Ấn Độ
Ấn Độ thời phong kiến
Bài 6
Ấn Độ là một nước đa nguyên, đa ngôn ngữ, văn hoá và dân tộc. Cũng chính vì vậy, các công trình kiến trúc bị ảnh hưởng bởi nhiều nền văn hoá, đạo giáo khác nhau. Đặc biệt, các công trình kiến trúc của Ấn Độ bị ảnh hưởng sâu sắc bởi 3 đạo giáo sau: Ấn Độ giáo ( Hindu giáo), Phật giáo và Hồi giáo
Kiến trúc Ấn Độ giáo (hay kiến trúc Hindu)
Thời kì hậu Gupta (TK 6-9) Ấn Độ giáo dần thay thế Phật giáo, các đền ngoài trời  thay thế các chùa hang. 
Đền Kailasa
Xây dựng cách đây 1.200 năm, đền Kailasa của Ấn Độ là kiến trúc nguyên khối lớn nhất thế giới nằm trong lòng đất. Mang phong cách kiến trúc Dravidian, đền có chóp vuông với các chi tiết được chạm khắc tỉ mỉ. Kích thước của sân đền rộng 82 x 46 m. Trong sân, có một khu thờ trung tâm dành riêng cho thần Shiva.
Kailasa được coi là một trong những tác phẩm nghệ thuật Ấn Độ xuất sắc.
Đền Virupaksha nằm ở Hampi trong quận Ballari của Karnataka , Ấn Độ . Nó là một phần của Nhóm Di tích tại Hampi , được chỉ định là Di sản Thế giới của UNESCO . Ngôi đền thờ Chúa Virupaksha, một dạng thần Shiva.
Ngôi đền chính bao gồm một tòa thánh, ba gian tiền đường, một sảnh có mái che và một sảnh đường có mái che mở. Nó được trang trí bằng những cột trụ được chạm khắc tinh xảo. Một tu viện có mái che , cổng vào, sân trong, điện thờ nhỏ hơn và các công trình kiến ​​trúc khác bao quanh ngôi đền. Cửa ngõ phía đông chín tầng, lớn nhất là 50 mét, được bố trí cân đối và kết hợp với một số cấu trúc trước đó. Nó có cấu trúc thượng tầng bằng gạch và nền bằng đá. Một trong những đặc điểm nổi bật nhất của ngôi đền này là việc sử dụng các khái niệm toán học để xây dựng và trang trí. Ngôi đền có các mô hình lặp lại thể hiện khái niệm về Fractal. Hình dạng chính của ngôi đền là hình tam giác. Khi bạn nhìn lên đỉnh đền, các hoa văn sẽ tự phân chia và lặp lại, giống như bạn sẽ thấy trong một bông tuyết hoặc một số kỳ quan thiên nhiên khác.
Đền Virupaksha
Nhìn chung, các công trình kiến trúc này mang đậm nét tôn giáo và ảnh hưởng mạnh mẽ từ tôn giáo (đạo Hindu) tạo nên những giá trị lịch sử hết sức sâu sắc, ghi nhận các bước phát triển của Ấn Độ giáo, khẳng định sức sáng tạo của con người và đã làm phong phú thêm kho tàng kiến trúc văn hoá nhân loại. Có những công trình mà cách thức xây dựng chúng đối với chúng ta vẫn còn là những ẩn số. Đây là những thành tựu kỹ thuật đáng kể, để lại cho chúng ta những di sản có giá trị lớn không chỉ về mặt tôn giáo tín ngưỡng mà còn về các ngành khoa học như khảo cổ và xây dựng. Qua thời gian dài, cho dù bị tàn phá bởi tự nhiên và chiến tranh nhưng các công trình này vẫn giữ được nét kiến trúc độc đáo đặc trưng, chúng có sức sống lâu bền, đi vào tiềm thức của người dân Ấn Độ nói riêng và toàn nhân loại nói chung

Tổng kết
II. Kiến trúc Phật giáo
Các chùa và tu viện phật giáo xuất hiện đầu tiên từ Ấn Độ vì vậy, kiến trúc Phật giáo được biết đến như nền kiến trúc của một thời kỳ cổ đại có ảnh hưởng lớn đối với nghệ thuật kiến trúc Phật giáo của các nước Châu Á khác. Khoảng hai thế kỉ tiếp giáp công nguyên, những công trình kiến trúc phật giáo đầu tiên xuất hiện. Đây chính là nguyên mẫu lí tưởng của nghệ thuật Phật giáo
Về mặt kiến trúc, thời kì này xuất hiện 2 loại hình chủ yếu: loại hình thờ thánh tích ( Stupa) – một hình thức mộ táng, đồng thời là tháp. Loại thứ 2 là chùa – bao hàm nơi thờ hình tượng phật và là chỗ ở của người tu hành, tăng ni phật tử. Cấu trúc chủ gồm 2 phần: nơi làm lễ và nơi ở của sư.
Tháp Sanchi
Đại tháp Sanchi là một trong những di tích nghệ thuật Phật giáo vĩ đại và lâu đời nhất ở Ấn Độ.
Tháp có những cột trụ cao chạy dài bao quanh, cổng chính được xây cất và chạm trổ một cách điêu luyện đầy thẩm mỹ độc đáo. Hai cột trụ đứng chạm khắc kinh văn nguyên bản tiếng Phạn xưa. Bốn mặt đại tháp có 4 cổng, 1 cổng lớn, 3 cổng nhỏ, tất cả đều được chạm khắc với các hình tượng voi, sư tử, nam nữ,… mang đầy tính thẩm mỹ. Quanh chân tháp là lối đi hành lễ có rào chắn bằng đá, mái tháp có hình bát úp, đế tường được phủ một lớp bê tông đá vôi trắng, ráo chắn và cổng ra vào được quét một màu đỏ trong mờ.
Bề mặt tháp được phủ vòng hoa và các ô trên đỉnh mạ vàng.Tháp được xây cất bởi gạch đá thời vua Asoka, cột chống nặng 40 tấn được khai thác từ mỏ đá Chunar trên sông Hằng. Lớp bọc bằng sa thạch được lấy từ dãy núi và những vùng đất lân cận.
Chùa hang Ajanta
Nằm ở miền Trung Ấn, Át-gian-ta bao gồm 30 chùa. Hang động được bố trí theo hình móng ngựa, khoét sâu vào trong vách núi đá thẳng đứng cao 76m. Những ngôi chùa được đục khoét sâu trong lòng hang đá, có bàn thờ Phật, đại sảnh để làm lễ. Phía ngoài thường có khoảng 20 hàng cột đá đục liền, trang trí công phu trước khi qua dãy hiên qua đại sảnh.
Các chùa thờ Phật có kích thước khác nhau, chùa lớn nhất có diện tích khoảng 16m, với 29 gian, hàng trăm bức bích hoạ, hàng trăm pho tượng phật với những kiến trúc khắc trên đá vô cùng đồ sộ.
Tổng kết
Kiến trúc Phật giáo có sự kết hợp hài hoà giữa con người với thiên nhiên, sự kết hợp nhuần nhuyễn của những khát vọng thánh thiện và những đam mê trần tục, tuy nhiên, tất cả những nét chung đó vẫn không làm mất đi sắc thái riêng của từng vùng, từng thời kì, từng phong cách nghệ thuật hiện lên trong sự phong phú, đa dạng và độc đáo. Nét đặc sắc ấy không chí có sức hút và tầm ảnh hưởng lớn tới khu vực Châu Á mà còn được coi là cội nguồn của kiến trúc Phật giáo của thế giới để lại những công trình sống cùng thời gian với những giá trị bền vững cho nhân loại mai sau.
III. Kiến trúc Hồi giáo
Các kiến trúc Hồi giáo mang lại sự tinh tế qua những đường nét thanh mảnh, với không gian thoáng đãng, các hoa văn trang trí và điêu khắc ít rườm rà. Đặc điểm kiến trúc rất dễ nhận dạng là thường có những chỏm cầu hình búp sen, vòm cuốn cửa nhọn hình lá đề.
Lăng mộ Humayun
Được xây dựng năm 1547 CN, mất 7 năm để xây dựng, chính thức hoàn thành sau 16 năm kể từ ngày Humayun qua đời.
Lăng mộ cao 47m, gồm 2 tầng, mái vòm trên cùng cao 8m được lát bằng đá cẩm thạch trắng trong khi phần còn lại xây bằng đá sa thạch đỏ. Lăng mộ được tính toán dựa theo những quy tắc nghiêm ngặt trong hình học Hồi giáo với sự nhấn mạnh vào con số 8.
Sự kết hợp giữa hai loại đá: sa thạch đỏ và cẩm thạch trắng làm cho lăng mộ trở nên nguy nga, tráng lệ. Cảnh quan xung quanh là rất nhiều khu vườn có phong cách Ba Tư rộng 30 mẫu, xen kẽ là các hào nước mang ý nghĩa tâm linh tạo nên một không gian yên bình và ấn tượng.
Đền Taj Mahal
Xây dựng từ năm 1632 – 1653. Được liệt vào danh sách các Địa điểm Di sản Thế giới của UNESCO năm 1983 và được miêu tả là một "kiệt tác được cả thế giới chiêm ngưỡng trong số các di sản thế giới”.
Đền Taj Mahal được xây trên một khu đất rộng 304m và dài 580m, chính giữa khu đất là một lâu đài có đáy hình bát giác cao 75m với mái vòm tròn được làm hoàn toàn bằng đá cẩm thạch trắng và sa thạch. Bao quanh là 4 vòm tròn nhỏ. Bốn góc đền là 4 tháp cao 40m. Theo quan niệm Hồi giáo, số 4 tượng trưng cho sự thiêng liêng và bất diệt. Chiều cao ngôi đền khoảng 80m. Xung quanh lâu đài là những bức tường nhiều cửa sổ và cửa ra vào hình vòm cuốn, được chạm khắc cực kỳ tinh xảo bằng các loại đá quý khác nhau. Trên gian phòng lớn ở tầng hai là 2 ngôi mộ của hoàng đế Shah Jahan và hoàng hậu Mumtaz Mahal được khảm bằng 12 loại đá quý nhiều màu sắc trên nền cẩm thạch trắng trang trí nhiều họa tiết trang nhã.
Vì được khảm bằng nhiều loại đá quý, cũng như làm bằng đá cẩm thạch và sa thạch. Chính vì thế, màu sắc của ngôi đền biến đổi kì ảo nhờ sự biến đổi màu của các loại đá quý theo nhưng thời điểm khác nhau trong ngày, tuỳ thuộc vào sắc nắng.
Ngoài ra còn có bảo tháp Qutb Minar được xây dựng bằng đá đỏ. Bảo tháp có năm tầng, ba tầng dưới có hình sáng giống bó than cây ghép sát nhau.Trên đó trang trí bằng kiểu chữ cổ.
Đường kính đáy tháp khoảng 14,3m, càng lên cao thì thân tháp càng nhỏ lại, đường kính của vòng tháp trên đỉnh chỉ còn khoảng 2,75m. Toàn bộ phần chân tháp được khắc các đoạn trích trong Kinh Coran. Trong tháp rỗng, có cầu thang xoắn ốc gồm 379 bậc dẫn lên đỉnh tháp. Công trình này được người Ấn coi là một trong những kỳ quan của đất nước.
Tháp Qutb Minar
Năm 1993, UNESCO đã đưa tháp Qutb Minar và một số công trình ở quần thể di tích Qutb vào danh mục "Di sản văn hóa thế giới“.
Tổng kết
Người dân Ấn Độ gửi những khát vọng về tín ngưỡng và tinh thần của mình vào những công trình mà họ đã xây nên, tiêu biểu là Taj Mahal – biểu tượng của một dân tộc. Những công trình kiến trúc Hồi giáo góp phần đưa Ấn Độ sánh ngang với các nền văn minh khác ở cả phương Đông và phương Tây, tạo ra một sức ảnh hưởng lớn đối với các quốc gia Đông Nam Á nói riêng và Châu Á nói chung. Những công trình kiến trúc của Hồi giáo rất đặc sắc và nổi bật tạo nên sự phong phú đa dạng nhưng vẫn mang bản sắc văn hoá Ấn Độ rõ nét.
देखने के लिए धन्यवाद