng với chi tiết nào nhất? Vì sao?
Em có suy nghĩ gì về chi tiết kết thúc truyện: “Người cha đau đớn chôn cất con gái ngay tại nơi cô đã ngã xuống. Lệ cũ bị xoá bỏ; từ đó dân trong vùng được tự do ra vào, khai phá rừng U Minh.”?
Cuộc giao tranh giữa cha con người lấy mật với Chúa rừng và ba thủ hạ trong truyện gợi cho em liên tưởng đến câu chuyện nào trong kho tàng văn học dân gian Việt Nam?
Em biết gì về đặc sản mật ong rừng U Minh?
Cảm ơn các em, chúc các em ngoan học giỏi
Hẹn gặp lại tiết sau !