(Dân ta phải biết sử ta
Cho tường gốc tích nước nhà Việt Nam!)
BÀI 17. QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA NHÀ NƯỚC PHONG KIẾN (TỪ THẾ KỶ X ĐẾN THẾ KỶ XV)
NỘI DUNG CHÍNH
I. BƯỚC ĐẦU TIÊN XÂY DỰNG NHÀ NƯỚC ĐỘC LẬP THẾ KỶ X
II. PHÁT TRIỂN VÀ HOÀN CHỈNH NHÀ NƯỚC PHONG KIẾN Ở
ĐẦU THẾ KỶ XI đến XV.
???


Tìm hiểu về tổ chức bộ máy nhà
nước thời Đinh – Tiền lê

BÀI 17. QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA NHÀ NƯỚC PHONG KIẾN (TỪ THẾ KỶ X ĐẾN THẾ KỶ XV)
I. Bước đầu xây dựng nhà nước độc lập ở thế kỉ X
BÀI 17. QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA NHÀ NƯỚC PHONG KIẾN (TỪ THẾ KỶ X ĐẾN THẾ KỶ XV)
I. Bước đầu xây dựng nhà nước độc lập ở thế kỉ X
- Tổ chức nhà nước thời Đinh, tiền Lê
+ Chính quyền trung ương có 3 ban: Ban văn; Ban võ; Tăng ban.
+ Về hành chính chia nước thành 10 đạo.
+ Tổ chức quân đội theo chế độ ngụ binh ngư nông.
- Nhà nước quân chủ chuyên chế còn sơ khai, song đã là nhà nước độc lập tự chủ của nhân dân ta.
Đền thờ vua Đinh Tiên Hoàng đế nằm trong quần thể di tích lịch sử văn hóa cố đô Hoa Lư
Sơ đỒ bỘ máy nhà nưỚc thỜi Đinh, TiỀn Lê
???

Tìm hiểu về tổ chức bộ máy nhà
nước thời Lý, Trần, Hồ và cuộc cải
cách của Lê Thánh Tông

BÀI 17. QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA NHÀ NƯỚC PHONG KIẾN (TỪ THẾ KỶ X ĐẾN THẾ KỶ XV)
II. PHÁT TRIỂN VÀ HOÀN CHỈNH NHÀ NƯỚC PHONG KIẾN Ở ĐẦU THẾ KỶ XI đến XV
1. Tổ chức bộ máy nhà nước
BÀI 17. QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA NHÀ NƯỚC PHONG KIẾN (TỪ THẾ KỶ X ĐẾN THẾ KỶ XV)
II. PHÁT TRIỂN VÀ HOÀN CHỈNH NHÀ NƯỚC PHONG KIẾN Ở ĐẦU THẾ KỶ XI đến XV
a. Bộ máy nhà nước Lý, Trần, Hồ
- Đứng đầu nhà nước là vua , vua quyết định mọi việc quan trọng.
- Giúp vua có Tể tướng và các đại thần, bên dưới là sảnh, viện, đài.
- Bộ máy nhà nước quân chủ chuyên chế được hoàn chỉnh hơn.
- Cả nước chia thành nhiều lộ, trấn do các hoàng tử (thời Lý) hay an phủ Sứ (thời Trần, Hồ), đơn vị hành chính cơ sở là xã.
Nêu tổ chức bộ máy nhà nước thời Lý – Trần – Hồ
Tượng đài vua Lý Công Uẩn - Hà Nội
BÀI 17. QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA NHÀ NƯỚC PHONG KIẾN (TỪ THẾ KỶ X ĐẾN THẾ KỶ XV)
II. PHÁT TRIỂN VÀ HOÀN CHỈNH NHÀ NƯỚC PHONG KIẾN Ở ĐẦU THẾ KỶ XI đến XV
Nêu nội dung cuộc cải cách hành chính của Lê Thánh Tông
Tượng đài vua Lê Thánh Tông
 b. Cuộc cải cách của Lê Thánh Tông
- Bỏ chức tướng quốc, đại hành khiển; trực tiếp làm tổng chỉ huy quân đội, cấm các quan lập quân đội riêng.
- Vua nắm mọi quyền hành, giúp vua có 6 bộ (là Lại, Hộ, Lễ, Binh, Hình, Công).
- Đứng đầu mỗi bộ có quan Thượng thư, bên cạnh bộ có Hàn Lâm Viện, Quốc sử viện, Ngự sử đài.
BÀI 17. QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA NHÀ NƯỚC PHONG KIẾN (TỪ THẾ KỶ X ĐẾN THẾ KỶ XV)
II. PHÁT TRIỂN VÀ HOÀN CHỈNH NHÀ NƯỚC PHONG KIẾN Ở ĐẦU THẾ KỶ XI đến XV
b. Cuộc cải cách của Lê Thánh Tông
- Chia cả nước ra làm 13 đạo thừa tuyên do 3 ty cai quản là Đô ty (quân sự), Hiến ty (xử án), Thừa ty (hành chánh); dưới có phủ, huyện, châu (miền núi), xã.
- Tuyển chọn quan lại bằng giáo dục thi cử.
Nêu tổ chức bộ máy nhà nước thời Lý – Trần – Hồ
Lược đồ hành chính nước Đại Việt thời Lê sơ 1428 - 1527
- Nhận xét:
+ Cuộc cải cách hành chính lớn toàn diện được tiến hành từ trung ương đến địa phương.
+ Cải cách để tăng cường quyền lực của nhà vua, chứng tỏ bộ máy nhà nước quân chủ chuyên chế đạt đến mức độ cao, hoàn thiện.
1. Lại Bộ: Trông coi việc tuyển bổ, thăng thưởng và thăng quan tước.
2. Lễ Bộ: Trông coi việc đặt và tiến hành các nghi lễ, tiệc yến, học hành thi cử...
3. Hộ Bộ: Trông coi công việc ruộng đất, tài chính, hộ khẩu, tô thuế kho tàng, thóc tiền và lương, bổng của quan, binh.
4. Binh Bộ: Trông coi việc binh chính, tổ chức việc giữ gìn các nơi hiểm yếu và ứng phó các việc khẩn cấp.
5. Hình Bộ: Trông coi việc thi hành luật, lệnh, xét lại các việc tù, đày, kiện cáo.
6. Công bộ: Trông coi việc xây dựng, sửa chữa cầu đường, cung điện…
BÀI 17. QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA NHÀ NƯỚC PHONG KIẾN (TỪ THẾ KỶ X ĐẾN THẾ KỶ XV)
II. PHÁT TRIỂN VÀ HOÀN CHỈNH NHÀ NƯỚC PHONG KIẾN Ở ĐẦU THẾ KỶ XI đến XV
2. Luật pháp và quân đội
Việc ban hành các đạo luật và xây dựng quân đội để làm gì?
* Luật pháp
- Thời Lý ban hành Hình thư; thời Trần: Hình luật; thời Lê biên soạn Quốc triều hình luật (luật Hồng Đức).
- Bảo vệ quyền hành của giai cấp thống trị, an ninh đất nước và một số quyền lợi chân chính của nhân dân.
* Quân đội:
- Cấm binh (bảo vệ kinh thành) và quân chính quy bảo vệ đất nước
- Ngoại binh (lộ binh): tuyển theo chế độ ngụ binh ư nông.
BÀI 17. QUÁ TRÌNH HÌNH THÀNH VÀ PHÁT TRIỂN CỦA NHÀ NƯỚC PHONG KIẾN (TỪ THẾ KỶ X ĐẾN THẾ KỶ XV)
II. PHÁT TRIỂN VÀ HOÀN CHỈNH NHÀ NƯỚC PHONG KIẾN Ở ĐẦU THẾ KỶ XI đến XV
Nêu chính sách đối nội và đối ngoại của các triều đại phong kiến
3. Hoạt động đối nội và đối ngoại
* Đối nội: Quan tâm đến đời sống nhân dân, đoàn kết đến các dân tộc ít người.
* Đối ngoại
- Với nước lớn phương Bắc: Quan hệ hòa hiếu, đồng thời sẵn sàng chiến đấu bảo vệ tổ quốc.
- Với Chămpa, Lào, Chân Lạp có lúc thân thiện, có lúc xảy ra chiến tranh.
CỦNG CỐ BÀI HỌC
Câu 1. Tổ chức nhà nước quân chủ sơ khai thời Đinh – Tiền Lê gồm
A. Sáu bộ: Binh, Hình, Công, Hộ, Lại, Lễ
B. Hai ban: văn ban và võ ban
C. Ba ban: Văn ban, Võ ban và Tăng ban
D. Vua, Lạc hầu, Lạc tướng và Bồ chính
Câu 2. Nhà nước phong kiến Việt Nam trong các thế kỉ X – XV được xây dựng theo thể chế
A. Dân chủ       B. Cộng hòa
C. Quân chủ        D. Quân chủ chuyên chế
Câu 3. Quân đội dưới thời Lý, Trần được tuyển chọn theo chế độ nào?
A. Theo chế độ “Ngụ binh ư nông”.
B. Theo chế độ “Ngụ nông ư binh”.
C. Theo chế độ tuyển chọn từ con em quan lại
D. Theo chế độ tuyển mộ binh sĩ.
Câu 4. Bộ Luật thành văn đầu tiên của nước ta có tên gọi là gì?
A. Hình Luật
B. Quốc triều hình luật
C. Hình thư
D. Hoàng Việt luật lệ
CỦNG CỐ BÀI HỌC
Câu 5. Nội dung cơ bản của các bộ luật thời Lý, Trần, Lê là gì?
A. Bảo vệ lợi ích của mọi tầng lớp trong xã hội, đặc biệt là dân nghèo
B. Bảo vệ đặc quyền, đặc lợi của giai cấp thống trị
C. Bảo vệ đất đai, lãnh thổ của Tổ quốc
D. Bảo vệ tài sản và tính mạng của nông dân làng xã
Câu 6. Trong các thế kỉ XI – XV, quân đội được tổ chức gồm
A. Hai bộ phận: quân bảo vệ vua và quân bảo vệ đất nước
B. Ba bộ phận: quân bảo vệ vua, quân bảo vệ cung thành và quân bảo vệ đất nước
C. Hai bộ phận: quân bảo vệ nhà vua, kinh Thành (cấm quân) và quân chính quy bảo vệ đất nước (ngoại binh)
D. Một bộ phận: quân chính quy đảm nhiệm hai nhiệm vụ là bảo vệ kinh thành và bảo vệ đất nước
Câu 7. Người hạ Chiếu dời đô từ Hoa Lư về Thăng Long (1010) là
A. Ngô Quyền
B. Đinh Tiên Hoàng
C. Lê Hoàn
D. Lý Công Uẩn
CỦNG CỐ BÀI HỌC
Câu 8. Người tiến hành cuộc cải cách hành chính lớn vào những năm 60 của thế kỉ XV là
A. Lê Thái Tổ
B. Lê Thánh Tông
C. Lê Nhân Tông
D. Lê Thái Tông
Câu 9. Mô hình tổ chức hành chính nào sau đây thuộc thời Lê sơ sau cải cách?
A. Lộ, phủ, huyện, châu, xã
B. Lộ, trấn, phủ, châu, xã
C. Đạo thừa tuyên, phủ, huyện, châu, xã
D. Đạo, phủ, châu, hương, giáp
Câu 10. Ý không phản ánh chính xác hoạt động đối nội của nhà nước phong kiến Việt Nam trong các thế kỉ X – XV là
A. Coi trọng đến việc bảo vệ an ninh đất nước
B. Thực hiện chính sách đoàn kết với các dân tộc
C. Cho phép các tù trưởng miền núi lập thành vùng tự trị
D. Chăm lo đến đời sống nhân dân