NGẪU NHIÊN VIẾT NHÂN BUỔI MỚI VỀ QUÊ
(Hồi hương ngẫu thư)
- Hạ Tri Chương -
1. Tác giả
- Hạ Trị Chương (659 – 744): tự Quý Nhân
- Quê: Việt Hưng – Việt Châu (nay thuộc Tiêu Sơn – Chiết Giang – Trung Quốc).
NGẪU NHIÊN VIẾT NHÂN BUỔI MỚI VỀ QUÊ
(Hồi hương ngẫu thư)
-Hạ Tri Chương-
1. Tác giả
- Tiểu sử:
+ Năm 695: đỗ tiến sĩ
+ 50 năm sống, học tập ở kinh đô Trường An, rất được Đường Huyền Tông vị nể
+ Là bạn vong niên của Lí Bạch
- Sự nghiệp thơ văn: để lại 20 bài thơ. “Hồi hương ngẫu thư” là bài tiêu biểu nhất.
-Hạ Tri Chương-
2. Tác phẩm (Phiên âm)
- Bài thơ được viết khi ông vừa trở lại quê nhà sau hơn 50 năm xa cách.
Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi,
Hương âm vô cải, mấn mao tồi.
Nhi đồng tương kiến, bất tương thức,
Tiếu vấn:“Khách tòng hà xứ lai?”
- Thể thơ: thất ngôn tứ tuyệt ĐL.
- Phương thức biểu đạt : biểu cảm.
- Nội dung: tình yêu quê hương.
VĂN BẢN : NGẪU NHIÊN VIẾT NHÂN BUỔI MỚI VỀ QUÊ
(Hồi hương ngẫu thư)
1. Nhan đề: Hồi hương ngẫu thư
Hồi:
Hương:
Ngẫu:
Thư:
Trở về
Làng quê, quê hương
Ngẫu nhiên, tình cờ
Chép, viết, ghi lại
+ Bao năm xa quê, tác giả không viết bài thơ nào, bây giờ lại viết khi vừa mới về quê.
=> Ông làm thơ vì cuối đời mới trở về quê, có bao điều khiến ông phải suy nghĩ.
a. Hai câu đầu
Phiên âm:
Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi,
Hương âm vô cải, mấn mao tồi.
Dịch thơ:
Khi đi trẻ, lúc về già
Giọng quê không đổi, tóc đà khác bao.
(Phạm Sĩ Vĩ dịch)
*Tiểu đối:
- Đối câu:


- Đối vế:


Thiếu tiểu li gia > < lão đại hồi
Hương âm vô cải > < mấn mao tồi
Li gia > < đại hồi
Hương âm > < mấn mao
Thiếu tiểu > < lão
Vô cải > < tồi
a. Hai câu đầu
Phiên âm:
Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi,
Hương âm vô cải, mấn mao tồi.
Dịch thơ:
Khi đi trẻ, lúc về già
Giọng quê không đổi, tóc đà khác bao.
(Phạm Sĩ Vĩ dịch)
*Tiểu đối:
- Đối câu:


- Đối vế:


Thiếu tiểu li gia > < lão đại hồi
Hương âm vô cải > < mấn mao tồi
Li gia > < đại hồi
Hương âm > < mấn mao
Thiếu tiểu > < lão
Vô cải > < tồi
- Kể khái quát quãng đời xa quê làm quan đồng thời hé lộ tình cảm quê hương của tác giả.
- Tả mái tóc để làm nổi bật giọng nói quê hương: dùng yếu tố thay đổi làm nổi bật cái không thay đổi. Khẳng định đi suốt cuộc đời vẫn nhớ quê hương.
a. Hai câu đầu
Phiên âm:
Thiếu tiểu li gia, lão đại hồi,
Hương âm vô cải, mấn mao tồi.
Dịch thơ:
Khi đi trẻ, lúc về già
Giọng quê không đổi, tóc đà khác bao.
(Phạm Sĩ Vĩ dịch)
*Tiểu đối:
- Đối câu:


- Đối vế:


Thiếu tiểu li gia > < lão đại hồi
Hương âm vô cải > < mấn mao tồi
Li gia > < đại hồi
Hương âm > < mấn mao
Thiếu tiểu > < lão
Vô cải > < tồi
Với nghệ thuật tiểu đối, giọng kể, tả xen biểu cảm, hai câu thơ đầu đã khái quát quãng đời xa quê, làm nổi bật sự thay đổi về ngoại hình để nhấn mạnh sự không thay đổi là giọng nói quê hương của tác giả. Qua đó cho thấy tác giả là người có tình cảm gắn bó sâu nặng với quê hương.
b. Hai câu cuối
- Tình huống:
Trẻ tưởng nhà thơ là khách lạ
+ Sau nhiều năm xa quê, cảnh quê không đổi, người xưa không thấy, chỉ thấy bọn trẻ hồn nhiên vui chơi ngoài đường, có thể người xưa đã không còn. Lúc này tác giả đã 86 tuổi.
Nhi đồng tương kiến bất tương thức

Tiếu vấn: Khách tòng hà xứ lai?

(Trẻ con nhìn lạ không chào
Hỏi rằng: Khách ở chốn nào lại chơi?)
 
b. Hai câu cuối
Trẻ tưởng nhà thơ là khách lạ
- Khách:
bọn trẻ thì vô tư > < người già thì chạnh lòng
- Âm thanh:
Tiếng cười nô đùa của lũ trẻ
- Hình ảnh:
Lũ trẻ
Tình cảnh ngậm ngùi
- Giọng điệu:
Bi hài ẩn sau những lời lẽ hóm hỉnh tươi vui.
Giọng thơ hóm hỉnh pha chút ngậm ngùi, đau xót, tình huống bất ngờ. Hai câu thơ cuối thể hiện cảm xúc ngạc nhiên, qua đó kín đáo bộc lộ tâm trạng đau xót, ngậm ngùi của tác giả trước những thay đổi của quê nhà. Điều đó chứng tỏ tình yêu quê tha thiết luôn canh cánh trong lòng tác giả.
- Tình huống:
2. Nghệ thuật
1.Nội dung
III .TỔNG KẾT
3. Ý nghĩa
Hồi hương ngẫu thư
- Bài thơ biểu hiện một cách chân thực mà sâu sắc, hóm hỉnh mà ngậm ngùi tình yêu quê hương thắm thiết của một người sống xa quê lâu ngày, trong khoảnh khắc vừa mới đặt chân trở về quê cũ.
Tự sự, kể về những điều có thật trong cuộc đời.
Cấu tứ thơ độc đáo.
Phép tiểu đối.
Giọng điệu bi hài.
- Tình yêu quê hương là một trong những tình cảm lâu bền và thiêng liêng nhất của con người.