 Các nguồn âm có chung đặc điểm gì?

 Âm trầm, âm bổng khác nhau ở chỗ nào?

 Âm to, âm nhỏ khác nhau ở chỗ nào?

 Âm truyền qua những môi trường nào?

 Chống ô nhiễm tiếng ồn như thế nào?
Chương II: ÂM HỌC
Các em hãy quan sát các hình sau:
Tiếng nhạc du dương
Tiếng đàn
Tiếng
chim hót
Tiếng cười nói
Tiếng ồn ào
Hàng ngày chúng ta vẫn thường nghe tiếng cười nói vui vẻ, tiếng đàn nhạc du dương, tiếng chim hót líu lo, tiếng ồn ào ngoài đường phố . . . Chúng ta sống trong thế giới âm thanh. Vậy em có biết âm thanh (gọi tắt là âm) được tạo ra như thế nào không?
NGUỒN ÂM
NGUỒN ÂM
CHỦ ĐỀ
CHỦ ĐỀ: NGUỒN ÂM
I. Nhận biết nguồn âm:


C1: Các em hãy giữ im lặng
và lắng tai nghe. Em hãy nêu
những âm thanh mà em nghe
được và tìm xem chúng phát
ra từ đâu?

Thế nào là nguồn âm?
Vật phát ra âm gọi là
nguồn âm.
Vật phát ra âm gọi là nguồn âm
C2: Em hãy kể tên một số
nguồn âm?
Đàn Viôlông
Đàn tranh
Trống
Chiêng
Đàn Ghita
Với từng loại nhạc cụ ta sẽ nghe được mỗi âm thanh khác nhau, như vậy khi phát ra âm chúng có đặc điểm chung nào không?
I. Nhận biết nguồn âm:
Vật phát ra âm gọi là nguồn âm
II. Các nguồn âm có chung đặc điểm gì?
1. Thí nghiệm 1:
Một bạn dùng tay kéo căng một sợi dây cao su nhỏ. Dây đứng yên ở vị trí cân bằng. Một bạn khác dùng ngón tay bật sợi dây cao su đó. (hình vẽ)
C3: Khi dùng ngón tay bật sợi dây.Hãy quan sát dây cao su và lắng nghe rồi mô tả điều mà em nhìn và nghe được.
Thí nghiệm hình 10.1
* Sợi dây cao su chuyển động qua lại quanh vị trí cân bằng gọi là sự dao động của sợi dây cao su.
Hình 10.2
2. Thí nghiệm 2:
Sau khi gõ vào thành cốc thuỷ tinh mỏng ta nghe được âm (Hình 10.2).
Hình 10.2
2. Thí nghiệm 2:
C4: Vật nào phát ra âm? Vật đó có rung động không? Nhận biết điều đó bằng cách nào?
Vật phát ra âm là thành cốc
2. Thí nghiệm 2:
Vật phát ra âm là thành cốc
Thế nào là sự dao động?
Sự rung động ( chuyển động) qua lại quanh vị trí cân bằng của dây cao su, thành cốc……gọi là dao động.
C4: Thành cốc phát ra âm thanh. Thành cốc rung động. Nhận biết bằng cách đặt quả cầu bấc xát vào thành cốc thì quả cầu rung chứng tỏ thành cốc rung động.
3. Thí nghiệm 3:
* Thí nghiệm 3: Dùng búa cao su gõ nhẹ vào một nhánh âm thoa và lắng nghe âm do
âm thoa phát ra (Hình 10.3)
* Sự rung động (chuyển động) qua lại quanh vị trí cân bằng gọi là dao động.
Thí nghiệm hình 10.3
Thí nghiệm hình 10.3
C5. Khi phát ra âm thanh âm thoa có dao động không? Tìm cách kiểm tra.
C5: Âm thoa có dao động . Dùng tua giấy mỏng đặt xát vào nhánh của âm thoa thấy tua giấy dao động chứng tỏ âm thoa dao động.
Thí nghiệm hình 10.3
Kết luận: Khi phát ra âm các vật đều dao động
III. Vận dụng:
C6: Em có thể làm cho một số vật như tờ giấy, lá chuối . . . phát ra âm được không?
C6:
C7: Hãy tìm hiểu xem bộ phận nào dao động phát ra âm trong hai nhạc cụ mà em biết?
C7:
C8:
C8: Nếu em thổi vào miệng một lọ nhỏ, cột không khí trong lọ sẽ dao động phát ra âm. Hãy tìm cách kiểm tra xem có đúng khi đó cột khí dao động không?
Có thể kiểm tra sự dao động của cột không khí bằng cách dán vài tua giấy mỏng ở miệng lọ sẽ thấy tua giấy rung rung.

C9.
 Ống nghiệm và nước trong ống nghiệm.


 Ống có nhiều nước nhất phát ra âm trầm nhất, ống có ít nước nhất phát ra âm bổng nhất
a/ Bộ phận nào dao động và phát ra âm thanh?
b/ Ống nào phát ra âm trầm, ống nào phát ra âm bổng?
Đàn Viôlông
Đàn tranh
Trống
Chiêng
Đàn Ghita
Ở các nhạc cụ trên bộ phận nào dao động phát ra âm?
LUYỆN TẬP
Bài 1: Khi người ta dùng dùi gõ vào các thanh đá thuộc bộ đàn đá thì ta nghe thấy âm thanh phát ra. Vật phát ra âm thanh đó là:
A. Dùi gõ        
B. Các thanh đá
C. Lớp không khí        
D. Dùi gõ và các thanh đá
Bài 2: Kéo căng sợi dây cao su. Dùng tay bật sợi dây cao su đó, ta nghe thấy âm thanh.
    Nguồn âm là:
    A. Sợi dây cao su         B. Bàn tay
    C. Không khí         D. Cả A và C
Bài 3: Khi bầu trời xung quanh ta có dông, ta thường nghe thấy tiếng sấm. Nguồn âm phát ra là:
    A. Các lớp không khí va chạm nhau.
    B. Do nhiều hơi nước trong không khí va chạm nhau.
    C. Lớp không khí ở đó dao động mạnh.
    D. Lớp không khí ở đó bị nén mạnh.
Bài 4: Khi luồng gió thổi qua rừng cây, ta nghe thấy âm thanh phát ra. Vật phát ra âm thanh là:
    A. Luồng gió         B. Luồng gió và lá cây
    C. Lá cây         D. Thân cây
Bài 5: Khi ta đang nghe đài thì:
A. Màng loa của đài bị nén lại        
B. Màng loa của đài bị bẹp lại
C. Màng loa của đài dao động        
D. Màng loa của đài bị căng ra

Đó là vì khi chúng ta nói, không khí từ phổi đi lên khí quản, qua thanh quản đủ mạnh và nhanh làm cho các dây âm thanh dao động (hình 10.6). Dao động này tạo ra âm.
Có thể em chưa biết:

2.Đặt ngón tay vào sát ngoài cổ họng và kêu “aaa…”.Em cảm thấy như thế nào ở đầu ngón tay ?


1.Khi ta thổi sáo, cột không khí trong ống sáo dao động phát ra âm. Âm phát ra cao thấp tùy theo khoảng cách từ miệng sáo đến lỗ mở mà ngón tay vừa nhấc lên.
Hoạt động của đàn Guitar
Phím đàn
Phần dây dao động dài
Âm thấp
Phần dây dao động ngắn
Âm cao


Tần số lớn
Tần số nhỏ
- Học bài.
- Xem lại câu C3 đến C9.
Làm bài tập 10.1 đến 10.5 – SBT.
Đọc bài 11: Độ cao của âm
– Tìm hiểu nó phụ thuộc gì?
Giải thích nghĩa đen câu*Ếch chết tại miệng*
Kiểm tra sự dao động của Trống, Đàn Bầu…
Có khi nào có doa động mà không phát ra âm không?



HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ