TiếT 29 Điệp ngữ
I. Điệp ngữ và tác dụng của điệp ngữ

II. Các dạng điệp ngữ

III. Luyện tập
I. Điệp ngữ và tác dụng của điệp ngữ
*Ví dụ: Bài thơ “Tiếng gà trưa”

Khổ thơ đầu:
Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng gà ai nhảy ổ:
“Cục…cục tác cục ta”
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ
Khổ thơ cuối:
Cháu chiến đấu hôm nay
Vì lòng yêu Tổ quốc
Vì xóm làng thân thuộc
Bà ơi, cũng vì bà
Vì tiếng gà cục tác
Ổ trứng hồng tuổi thơ.
I. Điệp ngữ và tác dụng của điệp ngữ
*Ví dụ: Bài thơ “Tiếng gà trưa”
-Khổ thơ đầu:
+Từ “nghe” lặp lại 3 lần
+ Nhấn mạnh cảm giác của người lính khi nghe tiếng gà trưa.
-Khổ thơ cuối:
+ Từ “vì” lặp lại 4 lần
+Nhấn mạnh nguyên nhân chiến đấu của người chiến sĩ.
*Ghi nhớ sgk/152



Đoạn văn 1: Lòng yêu nước ban đầu là yêu những vật tầm thường nhất: yêu cái cây trồng ở trước nhà, yêu cái phố nhỏ đổ ra bờ sông, yêu vị thơm chua mát của trái lê mùa thu hay mùa cỏ thảo nguyên cơ hơi rượu mạnh.
(Ilia Erenbua)
Đoạn văn 2: Em rất yêu khu phố nơi em sinh sống. Khu phố có nhiều thứ em yêu. Em yêu con đường dẫn vào khu phố. Em cũng yêu những cây to trong khu phố. Em yêu cả những con người trong khu phố.
(Nguyễn Kiều Nhi)
Tìm những từ ngữ lặp lại trong hai đoạn văn trên. Cách lặp lại từ ngữ trong hai đoạn văn có gì khác nhau? Từ đó em rút ra được lưu ý gì?
- Từ “yêu” là điệp ngữ
- Lặp lại có chủ ý
- Tác dụng: Làm nổi bật ý, cảm xúc mạnh

Có giá trị biểu cảm
yêu
Yêu, em, khu phố
- Từ “yêu”, “em”, “khu phố” là lỗi lặp từ
- Lặp lại một cách vô thức
- Làm câu văn lủng củng, không rõ ý
Không có giá trị biểu cảm
Cần phân biệt phép điệp ngữ với lỗi lặp từ
II. Các dạng điệp ngữ:
1. Ví dụ:
a) Anh đã tìm em, rất lâu, rất lâu
Cô gái ở Thạch Kim Thạch Nhọn
Khăn xanh, khăn xanh phơi đầy lán sớm
Sách giấy mở tung trắng cả rừng chiều
[….]
Chuyện kể từ nỗi nhớ sâu xa
Thương em, thương em, thương em biết mấy.
(Phạm Tiến Duật)
b) Cùng trông lại mà cùng chẳng thấy

Thấy xanh xanh những mấy ngàn dâu

Ngàn dâu xanh ngắt một màu

Lòng chàng ý thiếp ai sầu hơn ai?
(Đoàn thị Điểm(?))


->Điệp ngữ nối tiếp
->Điệp ngữ chuyển tiếp (điệp ngữ vòng)


II. Các dạng điệp ngữ:
1. Ví dụ:
- Từ “khăn xanh” (2l)
-Từ “thương em” (3l)
=>Điệp ngữ nối tiếp
b)-Từ “thấy” (2l)
-Từ “ngàn dâu” (2l)
=>Điệp ngữ chuyển tiếp
c) Từ “nghe” (3l)
=>Điệp ngữ cách quãng
Khổ thơ đầu:
c)Trên đường hành quân xa
Dừng chân bên xóm nhỏ
Tiếng gà ai nhảy ổ:
“Cục…cục tác cục ta”
Nghe xao động nắng trưa
Nghe bàn chân đỡ mỏi
Nghe gọi về tuổi thơ
III. Luyện tập
Bài tập 1: Tìm điệp ngữ trong những đoạn trích sau đây và cho biết tác giả muốn nhấn mạnh điều gì?
a) Một dân tộc đã gan góc chống ách nô lệ của Pháp hơn tám mươi năm nay, một dân tộc đã gan góc đứng về phe Đồng minh chống phát xít mấy năm nay, dân tộc đó phải được tự do ! Dân tộc đó phải được độc lập !
(Hồ Chí Minh)

=>Nhấn mạnh bản chất kiên cường, gan dạ, ý chí, sức mạnh đấu tranh và sự xứng đáng được hưởng quyền tự do độc lập của dân tộc Việt Nam.
- Một dân tộc đã gan góc (lặp 2 lần)
- dân tộc đó phải được (lặp 2 lần)
=>Nhấn mạnh bản chất kiên cường, gan dạ, ý chí, sức mạnh đấu tranh và sự xứng đáng được hưởng quyền tự do độc lập của dân tộc Việt Nam.
b) Người ta đi cấy lấy công,
Tôi nay đi cấy còn trông nhiều bề
Trông trời trông đất, trông mây,
Trông mưa, trông gió, trông ngày, trông đêm.
Trông cho chân cứng đá mềm,
Trời êm bể lặng mới yên tấm lòng.
(Ca dao)
=> Nhấn mạnh công việc và nỗi lo lắng, trông mong cho mưa thuận gió hòa để được vụ mùa bội thu của người nông dân.
BT2/153: Tìm điệp ngữ và cho biết dạng điệp ngữ.
" Vậy mà giờ đay, anh em tôi sắp phải xa nhau. Có thể xa nhau mãi mãi. Lạy trời đây chỉ là một giấc mơ. Một giấc mơ thôi
-Từ “xa nhau” (2l): điệp ngữ cách quãng.
- Từ “một giấc mơ”: điệp ngữ chuyển tiếp (vòng).
BT3 sgk/ 153
a. Theo em, đoạn văn sau đây, việc lặp đi lặp một số từ ngữ có tác dụng biểu cảm hay không?
Phía sau nhà em có một mảnh vườn. Mảnh vườn ở phía sau nhà em, em trồng rất nhiều loài hoa. Em trồng hoa cúc. Em trồng hoa thược dược. Em trồng hoa đồng tiền. Em trồng hoa hồng. Em trồng cả hoa lay ơn nữa. Ngày Phụ nữ quốc tế, em hái hoa sau vườn nhà em tặng mẹ em. Em hái hoa tặng chị em ...

b. Em hãy chữa lại đoạn văn cho tốt hơn
Sửa:
Phía sau nhà em có một mảnh vườn. Trên mảnh vườn ấy, em trồng rất nhiều loài hoa: hoa cúc, hoa thược dược, hoa đồng tiền, hoa hồng và cả hoa lay ơn. Nhân ngày Quốc tế phụ nữ , em hái hoa ở vườn sau nhà tặng mẹ và chị em…
BT4 sgk/153: Viết một đoạn văn ngắn (7-10 câu) có sử dụng điệp ngữ và chỉ ra các điệp ngữ đó.
Em yêu thích mùa xuân.  Mùa xuân đến, cây cối bỏ đi cái áo khoác mà đã mang suốt mùa đông lạnh lẽo để thay vào đó là bộ quần áo mới mang màu xanh, màu êm dịu. Mùa xuân nhẹ nhàng gói mưa vào trong nắng, chập chờn những cơn mưa vội vã ban chiều, không mỏng manh. Mùa xuân ôm từng hạt nắng trong từng bông cúc vàng, nhuộm sắc những cơn mưa phùn nhỏ còn đọng sương. Cơn mưa phùn vô tình đã làm mùa xuân rét ngọt, một cái rét tượng trưng. Những luồng gió nồm cứ thổi, thổi mãi thành cái đẹp của mùa xuân. Ôi ! thật là đẹp.
HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ
Học bài
Soan bài: Chơi chữ.(sgk/163)
Kiểm tra viết bài : sáng thứ ba (21/12) báo cáo

Phần luyện tập: sáng thứ tư (22/12) báo cáo
18
Bài tập nhanh: Tìm điệp ngữ và chỉ ra tác dụng:
1. Anh đi anh nhớ quê nhà
Nhớ canh rau muống nhớ cà dầm tương.
Nhớ ai dãi nắng dầm sương
Nhới ai tát nước bên đường hôm nao.
2. Dưới bóng tre xanh của ngàn xưa thấp thoáng mái đình, chùa cổ kính.
Dưới bóng tre xanh ta giữ gìn nền văn hóa lâu đời. Dưới bóng tre xanh, đã từ lâu đời, người dân cày Việt Nam dựng nhà, dựng cửa, vỡ ruộng, khai hoang.
Điệp ngữ 1 từ
Tác dụng: Nhấn mạnh nỗi nhớ nhà, nhớ quê của người đi xa
Điệp ngữ là một cụm từ
Tác dụng: Nhấn mạnh nền văn hóa Việt Nam ta có mối quan hệ mật thiết với bóng tre, tre chính là biểu tượng văn hóa của Việt Nam