Bài 20 :
Xây dựng và phát triển văn hóa dân tộc trong các thế kỉ X - XV
Kiến thức cơ bản
I. Tư tưởng, tôn giáo
II. Giáo dục, văn học, nghệ thuật,
khoa học – kĩ thuật
01
02
a) Nho giáo :
- Thời Lý, Trần, Nho giáo dần dần trở thành hệ tư tưởng chính thống của giai cấp thống trị, chi phối nội dung giáo dục, thi cử, song không phổ biến trong nhân dân.
I. Tư tưởng, tôn giáo :
- Thời Lý, Trần : được phổ biến rộng rãi, chùa chiền được xây dựng ở khắp nơi, sư sãi đông.
- Thời Lê sơ, Phật giáo : bị hạn chế, thu hẹp, đi vào trong nhân dân.
b) Phật giáo :
c) Đạo giáo :
- Hòa lẫn với các tín ngưỡng dân gian.
- Từ cuối thế kí XIV, phật giáo và đạo giáo suy dần. Thời Lê sơ, Nho giáo được chính thức nâng lên vị trí độc tôn.
01
Văn học
02
Nghệ thuật
03
Khoa học – kĩ thuật
04
Giáo dục
II. Giáo dục, văn học, nghệ thuật, khoa học – kĩ thuật :
1. Giáo dục :
- Năm 1070 : vua Lý Thánh Tông cho lập Văn Miếu.
- Năm 1975 : tổ chức khoa thi quốc gia đầu tiên.
- Thời Lê sơ, quy chế thi cử được ban hành rõ ràng.
- Năm 1484 : dựng bia tiến sĩ.
- Từ thế kỉ XI đến thế kỉ XV : giáo dục từng bước được hoàn thiện, phát triển, đào tạo người làm quan, người tài cho đất nước.
=> Góp phần nâng cao dân trí song không tạo điều kiện cho phát triển kinh tế.
Tình hình giáo dục thời kì này phát triển như thế nào ? Từ đó em hãy rút ra nhận xét về tình hình giáo dục thời kì này.
2. Văn học :
- Phát triển mạnh từ thời nhà Trần, nhất là văn học chữ Hán. Tác phẩm tiêu biểu : Hịch tướng sĩ, Bạch Đằng Giang phú, ...
- Từ thế kỉ XV, văn học chữ Hán và chữ Nôm đều phát triên.
- Đặc điểm :
+ Thể hiện tinh thần dân tộc, yêu nước, tự hào dân tộc.
+ Ca ngợi những chiến công oai hùng, cảnh đẹp của quê hương đất nước.

Hịch tướng sĩ

Bạch Đằng Giang phú

3. Nghệ thuật :
- Thành tựu :
+ Kiến trúc phát triển, chủ yếu ở giai đoạn Lý, Trần, Hồ thế kỉ X –XV theo hướng Phật giáo, gồm : chùa, tháp, đền.
+ Bên cạnh đó còn những công trình kiến trúc ảnh hưởng của Nho giáo : cung điện, thánh quách, thành Thăng Long.
+ Điêu khắc : gồm những công tình chạm khắc, trang trí ảnh hưởng của Phật giáo và Nho giáo, song vẫn mang những nét độc đáo riêng.
+ Nghệ thuật sân khấu ca, múa, nhạc : mang đậm tính dân gian truyền thống.
Thành Thăng Long
Gốm sứ
Chèo
4. Khoa học – kĩ thuật :
- Lịch sử :
+ Đại Việt sử ký (Lê Văn Hưu)
+ Lam Sơn thực lục
+ Đại Việt sử ký toàn thư
- Địa lý : Dư địa chí, Hoàng Đứuc bản đồ
- Quân sự : Bình thư yếu lược
- Chính trị : Thiên Nam dư hạ
- Toán học : Đại thành toàn pháp (Lương Thế Vinh), Lập thành toán pháp (Vũ Hữu)
- Kĩ thuật : chế tạo súng thần cơ, thuyền chiến có lầu.

1. Tôn giáo nào không được du nhập vào nước ta từ thời Bắc thuộc?
A. Nho giáo B. Đạo giáo
C. Hồi giáo D. Phật giáo
Củng cố
2. Năm 1070, vua Lý Thánh Tông đã cho xây dựng :
A. Chùa Quỳnh Lâm B. Văn Miếu
C. Chùa Một Cột D. Thành Thăng Long
3. Quốc gia Đại Việt tổ chức khoa thi đầu tiên tại kinh thành Thăng Long vào năm nào?
A. Năm 1072 B. Năm 1073
C. Năm 1074 D. Năm 1075
4. Ý nào không chính xác về biểu hiện đạo Phật luôn luôn giữ một vị trí đặc biệt quan trọng dưới thời Lý – Trần?
A. Nhà sư được triều đình tôn trọng, có lúc cùng tham gia bàn việc nước
B. Khắp nơi trong cả nước, đâu đâu cũng có chùa chiền được xây dựng
C. Nhà nước cấm các tôn giáo khác hoạt động, trừ đạo Phật
D. Vua quan nhiều người cũng theo đạo Phật, đã góp tiền để xây dựng chùa đúc chuông, tô tượng
5. Nho giáo trở thành hệ tư tưởng chiếm vị trí độc tôn ở nước ta từ thế kỉ nào?
A. Thế kỉ XV B. Thế kỉ XIII
C. Thế kỉ XIV D. Thế kỉ XII
Thanks for watching !