KHỞI ĐỘNG
TIẾT 10, 11 - BÀI 6: SỰ CHUYỂN BIẾN VÀ PHÂN HÓA CỦA XÃ HỘI NGUYÊN THỦY
MỤC TIÊU BÀI HỌC
Trình bày được quá trình phát hiện kim loại và vai trò của nó đối với sự chuyển biến từ xã hội nguyên thủy sang xã hội có giai cấp.
Mô tả được sự hình thành xã hội có giai cấp
Giải thích được vì sao xã hội nguyên thủy tan rã
Mô tả và giải thích được sự phân hóa không triệt để của xã hội nguyên thủy ở phương Đông.
Nêu được một số nét cơ bản của xã hội nguyên thủy ở Việt Nam.
Sự phát hiện ra kim loại và bước tiến của xã hội nguyên thủy
a. Sự phát hiện ra kim loại và những chuyển biến trong đời sống vật chất
Quan sát hình sau kết hợp đọc SGK em hãy tóm tắt quá trình phát hiện ra kim loại loại theo nội dung:
- Tên kim loại
- Thời gian xuất hiện
- Địa điểm phát hiện:
- Công dụng của kim loại đồng hiện nay:

Sự phát triển từ công cụ đồ đá sang công
cụ bằng kim loại.
- Khoảng 3500 năm TCN, phát hiện đồng đỏ.
Nơi phát hiện sớm nhất là Tây Á và Ai Cập.

- Khoảng 2000 năm TCN, phát hiện đồng thau
ở nhiều nơi (trong đó có Việt Nam: Văn Hóa
Phùng Nguyên).
- Khoảng 1000 năm TCN, con người đã biết
sử dụng đồ sắt.
Buổi đầu
của thời đại
kim khí
Cư dân Tây Á và Ai Cập biết sử dụng đồng sớm nhất, 3500 năm TCN làm ra đồng đỏ.
Khoảng 2000 năm TCN nhiều nơi đã biết dùng đồng thau.
Khoảng 2000-1000 TCN, các bộ lạc trên đất nước ta đã biết đến đồng và thuật luyện kim.
Thạp đồng thau
Trống đồng Đông Sơn
Khoảng 3000 năm trước đây, cư dân ở Tây Á và Nam Âu biết đúc và sử dụng đồ sắt.
Khoảng 2000
năm TCN biết
dùng đồng thau.

Khoảng cuối thiên
niên kỉ II- đầu thiên
niên kỉ I TCN chế
tạo công cụ sắt
Khoảng 3500
năm TCN biết
dùng đồng đỏ.
*. Quá trình tìm và sử dụng kim loại
Cách đây 5500 năm
Cách đây 3000 năm
Cách đây 4000 năm
Đồ sắt
Đồng thau
Đồng đỏ
Sự xuất hiện của công cụ kim loại có ý nghĩa như thế nào đối với sản xuất?
Nền nông nghiệp dùng cày
Rìu đồng
* Những chuyển biến về đời sống vật chất
- Công cụ kim khí đã mở ra thời đại mới
-> Tác dụng và năng suất lao động vượt xa thời đại đồ đá.
Nhờ có đồ kim khí nhất là sắt người ta có thể khai thác thêm nhiều đất đai trồng trọt.
Nhờ đồ kim khí, nhất là sắt, con người có thể khai phá những vùng đất đai trước đây chưa thể khai phá nổi

Thủ công nghiệp ra đời: Dệt, thêu, mộc, rèn …

Chế tạo công cụ bằng kim loại
Khoảng 2000
năm TCN biết
Dùng đồng thau.

Khoảng cuối thiên
niên kỉ II- đầu thiên
niên kỉ I TCN chế
tạo công cụ sắt
Khoảng 3500
năm TCN biết
Dùng đồng đỏ.
*. Quá trình tìm và sử dụng kim loại
* Những chuyển biến về đời sống vật chất
- Xuất hiện nhiều công cụ mới: Lưỡi cày, cuốc, rìu… bằng kim loại
- Thêm nhiều ngành nghề mới: nông nghiệp dùng cày, luyện kim,
dệt vải, đồ mộc…
=> + Khai thác thêm đất đai trồng trọt.
+ Năng suất lao động tăng
+ Tạo ra sản phẩm dư thừa thường xuyên.
Quan sát hình sau kết hợp đọc SGK hoàn thành phiếu học tập sau cùng bạn cùng bàn trong 5 phút
b. Sự thay đổi trong đời sống xã hội
b. Sự thay đổi trong đời sống xã hội
Sơ đồ mô phỏng sự chuyển biến của xã hội cuối thời nguyên thủy
SỰ XUẤT HIỆN GIAI CẤP
Công cụ kim khí (Sắt)
Tăng năng suất
Dư thừa
Tư hữu
Phân hóa giàu nghèo, bất bình đẳng
Khả năng lao động của mỗi gia đình
Gia đình mẫu hệ
Gia đình phụ hệ
b. Sự thay đổi trong đời sống xã hội
- Người đàn ông trở thành chủ gia đình, con cái lấy họ cha.
-> Gia đình phụ hệ.
- Xã hội bắt đầu phân hoá giàu - nghèo.
-> Xã hội nguyên thuỷ dần tan rã.(xã hội có giai cấp hình thành)
=> Quá trình này diễn ra không đồng đều trên thế giới, sự phân hoá xã hội có nơi diễn ra triệt để, có nơi không triệt để (tuỳ thuộc vào điều kiện cụ thể).
H2: Gia đình phụ hệ trong công xã thị tộc
Sự tan rã của xã hội nguyên thủy ở Việt Nam
a. Sự xuất hiện của kim loại
Quan sát hình sau kết hợp đọc SGK và cho biết:
- Thời đại đồ đồng ở Việt Nam trải qua những nền văn hóa nào?
- Kể tên một số công cụ và vũ khí được tìm thấy.
Văn hóa
Phùng Nguyên
Văn hóa Sa Huỳnh
Văn hóa Đồng Nai
Văn hoá thời luyện kim 3000-4000 năm)
a. Sự xuất hiện kim loại
- Thời gian xuất hiện: khoảng 2000 năm TCN.
- Địa bàn: trên khắp cả nước.
?Thời đại đồ đồng ở Việt Nam bắt đầu từ khi nào? ở đâu?
Xỉ đồng (Văn hóa Phùng Nguyên)
Công cụ, vũ khí bằng đồng
(Văn hóa Gò Mun)
Văn hóa Đồng Đậu
Đồ đồng văn hóa tiền Sa Huỳnh
b. Sự phân hóa và tan rã của xã hội nguyên thủy ở Việt Nam
? Sự xuất hiện công cụ bằng kim loại đã có những tác động như thế nào đối với đời sống kinh tế, xã hội?
b. Sự phân hóa và tan rã của xã hội nguyên thủy ở Việt Nam
+ Nhờ có công cụ kim loại, con người đã khai hoang, mở rộng địa bàn cư trú.
+ Nghề nông đã phát triển rộng khắp các vùng miền.
.
Sông Mã
Sông Cả
Sông Hồng
Sông Thu Bồn
Sông Đồng Nai
Dựa vào thông tin mục 2.b (Tài liệu - T.26,27) kết hợp khai thác H4/T26 và lựa chọn các từ sau:
1. Mở rộng/ thu hẹp/
2. Nghề nông phát triển/ nghề dệt vải/
3. Tập trung đông, định cư lâu dài ven các con sông lớn/ tập trung động, định cư vùng núi đá
4. Phân hóa/ phong phú/
để hoàn thành phiếu học tập (theo mẫu) sau:
b. Sự phân hóa và tan rã của xã hội nguyên thủy ở Việt Nam
? Nguyên nhân dẫn đến sự tan rã của xã hội nguyên thủy?
Do sự phát triển của sức sản xuất, làm xuất hiện của cải dư thừa thường xuyên.
Một số người lợi dụng chức phận chiếm của cải dư thừa, làm xuất hiện chế độ tư hữu.
Trong mỗi gia đình phụ hệ xuất hiện sự bất bình đẳng và sự đối kháng giữa đàn ông và đàn bà.
Do quá trình chiếm hữu của cải dư thừa và khả năng lao động của mỗi gia đình khác nhau làm xuất hiện kẻ giàu – người nghèo.
Xã hội nguyên thuỷ chuyển dần sang xã hội có giai cấp.
LUYỆN TẬP
Bài tập 1
Sự xuất hiện của kim loại đã có tác động như thế nào tới đời sống của con người?
- Sự thay đổi trong đời sống xã hội: một bộ phận người chiếm hữu của cải dư thừa làm của riêng, ngày càng giàu lên, xã hội bắt đầu phân hoá giàu - nghèo. Chế độ công xã thị tộc bị rạn vỡ, xã hội nguyên thuỷ dần tan rã. Loài người đứng trước ngưỡng cửa của xã hội có giai cấp và nhà nước.
Bài 3
 ? Tìm hiểu thêm và cho biết nguyên liệu đồng hiện nay còn được dùng để chế tạo những công cụ, vật dụng gì. Tại sao các loại công cụ và vũ khí bằng đồng ngày càng ít được sử dụng trong đời sống?
- Những đồ vật làm bằng kim loại đồng mà em biết:
+ Đồ thờ cúng: đỉnh đồng, hạc, hoa sen, mâm bát, hoành phi câu đối….
+ Đồ dùng: dây điện, các loại phụ kiện máy móc ….
- Nhiều hiện vật bằng đồng kiều dáng từ thời nguyên thuỷ nhưng đến nay không còn tồn tại là vì: Xã hội ngày càng phát triển. Thuật luyện kim cũng đạt đến trình độ công nghệ cao, tinh xảo; các đồ vật hình thức đẹp, mẫu mã đa dang phong phú ; các vật dụng bằng đồng chủ yếu dùng trang trí …..
- Công cụ và vũ khí bằng đồng ngày càng ít được dùng trong đời sống. Vì đồng có tính mềm dẻo, giá thành sản phẩm cao….

1. Quá trình tiến hóa của loài người diễn ra như thế nào?
a) Vượn  Tinh tinh  Người tinh khôn
b) Vượn cổ  Người tối cổ  Người tinh khôn
c) Người tối cổ  Người cổ  Người tinh khôn
d) Người tối cổ  Người tinh khôn
2. Người tinh khôn tiến bộ hơn Người tối cổ ở những điểm nào?
a) Công cụ đá được cải tiến với kỹ thuật khoan, mài, cưa.
b) Phát hiện ra kim loại và chế tạo công cụ kim loại
c) Biết trồng trọt, chăn nuôi, làm đồ gốm, dệt vải
d) Tất cả a, b, c, đều đúng
3. Thị tộc nguyên thủy tan rã do nguyên nhân nào?
 Sản xuất phát triển  Sản phẩm dư thừa
Công cụ kim loại xuất hiện
 Xã hội bị phân hóa (giàu, nghèo)
 Xã hội có giai cấp ra đời
BÀI TẬP VẬN DỤNG
? Em hãy kể tên một số vật dụng bằng kim loại mà con người ngày nay vẫn thừa hưởng từ những phát minh của người nguyên thủy?
Lưỡi cuốc, dao, rìu chặt cây, lưỡi câu…
Vì sao xã hội nguyên thủy ở Việt Nam tan rã? Hãy vẽ sơ đồ tan rã của xã hội nguyên thủy?
Sơ đồ tan rã của xã hội nguyên thủy ở Việt Nam
Nhiệm vụ về nhà
-Học bài cũ
-Làm bài tập phần luyện tập và vận dụng
-Đọc và tìm hiểu trước bài 7: Ai Cập và Lưỡng Hà cổ đại
CẢM ƠN CÁC EM ĐÃ LẮNG NGHE!