CHƯƠNG V: SÓNG ÁNH SÁNG
GIAO THOA ÁNH SÁNG
CÁC LOẠI QUANG PHỔ
TIA HỒNG NGOẠI, TIA TỬ NGOẠI
TIA X
NHẮC LẠI KIẾN THỨC
1. LĂNG KÍNH
sini1 = nsinr1; r1 + r2 = A
sini2 = nsinr2; D = i1 + i2 - A
* Các công thức lăng kính
* Nếu góc i1, A nhỏ (< 100)
Sinα ≈ α
i1 = nr1; i2 = nr2
r1 + r2 = A ; D = (n-1) A
* Góc lệch cực tiểu khi qua lăng kính
i = i1 = i2; r = r1 = r2 = A/2
Dmin = 2i – A ;
2. BƯỚC SÓNG
Bài 24. TÁN SẮC ÁNH SÁNG
CHƯƠNG V. SÓNG ÁNH SÁNG
I. THÍ NGHIỆM VỀ SỰ TÁN SẮC ÁNH SÁNG CỦA NIUTƠN (1672)
Vệt
màu
vàng
II. THÍ NGHIỆM VỚI ÁNH SÁNG ĐƠN SẮC CỦA NIUTƠN
II. THÍ NGHIỆM VỚI ÁNH SÁNG ĐƠN SẮC CỦA NIUTƠN
Vệt
màu
l?c
II. THÍ NGHIỆM VỚI ÁNH SÁNG ĐƠN SẮC CỦA NIUTƠN
III. GIẢI THÍCH HIỆN TƯỢNG TÁN SẮC
* Ánh sáng trắng không phải là ánh sáng đơn sắc mà là hỗn hợp của nhiều ánh sáng đơn sắc có màu biến thiên liên tục từ đỏ đến tím.
* Chiết suất của các chất trong suốt biến thiên theo màu sắc của ánh sáng và tăng dần từ màu đỏ đến màu tím
* Sự tán sắc ánh sáng là sự phân tách một chùm sáng phức tạp thành các chùm sáng đơn sắc
Chiết suất của môi trường trong suốt:
* Vận tốc ánh sáng của các màu trong cùng môi trường
+ Trong chân không, không khí: vđỏ = vcam = …= vtím = c
+ Trong các môi trường trong suốt khác: vđỏ > vcam > vvàng > vlục > vlam > vchàm > vtím
Do đó: nđỏ < ncam < nvàng < nlục < nlam < nchàm < ntím
Thủy tinh ( n = 1,5), vđỏ = 1,98.108 m/s ; vlam = 1,97.108 m/s
IV. ỨNG DỤNG.
Hiện tượng cầu vồng.
Máy quang phổ lăng kính
Máy quang phổ : dùng để phân tích chùm ánh sáng phức tạp thành những thành phần đơn sắc khác nhau
Thí nghiệm với ánh sáng đơn sắc của Niutơn nhằm chứng minh.
A. Sự tồn tại của ánh sáng đơn sắc
B. Lăng kính không làm thay đổi màu sắc của ánh sáng đó.
C. Ánh sáng Mặt Trời không phải là ánh sáng đơn sắc.
D. Ánh sáng có bất kỳ màu gì khi qua lăng kính cũng bị lệch về phía đáy.
CỦNG CỐ
Một chùm ánh sáng đơn sắc sau khi qua lăng kính thủy tinh thì:
A. Không bị lệch và không bị đổi màu.
C. Chỉ bị lệch mà không đổi màu.
B. Chỉ đổi màu mà không bị lệch.
D. Vừa bị lệch vừa bị đổi màu.
CỦNG CỐ
CỦNG CỐ
Bài 5 (trang 125 SGK Vật Lý 12): 
Một lăng kính thủy tinh có góc chiết quang A = 5o, được coi là nhỏ, có chiết suất đối với ánh sáng đỏ và ánh sáng tím lần lượt là nđ = 1,643 và nt = 1,685. Cho một chùm sáng trắng hẹp rọi vào một mặt bên của lăng kính, dưới góc tới i nhỏ. Tính góc giữa tia tím và tia đỏ sau khi ló ra khỏi lăng kính.
Vì góc chiết quang là nhỏ nên góc lệch được tính theo công thức: D=(n−1)A
Góc lệch của tia đỏ sau khi qua lăng kính:
D1 = (nđ – 1)A = (1,643 – 1)5 = 3,215o
Độ lệch của tia tím sau khi qua lăng kính:
D2 = (nt – 1)A = (1,685 – 1)5 = 3.425o
Góc giữa tia tím và tia tia đỏ sau khi ló ra khỏi lăng kính:
ΔD = D2 - D1 = 3.425o - 3,215o = 0,21o = 12,6`
Hướng dẫn
CỦNG CỐ
Bài 6 (trang 125 SGK Vật Lý 12): 
Một cái bể sâu 1,2m chứa đầy nước. Một tia sáng Mặt Trời rọi vào mặt nước bể, dưới góc tới i, có tani = 4/3. Tính độ dài của vết sáng tạo ở đáy bể. Cho biết: chiết suất của nước đối với ánh sáng đỏ và ánh sáng tím lần lượt là nđ = 1,328 và nt = 1,343.
Hướng dẫn
Tia sáng Mặt Trời vào nước bị tán sắc và khúc xạ. Tia đỏ lệch ít nhất, tia tím lệch nhiều nhất.
Ta có: tan i = 4/3 → i = 53,1o → sin i = 0,8
Áp dụng định luật khúc xạ tại I ta có: sin i = nđ. sin r2 = nt. sin r1
Xét tam giác vuông IHT, ta có: tan r1 = HT/IH ⇒ HT = h. tan r1
Xét tam giác vuông IHĐ, ta có: tan r2 = HĐ/IH ⇒ HĐ = h. tan r2
Độ dài quang phổ do tia sáng tạo ở đáy bể là :
ΔD = HĐ – HT = h.(tan r2 – tan r1) = 1,2.(tan 37,04o – tan 36,56o) = 0,01568m = 1,568cm