Tìm hiểu về yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận
Ngữ văn 8
Mục tiêu bài học
Kiến thức: nhận biết và hiểu được vai trò của yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận
Kĩ năng: Biết cách đưa yếu tố biểu cảm vào bài văn nghị luận
Thái độ: Có ý thức sử dụng yếu tố biểu cảm phù hợp, đung mục địch; có thái độ nhiệt thành khi trình bày ý kiến, quan điểm
Tam giác hùng biện của Aristotle
LOGOS
(ngữ cảnh)
Logic/sự hợp lí
ETHOS
(người viết/nói)
Uy tín/ sự chuẩn mực
PATHOS
(người đọc/nghe)
Độ truyền cảm/sự hợp tình
I.Yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận
Đặc điểm và vai trò của yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận
01
-Tìm hiểu ví dụ Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến-Hồ Chí Minh(SGK tr95-96)
I. Yếu tố biểu cảm trong văng nghị luận
Câu hỏi:
a,Tìm những từ ngữ bộc lộ tình cảm manh liệt của tác giả và những câu cảm thán trong văn bản trên.
Về mặt sử dụng từ ngữ và đặt câu có tính chất biểu cảm, Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến của chủ tịch Hồ Chí Minh có giống với Hịch tướng sĩ của Trần Quốc Tuấn không?
+ Từ ngữ: muốn hòa bình, phải nhân nhượng, càng lấn tới, quyết tâm cướp nước ta, thà hi sinh, nhất định không chịu, phải hi sinh đến giọt máu cuối cùng, thắng lợi nhất định thuộc về ta
+ Câu văn cảm thán:
Hỡi đồng bào toàn quốc!
Hỡi đồng bào!
Hỡi anh em binh sĩ, tự vệ, dân quân!
=> VB giống Hịch tướng xĩ ở việc sử dụng nhiều từ ngữ và câu văn có tính biểu cảm trong khi trình bày quan điếm
I. Yếu tố biểu cảm trong văng nghị luận
Câu hỏi:
b, Tuy nhiên, Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến và Hịch tướng sĩ vẫn được coi là những văn bản nghị luận chứ không phải biểu cảm. Vì sao?
Hai văn bản này không phải là những văn bản biểu cảm vì:
+ Chúng viết ra nhằm mục đích đinh chính là nghị luận (kêu gọi, nêu quan điểm, bàn luận…)
+ Những yếu tố biểu cảm chỉ nhằm tăng thêm sức thuyết phục cho những ý kiến nêu ra trong văn bản
c, Hãy theo dõi bảng và đối chiếu dưới đây:
Có thể thấy những câu ở cốt(2) hay hơn những câu ở cột (1). Vì sao như thế? Từ đó, hãy cho biết tác dụng của yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận
c, Hãy theo dõi bảng và đối chiếu dưới đây:
=> Các câu cột (2) hay hơn các câu cột (1) vì chúng chứa nhiều những tưf ngữ bộc lộ thái độ,tình cảm của người viết hơn. Vì thế chất văn giâu cảm xúc hơn
<< Với tinh thần coi sức khỏe và tính mạng của con người là trên hết, tôi kêu gọi toàn thể đồng bào, đồng chí, chiến sĩ cả nước, đồng bào ta ở nước ngoài hãy đoàn kết một lòng, thống nhất ý chí và hành động, thực hiện quyết liệt, hiệu quả những chủ trương của Đảng và Nhà nước, sự chỉ đạo, điều hành của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ. Mỗi người dân là một chiến sĩ trên mặt trận phòng, chống dịch bênh.>>
-Trích Lời kêu gọi của Tổng bí thư, Nguyên chủ tịch nước Nguyễn Phú Trọng gửi đồng bào, đồng chí, chiến sĩ cả nước và đồng bào ta ở nước ngoài(30/3/2020)
-Nhận xét
Ghi nhớ 1:
Văn nghị luận rất cần có yếu tố biểu cảm. Yếu tố biểu cảm giúp cho văn nghị luận có hiệu quả thuyết phục lớn hơn, vì nó có tác động mạnh mẽ với tình cảm của người đọc(người nghe).
Yêu cầu về việc sử dụng yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận
02
Thông qua việc tìm hiểu các văn bản như Hịch tướng sĩ là Lời kêu gọi toàn quốc kháng chiến cho biết: Làm thế nào để phát huy hết tác dụng của yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận?
Người làm văn chỉ cần suy nghi về luận điểm và lập luận hay còn phải thật sự xúc động trước điều mình đang nói tới?
Chỉ có rung cảm không thôi đã đủ chưa? Phải chăng chỉ cần có lòng yêu nước và căm thù giặc nồng cháy là có thể dễ dàng tìm ra những cách nói như : “Không! Chúng ta thà hi sinh tất cả…” hay “uốn lưỡi cú diều…”? Để viết được những câu như thế, người viết cần phải có phẩm chất gì khác nữa?
Có bạn cho rằng: Càng dùng nhiều từ ngữ biểu cảm, càng đặt nhiều caâu cảm thán thì gias trị biểu cảm trong văn nghị luận càng tăng.
Ý kiến ấy có đúng không? Vì sao?
Tam giác hùng biện của Aristotle
LOGOS
(ngữ cảnh)
Logic/sự hợp lí
ETHOS
(người viết/nói)
Uy tín/ sự chuẩn mực
PATHOS
(người đọc/nghe)
Độ truyền cảm/sự hợp tình
2. Yêu cầu về việc sử dụng yếu tố biểu cảm trong văn nghị luận
a, Khi viết một bài văn nghị luận, ngoài việc xây dụng luận điểm và lập luận, người viết còn phải thuyết phục người đọc tin vào những luận điểm và lập luận đó.
Trước hết, người viết phải có tính cảm chân thành, xuất phát từ những rung động manh liệt đối với vấn đề mà mình đề cập.
b, Chỉ có tình cảm thôi chưa đủ. Những tình cảm đó phải được biểu đạt qua những từ ngữ, câu văn, giọng điệu… phù hợp, qua đó gợi được sự hứng thú, hấp dẫn người đọc
c, Nhưng không lên lạm dụng yếu tố biểu came. Văn nghị luận không phải là văn biểu cảm, các yếu tố chỉ mang tính phụ trợ. Muốn có giá trị thì yếu tố biểu cảm phải dùng đung lúc đung chỗ
=>Ghi nhớ 2:
Để bài văn nghị luận có sức biểu cảm cao, người làm van phải thật sự có cảm xúc trước những từ ngữ, những câu văn có sức truyền cảm. Sự diễn tả cảm xúc cần phải chân thức và không được phá vỡ sự mạch lạc nghị luận của bài văn.
II.Luyện tập
BT: Chọn một bài văn nghị luận gần đây của em và đưa thêm yếu tố biểu cảm vào một đoạn cụ thể cho phù hợp. Nhận xét về sức thuyết phục của đoạn văn vừa được bổ sung yếu tố biểu cảm so với đoạn văn trước
(Học sinh tự làm)
Thanks!