CHUYÊN ĐỀ 2
TRƯỜNG TIỂU HỌC NGUYỄN VĂN UÔNG
CHÀO MỪNG QUÝ THẦY CÔ

HƯỚNG DẪN KỸ NĂNG TƯ VẤN HỖ TRỢ TÂM LÝ CHO HỌC SINH TRONG ĐẠI DỊCH COVID-19 VÀ SAU KHI QUAY LẠI TRƯỜNG HỌC
NỘI DUNG
1. Nguy cơ tổn thương sức khỏe tâm thần ở trẻ trong đại dịch
Câu hỏi : Theo thầy cô, tại sao nguy cơ tổn thương sức khoẻ tinh thần ở học sinh lại tăng cao trong đại dịch?
2. Những nguy cơ tổn thương SKTT của học sinh khi quay trở lại trường
Lần quay lại trường học này sẽ khác rất nhiều so với khi trẻ nghỉ hè những năm trước. Cha mẹ và giáo viên cần phải hiểu là với các em. Trở lại trường là trở lại với những nỗi lo (back to school = back to anxiety, back to stress). Các em có thể sẽ trải qua lo âu này đến lo âu khác.
Đại dịch Covid cùng những chính sách giãn cách xã hội đã gây ra sự cô lập xã hội, mất việc làm, bất ổn kinh tế, tạo ra nỗi sợ hãi cao độ về nguy cơ bị lây nhiễm virus đã làm gia tăng những hành vi bạo lực trong các gia đình mà có thể học sinh là nạn nhân hoặc người chứng kiến.
Việc bị ở nhà giới hạn khỏi những hoạt động thường ngày khiến các em gắn chặt với các thiết bị công nghệ và hệ quả là tỉ lệ các em bị quấy rối, bắt nạt, tiếp xúc với các nội dung xấu độc trên mạng bao gồm cả các chất liệu bạo lực.
Việc thay đổi những thói quen, hạn chế hoạt động trong bình thường mới cũng khiến cho tăng cảm giác bất an dẫn đến phản ứng cáu kỉnh nóng giận với bạn bè. Tất cả lo lắng và hình mẫu bạo lực dồn nén lại có thể là nguyên nhân dẫn đến những hành vi xấu tính và bạo lực với những người khác khi trở lại trường.
Trong bối cảnh bị giới hạn các hoạt động trong một thời gian dài, khi quay lại trẻ có thể có xu hướng nghịch ngợm, bất tuân, phá vỡ nội quy nhiều hơn. Các em sẽ nhạy cảm hơn với việc không được tôn trọng, có thể phản ứng mang tính bốc đồng, hung tính hơn.
Nhiều em trong thời gian giãn cách có thể trở nên lo lắng quá mức với việc bị nhiễm Covid hoặc kỳ thị những người nhiễm, có nguy cơ bị nhiễm Covid. Điều này cũng cần được lưu tâm để hỗ trợ các em.
Trong thời gian đầu trở lại trường, cũng cần lưu ý trẻ sẽ quên thói quen dậy sớm, quên thói quen đến lớp - việc chuẩn bị này của bố mẹ đơn giản: Bắt đầu phải giảm tải học online, tập lại thói quen giờ giấc ngay từ ngày mai: ăn, ngủ đúng theo lịch đến trường.
Vậy chúng ta cần làm gì?
Nguy cơ tổn thương SKTT của học sinh khi quay trở lại trường

Nhà trường cần lập kế hoạch từ trước và xác định những biện pháp cần bổ sung nhằm đảm bảo an toàn học sinh, giáo viên và cán bộ nhân viên khi họ quay trở lại và để cộng đồng cảm thấy tính khả thi và an toàn với việc cho trẻ quay trở lại trường học.
Cần có một số điều kiện như :
Toàn bộ GV và nhân viên nhà trường phải được tiêm phòng.
Sắp xếp xen kẽ giờ đến trường và tan học.
Sắp xếp xen kẽ giờ ăn.
Tổ chức lớp học trong các không gian tạm thời hoặc ngoài trời.
Sắp xếp lịch học theo ca, giảm sĩ số lớp.
Nước sạch và công trình vệ sinh sẽ góp phần quan trọng vào việc mở cửa lại trường học an toàn. Cán bộ quản lý, giáo viên cần phân tích những điểm cần cải thiện về biện pháp vệ sinh trong trường học, bao gồm thực hành rửa tay, thói quen khi gặp các vấn đề hô hấp (chẳng hạn, che miệng khi ho và hắt hơi bằng khuỷu tay),
Những việc cần hỗ trợ tiếp theo cho các em là :
Trước khi trở lại trường
Cha mẹ nên chuẩn bị cho con 1 thời gian thích ứng với hoạt động mới ở trường. Giúp con hiểu đúng và có cảm giác an toàn.
Khi trở lại trường
Bố mẹ đồng hành trong tuần đầu tiên con trở lại trường
3. Một số dấu hiệu nhận biết nguy cơ tổn thương SKTT ở trẻ trong đại dịch và khi quay lại trường học.
Những dấu hiệu thông thường

Chúng ta có thể nhận ra những thay đổi ở trẻ em
Thường xuyên khóc hoặc thay đổi tâm trạng.
Những hành vi thoái triển hoặc nhi hóa
Quá lo lắng, buồn bã hoặc thất vọng.
Đi ngủ muộn.
Có những phàn nàn không xác định được chẳng hạn như đau đầu hoặc đau khắp cơ thể.
Không muốn thực hiện các hoạt động mà trẻ từng yêu thích.
+ Với những trẻ ở trong vùng tâm dịch, trải qua những sang chấn mạnh như chứng kiến sự ra đi của người thân thì có thể có những biểu hiện nào
Một số dấu hiệu thông thường của stress trong và sau thảm họa bao gồm:
Các phản ứng về tâm lý
Các phản ứng về thể chất
Các phản ứng về xã hội
Câu hỏi: Các thầy cô còn nhận ra được những biểu hiện nguy cơ tổn thương SKTT nào khác ở học sinh nữa?
Những biểu hiện về cảm xúc
Cảm thấy khó chịu
Cảm thấy lo lắng hoặc căng thẳng
Cảm thấy buồn bã
Cảm thấy chán nản, thờ ơ
Cảm thấy đánh mất giá trị bản thân
Những biểu hiện về hành vi

Nổi cáu, bực bội hoặc nóng tính
Sử dụng các chất kích thích như rượu hoặc thuốc lá
Xáo trộn các sinh hoạt hàng ngày như ăn uống hoặc giấc ngủ của bạn
Bỏ qua những hành vi thông thường, mất tập trung
Trở nên vô lý trong những quyết định của mình
Hay quên hoặc trở nên vụng về
Luôn vội vàng và hấp tấp
Ăn quá nhiều hoặc ăn quá ít
Những triệu chứng về thể chất
Đau nhức đầu
Căng hoặc đau cơ bắp
Đau bụng
Đồ mồ hôi
Cảm thấy chóng mặt
Rối loạn tiêu hóa
Khó thở hoặc đau ngực
Khô miệng
Ngứa trên cơ thể
Có vấn đề về tình dục không phù hợp (với học sinh tuổi vị thành niên)
4. Hoạt động hỗ trợ sức khỏe tâm thần và tâm lý xã hội cho trẻ
Khái niệm: hỗ trợ sức khỏe tâm thần và tâm lý xã hội là “bất kỳ loại hỗ trợ nào hướng tới việc bảo vệ hay nâng cao sự lành mạnh về tâm lý xã hội và/hoặc phòng ngừa hoặc điều trị các rối loạn tâm thần”. Hai thuật ngữ - hỗ trợ sức khỏe tâm thần và hỗ trợ tâm lý xã hội – có liên kết chặt chẽ với nhau, thay thế cho nhau
Một số nguyên tắc ứng xử chung trong hỗ trợ SKTT và TLXH cho trẻ
Tuổi tiểu học
Dành cho trẻ thêm thời gian và sự chú ý
Nhắc trẻ thường xuyên rằng chúng đang an toàn
Giải thích với trẻ rằng chúng không có lỗi vì những gì tệ đã xảy ra
Tránh việc tách trẻ khỏi những người chăm sóc, anh chị em hay những người thân yêu của trẻ
Cố gắng duy trì các hoạt động thường ngày
Đưa ra những câu trả lời đơn giản về những gì đã diễn ra mà không nhắc tới các chi tiết đáng sợ
Để trẻ ở bên cạnh nếu chúng cảm thấy sợ hãi hay muốn ở gần người lớn
Kiên nhẫn với những trẻ bắt đầu có các hành vi ấu thơ hơn như ngậm ngón tay hay tè dầm
Hãy cho trẻ cơ hội để chơi và thư giãn nếu có thể
Hướng dẫn vệ sinh giấc ngủ cho trẻ
Tuân thủ đồng hồ sinh học của cơ thể
Cải thiện không gian ngủ
Tránh các chất kích thích
Thư giãn tâm trí
* Các gợi ý chung khác
Một số điều chỉnh khác trong sinh hoạt thường ngày có thể giúp trẻ cải thiện giấc ngủ, bao gồm:
+ Tập thể dục mỗi ngày, nhưng không tập lúc gần đi ngủ và đừng kích thích bản thân quá mức – cơ thể cần thời gian để nghỉ ngơi
+ Cố gắng đừng làm các hoạt động kích thích trí não gần giờ đi ngủ. Khoảng một tiếng trước khi ngủ, hãy để tâm trí được thư giãn
+ Đừng ngủ trưa quá dài
+ Tránh các đồ uống có caffein (trà, cà phê, coca hay chocolat) gần giờ đi ngủ. Thay vì thế, hãy uống sữa hoặc đồ uống nóng
+ Tắm nước ấm
+ Để đồng hồ xa khỏi giường, tránh tiếng tích tắc làm khó ngủ
+ Nếu không thể ngủ được trong một thời gian nhất định, hãy gợi ý trẻ ra khỏi giường và làm gì đó buồn tẻ trong khoảng nửa giờ, như đọc sách chẳng hạn
+ Nếu đã cố gắng nhưng trẻ vẫn không thể cải thiện giấc ngủ, hãy tìm tới các trợ giúp chuyên môn cho trẻ.
Khuyến khích trẻ nói ra những cảm xúc lo lắng
Tại sao phải chia sẻ với người khác những cảm xúc tiêu cực và những điều đau khổ?
Một số kỹ thuật giúp trẻ quản lý cảm xúc và giảm lo âu
Hướng dẫn thư giãn một nơi an toàn
Mục đích
Giúp trẻ vận dụng trí tưởng tượng của trẻ và sử dụng các hình ảnh thị giác một cách tích cực và chủ động để tạo một nơi an toàn trong trí tưởng tượng. Điều này giúp trẻ giảm tải cảm xúc tiêu cực khi sử dụng các kỹ thuật khác sau này.
Biện pháp dừng suy nghĩ lo âu
Mục đích
Giúp cho học sinh có thể kiểm soát tạm dừng các suy nghĩ lo âu tiêu cực lại. Vì trên thực tế có rất nhiều bạn học sinh nói rằng các suy nghĩ lo lắng đến tự động và rất khó có thể dừng lại suy nghĩ này. Những suy nghĩ gây lo lắng luôn làm các em bồn chồn và không thể tập trung vào công việc.
Dành thời gian cho lo lắng
Mục đích
Giúp cho học sinh có thể kiểm soát được những suy nghĩ lo lắng và quản trị thời gian dành cho lo lắng, không để những suy nghĩ lo lắng này chiếm trọn cả ngày dài.
Sử dụng kỹ thuật gây xao nhãng để giảm lo lắng
Mục đích
Giúp giáo viên hướng dẫn cho học sinh kiểm soát định hướng sự tập trung của các em ra khỏi những suy nghĩ tiêu cực. Vì bộ não của chúng ta hoạt động theo cơ chế hưng phấn và ức chế. Khi em bắt đầu nghĩ về điều gì đó tiêu cực hoặc không thoải mái, em có thể hướng sự tập trung lớn của mình sang một thứ khác thì suy nghĩ tiêu cực sẽ bị ức chế. Đây chính là cơ chế của phương pháp xao nhãng.
Sử dụng kỹ thuật định hướng chú ý các giác quan để giảm lo lắng
Mục đích
Giúp học sinh phân tán sự chú ý đến các cảm nhận giác quan từ đó kiểm soát được những cảm xúc tiêu cực.
Kỹ thuật thư giãn.
Mục đích
Thư giãn là cách thay đổi vòng tròn lo âu/mệt mỏi bằng cách giúp trẻ lấy lại được cảm xúc bình an trong cơ thể. Nếu trẻ thực hành thư giãn trong nhóm và ở nhà thì sẽ giúp ích cho trẻ trong khi có những gợi nhớ về sang chấn và ngay cả những tình huống gây lo âu kháctrong cuộc sống. Thư giãn cơ thể là cách “nói vào não bộ mình” rằng không có nguy hiểm hay không lý do gì mà phải lo âu.
Hướng dẫn trẻ suy nghĩ về cơ thể của mình, những phản ứng cơ thể khi trẻ cảm thấy sợ hãi. Liệt kê các biểu hiện:
+ Nhịp tim tăng
+ Tim đập nhanh
+ Thở nhanh
+ Thở nông
+ Đau ngực
+ Cảm giác nôn nao, mệt
+ Hết hơi
+ Cảm giác run rẩy hồi hập
+ Chân hoặc đầu gối bủn rủn
+ Tay run
+ Bàn tay hoặc bàn chân rân ran
+ Vã mồ hôi
+ Cơ thể cảm giác mất kiểm soát
Một số kỹ thuật thư giãn

- Kỹ thuật thư giãn: Hít thở sâu, giảm lo âu
- Kỹ thuật thư giãn: Căng trùng cơ
- Kỹ thuật thư giãn: Bãi biển tưởng tượng
- Kỹ thuật biên tập giấc mơ, đương đầu với ác mộng
- Giải mẫn cảm với lo lắng qua viết
Tư vấn hỗ trợ cha mẹ trong việc chăm sóc sức khỏe tinh thần cho học sinh
Thứ nhất là, hãy dành thời gian riêng cho trẻ
Thứ hai là, hãy luôn tạo ra các cảm xúc tích cực
Thứ ba là, hãy lên lịch trình cho con
Thứ 4 là cách ứng phó với những hành vi không đúng đắn của trẻ
Thứ năm là, bạn hãy biết chăm sóc bản thân để hỗ trợ tốt hơn cho các con của mình.
Và cuối cùng điều thứ 6 là hãy cùng trao đổi với con và cho các con thêm kiến thức về Covid
CHÂN THÀNH CÁM ƠN THẦY CÔ LẮNG NGHE