2
CUỘC KHÁNG CHIẾN CHỐNG GIẶC MÔNG-NGUYÊN LẦN THỨ 2
LỊCH SỬ NHÀ TRẦN
2
TRẬN BẠCH ĐẰNG NĂM 1288
3
TRẬN BẠCH ĐẰNG NĂM 1288
4
TRẬN BẠCH ĐẰNG NĂM 1288
5
6
VĂN BẢN:

HỊCH TƯỚNG SĨ

TRẦN QUỐC TUẤN
7
I. TÌM HIỂU CHUNG
1. Tác giả
-Trần Quốc Tuấn (1231 ? -1300) tước Hưng Đạo Vương là 1 danh tướng kiệt xuất thời Trần
-Là người có phẩm chất cao đẹp, văn võ song toàn và có công lao lớn trong 2 cuộc kháng chiến chống quân Mông-Nguyên
- Ông được nhân dân tôn là “Đức thánh Trần” và lập đền thờ ở nhiều nơi
Chân dung Trần Quốc Tuấn (Hưng Đạo Vương)
Văn bản: HỊCH TƯỚNG SĨ
Trần Quốc Tuấn
8
Chân dung Trần Quốc Tuấn
Hào khí Đông A
9
Tượng đài Trần Quốc Tuấn ở Nam Định
Tượng đài Trần Quốc Tuấn ở Trường Sa
10

2. Tác phẩm
a, Hoàn cảnh sáng tác
-Tên chữ Hán: “Dụ chư tỳ tướng”
- Ra đời trước cuộc kháng chiến chống Mông - Nguyên lần thứ 2 (1285) và được công bố vào tháng 9/ 1284 tại cuộc duyệt binh ở Đông Thăng Long, nhằm nêu cao quyết tâm đánh giặc, thắng giặc
Văn bản: HỊCH TƯỚNG SĨ
Trần Quốc Tuấn
11
b,Thể loại: Hịch
-Là thể văn nghị luận thời xưa, được vua chúa,tướng lĩnh 1 phong trào để cổ động, thuyết phục, đấu tranh chống thù trong giặc ngoài
-Kết cấu chặt chẽ, lí lẽ sắc bén, dẫn chứng thuyết phục
-Thường được viết theo thể văn biền ngẫu
Văn bản: HỊCH TƯỚNG SĨ
Trần Quốc Tuấn
12
- Bố cục bài hịch: Gồm 4 phần
+ Phần thứ 3: Nhận định tình hình, phân tích phải trái
+ Phần kết thúc: Nêu chủ trương cụ thể và kêu gọi đấu tranh
+ Phần mở đầu: Nêu vấn đề
+ Phần thứ 2: Nêu truyền thống vẻ vang trong sử sách
Văn bản: HỊCH TƯỚNG SĨ
Trần Quốc Tuấn
13
* So sánh giữa hịch và chiếu
HỊCH
CHIẾU
- Dùng để cổ vũ, kêu gọi, khích lệ tinh thần, cũng có khi khuyên nhủ, răn dạy thần dân và người dưới quyền.
- Giống nhau: Thể văn nghị luận, kết cấu chặt chẽ, lập luận sắc bén, viết bằng văn xuôi hoặc văn vần. Dùng để ban bố công khai do vua, tướng lĩnh biên soạn.
- Khác nhau về chức năng
- Dùng để ban bố mệnh lệnh.
14
Văn bản: HỊCH TƯỚNG SĨ
I. Tìm hiểu chung

2.Tác phẩm
c,Bố cục: 4 phần
-Phần 2: Từ “Huống chi” đến “cũng vui lòng.”
-Phần 4: Còn lại
-Phần 1: Từ đầu… “còn lưu tiếng tốt!”
-Phần 1:Nêu gương trung thần nghĩa sĩ trong sử sách để khích lệ ý chí lập công danh, xả thân vì nước
-Phần 3: Từ “Các ngươi” đến “có được không?”
-Phần 2:Lột tả sự ngang ngược và tội ác của kẻ thù đồng thời nói lên long căm thù giặc.
-Phần 3: Phân tích phải trái, làm rõ đúng sai (Mối ân tình của chủ tướng đối với quân sĩ, phê phán tướng sĩ dưới quyền)
-Phần 4: Nêu nhiệm vụ cấp bách khích lệ tư tưởng sẳn sàng chiến đấu, quyết thắng của tướng sĩ
Trần Quốc Tuấn
15
15
1.Nêu gương các trung thần nghĩa sĩ
II. Tìm hiểu văn bản:
- Những nhân vật được nêu gương: Kỉ Tín, Do Vu, Dự Nhượng, Vương Công Kiên, Cốt Đãi Ngột Lang...
 Địa vị khác nhau (làm tướng, gia nhân, quan nhỏ) song đều trung thành, không sợ nguy hiểm, xả thân vì chủ tướng, vì nước.
 
=> Khích lệ ý chí lập công danh, xả thân vì nước, lòng trung quân ái quốc của các tướng sĩ.
- NT: Liệt kê, dẫn chứng: xác thực, khách quan, tiêu biểu (từ xa đến gần, từ xưa đến nay)
16
16
2. Sự ngang ngược và tội ác của giặc
*Tội ác của kẻ thù
- Kẻ thù tham lam, tàn bạo: Đòi ngọc lụa, hạch sách vàng bạc vét kiệt của kho có hạn, hun dữ như hổ đói.
- Giặc ngang ngược: Đi lại nghênh ngang ngoài đường, bắt nạt tể phụ, sỉ mắng triều đình.
- Hình ảnh ẩn dụ “lưỡi cú mèo”, “thân dê chó”.
=> Với việc sử dụng biện pháp liệt kê, những hình ảnh ẩn dụ, so sánh, giọng điệu mỉa mai, châm biếm, kinh bỉ, tác giả đã lột tả sự ngang ngược, tham lam, tàn bạo của kẻ thù
Tác giả đã sử dụng
nghệ thuật gì để lột tả
bản chất của giặc?
17
17
3/ Lòng yêu nước và căm thù giặc của Trần Quốc Tuấn:
+ Tới bữa quên ăn, nửa đêm mất ngủ
+ ruột đau như cắt, nước mắt đầm đìa
+ xả thịt lột da, nuốt gan uống máu quân thù
+ trăm thân phơi ngoài cỏ, nghìn xác gói da ngựa _ vui lòng
“Ta thường tới bữa quên ăn, nửa đêm vỗ gối; ruột đau như cắt, nước mắt đầm đìa; chỉ căm tức chưa xả thịt lột da, nuốt gan uống máu quân thù. Dẫu cho trăm thân này phơi ngoài nội cỏ, nghìn xác này gói trong da ngựa, ta cũng vui lòng”
- NT: Động từ mạnh (xả, lột, nuốt, uống...), câu văn biền ngẫu, nói quá, giọng văn thống thiết, căm hờn…
Lòng căm thù giặc của TQT
thể hiện qua thái độ
và hành động như thế nào?
18
3/ Lòng yêu nước và căm thù giặc của Trần Quốc Tuấn:
- Uất ức, căm tức khi chưa trả được thù, sẵn sàng hi sinh để rửa mối nhục cho đất nước.


=> Bày tỏ tấm lòng lo lắng, đau xót cho đất nước; căm tức kẻ thù, sẵn sàng hy sinh vì đất nước
-> TQT là tấm gương yêu nước bất khuất động viên to lớn đối với tướng sĩ.
- Quên ăn, mất ngủ, đau đến thắt tim, thắt ruột.
19
* Mối quan hệ giữa TQT đối với tướng sĩ:
Mối quan hệ giữa TQT đối với tướng sĩ là mối quan hệ gì?
Quan hệ chủ tướng
 Khích lệ tinh thần trung quân, ái quốc.
Quan hệ cùng cảnh ngộ
 khích lệ ý thức trách nhiệm và nghĩa vụ của mỗi người đối với đạo vua tôi và tình cốt nhục.
Mối quan hệ đó đã khích lệ tướng sĩ ra sao?
20
* Thái độ và hành động sai trái của tướng sĩ:
- Trần Quốc Tuấn phê phán nghiêm khắc hành động hưởng lạc, thái độ bang quang của tướng sĩ trước vận mệnh của đất nước: vui chọi gà, cờ bạc, ham săn bắn, thích rượu ngon, mê tiếng hát…
 Hậu quả tai hại khôn lường: mất hết sinh lực và nhuệ khí đánh giặc nước mất nhà tan.
Sai lầm của tướng sĩ
được nhắc trên các
phương diện nào?
Hậu quả của cách sống
đó như thế nào?
21
4. Nghệ thuật
5. Ý nghĩa
- Lập luận chặt chẽ, lí lẽ sắc bén. Luận điểm rõ ràng, luận cứ chính xác.
=> Khích lệ lòng căm thù giặc, nỗi nhục mất nước, lòng trung quân ái quốc, lòng ân nghĩa, thuỷ chung của những người cùng cảnh ngộ.
Hịch tướng sĩ nêu lên vấn để nhận thức và hành động trước nguy cơ đất nước bị xâm lược..
22
* Những việc nên làm:
- Nêu cao tinh thần cảnh giác.
- Huấn luyện quân sĩ, tập dược cung tên.
- Học binh thư yếu lược; là sách chọn lọc binh pháp của các nhà cầm quân nổi tiếng trong lịch sử.
Tác giả khuyên răn
tướng sĩ điều gì?
BÀI TẬP CỦNG CỐ
23
Câu 1: Sự ngang ngược và tội ác của giặc được lột tả như thế nào?
Tìm chi tiết nói lên điều đó?
Câu 2: Tác giả đã sử dụng nghệ thuật gì để lột tả bản chất của giặc?
Câu 3: Lòng căm thù giặc của Trần Quốc Tuấn thể hiện qua thái
độ và hành động như thế nào?
Câu 4: Mối quan hệ giữa Trần Quốc Tuấn đối với tướng sĩ là mối
quan hệ gì?